Nguyên nhân đau đầu kéo dài và dấu hiệu nhận biết

Đau đầu kéo dài có thể xuất phát từ căng thẳng, thiếu ngủ, migraine hoặc những vấn đề tại mắt, xoang, cột sống cổ. Tuy nhiên, một số trường hợp lại là dấu hiệu của bệnh lý cần được kiểm tra sớm. Xác định đặc điểm cơn đau, tần suất và triệu chứng đi kèm là bước quan trọng để tìm nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

1. Đau đầu kéo dài là tình trạng như thế nào?

Đau đầu kéo dài không phải tên của một bệnh duy nhất. Đây có thể là đau đầu nguyên phát như đau đầu căng thẳng, đau nửa đầu hoặc đau đầu thứ phát do một bệnh lý khác gây ra.

Theo phân loại ICHD-3, một số dạng đau đầu mãn tính được xác định khi người bệnh đau đầu từ 15 ngày/tháng trở lên và tình trạng kéo dài trên 3 tháng. Ví dụ, migraine mạn tính có đau đầu ít nhất 15 ngày mỗi tháng trong hơn 3 tháng, trong đó ít nhất 8 ngày mang đặc điểm migraine.

Nếu cơn đau xuất hiện lặp lại, tăng dần về tần suất hoặc ảnh hưởng đến công việc, giấc ngủ và sinh hoạt, người bệnh nên đi khám thay vì liên tục sử dụng thuốc giảm đau.

2. Các dạng đau đầu kéo dài thường gặp

2.1. Đau đầu do căng thẳng

Đau đầu căng thẳng thường gây cảm giác đau âm ỉ, bó chặt hoặc như có một vòng siết quanh đầu. Đau có thể xuất hiện hai bên, kèm căng cơ vùng đầu, cổ và vai. Stress, áp lực công việc và thiếu nghỉ ngơi có thể làm cơn đau xuất hiện hoặc trở nên rõ hơn.

Người thường xuyên làm việc với máy tính, ngồi lâu hoặc chịu áp lực tinh thần kéo dài có thể gặp tình trạng đau đầu do căng thẳng, đau đầu do stress đi kèm mỏi cổ vai gáy.

2.2. Đau nửa đầu Migraine

Đau nửa đầu thường gây đau theo nhịp đập, có thể tập trung một bên đầu và tăng lên khi vận động. Người bệnh có thể buồn nôn, nôn, nhạy cảm với ánh sáng hoặc tiếng động. Một số trường hợp xuất hiện dấu hiệu báo trước như nhìn thấy điểm sáng, đường zigzag hoặc thay đổi cảm giác.

Migraine có thể tái diễn nhiều năm và trở thành mạn tính nếu số ngày đau đầu tăng cao. Stress, thiếu ngủ, bỏ bữa hoặc thay đổi sinh hoạt có thể kích hoạt cơn ở một số người.

2.3. Đau đầu do viêm xoang

Viêm mũi xoang cấp có thể gây đau hoặc cảm giác nặng vùng trán, má, quanh mắt kèm nghẹt mũi, chảy dịch mũi và các dấu hiệu viêm xoang khác. Tuy nhiên, không phải cứ đau vùng mặt hoặc quanh xoang đều là đau đầu do viêm xoang. Migraine có thể tạo ra triệu chứng khá giống đau xoang và dễ bị nhầm lẫn.

Nếu đau đầu vùng trán – mặt tái diễn nhưng không có biểu hiện rõ của viêm xoang, người bệnh nên được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

2.4. Đau đầu liên quan cột sống cổ

Một số bệnh lý hoặc tổn thương tại cột sống và mô mềm vùng cổ có thể gây đau lan lên đầu. Đau thường liên quan đến vận động cổ, hạn chế tầm vận động hoặc đi kèm đau mỏi cổ vai gáy. ICHD-3 xếp đây vào nhóm đau đầu thứ phát do rối loạn vùng cổ.

Ngồi sai tư thế, cúi điện thoại hoặc làm việc máy tính kéo dài cũng có thể làm tăng căng cơ cổ vai. Tuy nhiên, không nên mặc định mọi trường hợp đau gáy lan đầu đều là đau đầu do cột sống cổ mà cần thăm khám khi triệu chứng kéo dài.

3. Những nguyên nhân gây đau đầu kéo dài cần chú ý

3.1. Lối sống, stress và thiếu ngủ

Căng thẳng tâm lý, làm việc quá sức, ngủ không đủ, bỏ bữa hoặc thay đổi lịch ngủ có thể làm khởi phát hoặc làm nặng một số dạng bệnh đau đầu.

Đặc biệt, đau đầu do thiếu ngủ dễ tạo thành vòng lặp: ngủ kém làm đau đầu tăng, trong khi đau đầu lại khiến người bệnh khó ngủ hơn. Việc duy trì lịch ngủ đều đặn, nghỉ ngơi và quản lý stress có vai trò quan trọng trong kiểm soát triệu chứng.

3.2. Các vấn đề về mắt

Tật khúc xạ hoặc tình trạng mỏi mắt do tập trung lâu có thể gây đau vùng trán, quanh hốc mắt, nhìn mờ và mỏi mắt. Loạn thị chẳng hạn có thể biểu hiện bằng đau đầu và mỏi mắt, nhất là sau thời gian dài đọc sách hoặc sử dụng máy tính.

Đau đầu do mắt kéo dài kèm nhìn mờ, đau mắt hoặc thay đổi thị lực cần được kiểm tra. Đau dữ dội quanh mắt kèm mắt đỏ, nhìn mờ, buồn nôn cũng có thể liên quan bệnh mắt cấp tính và không nên tự xử trí tại nhà.

3.3. Thay đổi nội tiết tố

Thay đổi hormone có thể ảnh hưởng đến migraine, đặc biệt ở phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt, thai kỳ hoặc các giai đoạn nội tiết biến đổi.

Với đau đầu khi mang thai, đặc biệt từ sau tuần 20, đau dữ dội hoặc kéo dài kèm nhìn mờ, thấy chớp sáng, đau vùng dưới sườn, nôn hoặc phù đột ngột cần được kiểm tra ngay vì có thể liên quan tiền sản giật.

Tương tự, đau đầu sau sinh dữ dội kèm rối loạn thị giác, khó thở, nôn hoặc huyết áp tăng cũng cần được đánh giá sớm.

3.4. Sử dụng thuốc giảm đau quá thường xuyên

Một nguyên nhân đôi khi bị bỏ qua là lạm dụng thuốc điều trị đau đầu. Việc dùng thuốc giảm đau cấp quá thường xuyên có thể làm cơn đau xuất hiện nhiều hơn và hình thành đau đầu do lạm dụng thuốc.

Vì vậy, người thường xuyên phải uống thuốc mới có thể làm việc hoặc cơn đau quay lại ngay sau khi thuốc hết tác dụng nên đi khám để đánh giá lại nguyên nhân.

3.5. Một số bệnh lý thần kinh và toàn thân

Đau đầu thứ phát có thể liên quan nhiễm trùng, chấn thương đầu, bệnh mạch máu não hoặc những vấn đề thần kinh khác. Phần lớn đau đầu không phải do bệnh nguy hiểm, nhưng việc nhận diện những dấu hiệu cảnh báo là rất quan trọng.

Đặc biệt, tình trạng đau đầu không rõ nguyên nhân mới xuất hiện, ngày càng nặng hoặc khác hoàn toàn những cơn trước đây cần được bác sĩ đánh giá thay vì chỉ tự điều trị triệu chứng.

4. Dấu hiệu đau đầu cần đi khám ngay

Cần đến cơ sở y tế khẩn cấp nếu xuất hiện:

– Cơn đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột, đạt mức độ rất nặng trong thời gian ngắn

– Đau đầu kèm yếu hoặc tê một bên cơ thể, méo miệng, nói khó

– Rối loạn ý thức, lú lẫn hoặc co giật

– Sốt cao kèm cứng cổ

– Song thị hoặc thay đổi thị lực đột ngột

– Đau đầu sau chấn thương đầu và có xu hướng tăng lên

– Đau đầu mới xuất hiện và tiến triển nhanh bất thường

Đây có thể là dấu hiệu liên quan đến đột quỵ, xuất huyết não, viêm màng não hoặc các tình trạng cần được xử trí sớm.

Ngoài các dấu hiệu cấp cứu, người bệnh cũng nên đặt lịch khám nếu đau đầu xuất hiện thường xuyên, phải dùng thuốc giảm đau nhiều lần, đau làm gián đoạn giấc ngủ hoặc ảnh hưởng đáng kể đến học tập và công việc.

5. Làm gì khi bị đau đầu kéo dài?

5.1. Điều chỉnh lối sống

Một số cách giảm đau đầu có thể áp dụng khi triệu chứng nhẹ và chưa có dấu hiệu cảnh báo gồm ngủ đủ giấc, uống đủ nước, ăn uống đúng giờ, nghỉ giữa các khoảng làm việc và hạn chế căng thẳng.

Người làm việc nhiều với màn hình nên có khoảng nghỉ cho mắt, điều chỉnh tư thế và tránh cúi cổ liên tục. Nhật ký đau đầu cũng hữu ích: ghi lại thời gian xuất hiện, vị trí đau, mức độ, thời lượng, thức ăn, giấc ngủ và thuốc đã sử dụng để bác sĩ dễ nhận diện quy luật của cơn đau.

5.2. Không tự ý lạm dụng thuốc

Thuốc giảm đau có thể hỗ trợ những cơn đau cấp nhưng không giải quyết được mọi nguyên nhân gây đau đầu. Nếu phải sử dụng thường xuyên hoặc thuốc ngày càng ít hiệu quả, nên đi khám thay vì tự tăng liều.

Đặc biệt, phụ nữ mang thai, sau sinh, người có bệnh nền hoặc đang dùng nhiều thuốc cần hỏi bác sĩ trước khi sử dụng thuốc điều trị đau đầu.

5.3. Khám chuyên khoa khi cơn đau tái diễn

Để xác định nguyên nhân, bác sĩ có thể khai thác đặc điểm cơn đau, khám thần kinh và đánh giá các triệu chứng đi kèm. CT hoặc MRI sọ não, mạch máu não không phải ai đau đầu cũng cần thực hiện mà được chỉ định tùy tình trạng lâm sàng và yếu tố nguy cơ.

Việc xác định đúng dạng đau đầu giúp lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp hơn, đồng thời hạn chế tình trạng tự uống thuốc kéo dài nhưng bỏ sót nguyên nhân phía sau. Người thường xuyên bị đau đầu kéo dài có thể chủ động đặt lịch qua ứng dụng TCI Hospital. Sau khi tải ứng dụng, người dùng đăng ký tài khoản, chọn Đặt lịch khám -> chuyên khoa Nội thần kinh -> cơ sở/bác sĩ -> ngày và khung giờ phù hợp để hoàn tất lịch hẹn. Đau đầu kéo dài không nên chỉ được xử lý bằng thuốc giảm đau. Khi cơn đau tái diễn, thay đổi tính chất hoặc đi kèm triệu chứng bất thường, thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.