Cảnh giác biến chứng tiểu đường gây đột quỵ

Biến chứng tiểu đường gây đột quỵ đang trở thành mối lo ngại lớn khi số người mắc đái tháo đường ngày càng gia tăng. Đường huyết tăng kéo dài có thể âm thầm làm tổn thương mạch máu não, tăng nguy cơ nhồi máu não và để lại nhiều di chứng nặng nề nếu không được phát hiện, kiểm soát sớm.

1. Tiểu đường có gây đột quỵ không? Vì sao?

Đái tháo đường (tiểu đường) là bệnh lý rối loạn chuyển hóa mạn tính khiến lượng đường trong máu luôn ở mức cao. Vì vậy, người mắc tiểu đường có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn đáng kể so với người bình thường. Nghiên cứu được Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) công bố cho thấy người mắc bệnh tiểu đường có nguy cơ đột quỵ cao gấp 1,5 – 2 lần so với người không mắc bệnh. Ở một số nghiên cứu khác, tỉ lệ này là 2 – 4 lần.

Thực tế, tiểu đường không chỉ ảnh hưởng đến tuyến tụy hay chuyển hóa glucose mà còn tác động trực tiếp lên hệ tim mạch và mạch máu não.

Theo các tổ chức y khoa quốc tế, bệnh tiểu đường dẫn đến đột quỵ thông qua nhiều cơ chế phức tạp, trong đó nổi bật là tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

1.1 Tổn thương mạch máu do đường huyết tăng kéo dài

Khi đường huyết tăng cao trong thời gian dài, lớp nội mạc bên trong thành mạch máu sẽ bị tổn thương. Đây là lớp đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa lưu thông máu và bảo vệ mạch máu khỏi viêm nhiễm.

Tình trạng tăng glucose máu kéo dài khiến thành mạch dần mất tính đàn hồi, trở nên dày và hẹp hơn. Các mạch máu nhỏ nuôi não cũng bị ảnh hưởng, làm giảm lượng máu và oxy cung cấp cho tế bào thần kinh. Đây là nền tảng khiến nguy cơ tai biến mạch máu não tăng lên theo thời gian.

Đường huyết tăng cao kéo dài có thể gây tổn thương mạch máu, làm tăng nguy cơ hình thành các mảng xơ vữa và huyết khối dẫn đến đột quỵ.

1.2 Xơ vữa động mạch làm tăng nguy cơ nhồi máu não

Bệnh nhân tiểu đường có nguy cơ đột quỵ cao hơn người bình thường có thể liên quan đến việc thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch.

Khi thành mạch bị tổn thương, cholesterol và các chất béo dễ bám vào tạo thành mảng xơ vữa. Các mảng này khiến lòng mạch hẹp dần, cản trở lưu thông máu lên não. Nếu mảng xơ vữa bị nứt vỡ, cơ thể sẽ hình thành cục máu đông để “vá” vị trí tổn thương. Tuy nhiên, cục máu đông này có thể gây tắc mạch não và dẫn đến đột quỵ thiếu máu não cấp.

1.3 Tăng huyết áp và nguy cơ xuất huyết não

Nhiều bệnh nhân tiểu đường đồng thời mắc tăng huyết áp. Đây là sự kết hợp nguy hiểm vì huyết áp cao sẽ tạo áp lực lớn lên thành động mạch não.

Theo thời gian, mạch máu não có thể bị suy yếu, phình giãn hoặc vỡ, gây xuất huyết não. Điều này lý giải vì sao người bệnh tiểu đường bị đột quỵ thường có tiên lượng nặng hơn nếu không được cấp cứu kịp thời.

1.4 Tăng nguy cơ hình thành huyết khối

Tiểu đường còn làm thay đổi cơ chế đông máu trong cơ thể. Máu có xu hướng “đặc” hơn, tiểu cầu dễ kết dính hơn và khả năng tiêu sợi huyết suy giảm.

Điều này khiến người bệnh dễ hình thành huyết khối trong lòng mạch. Khi cục máu đông di chuyển và gây tắc động mạch não, đột quỵ có thể xảy ra đột ngột với mức độ nguy hiểm cao.

2. Đối tượng dễ gặp biến chứng tiểu đường gây đột quỵ

Không phải mọi người bệnh đái tháo đường đều có nguy cơ giống nhau. Một số nhóm đối tượng có nguy cơ xảy ra biến cố mạch máu não cao hơn và cần được theo dõi chặt chẽ.

2.1 Người kiểm soát đường huyết kém dễ gặp biến chứng tiểu đường gây đột quỵ

Những người thường xuyên có HbA1c cao, đường huyết dao động thất thường hoặc không tuân thủ điều trị sẽ dễ gặp biến chứng mạch máu hơn.

Tăng đường huyết kéo dài không chỉ làm tổn thương mạch máu mà còn thúc đẩy phản ứng viêm toàn thân, ảnh hưởng trực tiếp đến tuần hoàn não.

2.2 Biến chứng tiểu đường gây đột quỵ có thể gặp ở người có nhiều bệnh lý tim mạch đi kèm

Nguy cơ đột quỵ tăng mạnh khi người bệnh đồng thời mắc:

• Tăng huyết áp
• Rối loạn mỡ máu
• Bệnh mạch vành
• Rung nhĩ
• Béo phì

Đây đều là các yếu tố làm tăng khả năng hình thành cục máu đông hoặc gây tắc nghẽn mạch máu não.

2.3 Người lớn tuổi và có thời gian mắc bệnh lâu năm

Thời gian mắc đái tháo đường càng lâu thì nguy cơ biến chứng mạch máu càng cao. Người trên 50 tuổi, đặc biệt đã mắc bệnh hơn 10 năm, thường có hệ mạch máu bị tổn thương đáng kể dù chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng.

2.4 Người có lối sống thiếu lành mạnh

Ít vận động, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, thường xuyên căng thẳng hoặc ăn nhiều chất béo bão hòa đều góp phần làm tăng nguy cơ tai biến mạch máu não ở bệnh nhân đái tháo đường.

3. Dấu hiệu đột quỵ ở người tiểu đường

Đột quỵ ở bệnh nhân đái tháo đường có thể xảy ra đột ngột và tiến triển rất nhanh. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo đóng vai trò quan trọng trong việc cứu sống người bệnh và hạn chế di chứng.

3.1 Méo miệng, yếu liệt tay chân

Người bệnh có thể đột ngột bị méo miệng, tê yếu một bên cơ thể hoặc không thể cử động tay chân như bình thường. Đây là dấu hiệu điển hình của tổn thương não cấp tính.

3.2 Nói khó, lú lẫn

Người bị đột quỵ thường nói ngọng, khó diễn đạt hoặc không hiểu lời người khác nói. Một số trường hợp có biểu hiện mất định hướng, lú lẫn hoặc giảm ý thức.

3.3 Đau đầu dữ dội, chóng mặt

Cơn đau đầu xuất hiện đột ngột, dữ dội, kèm chóng mặt, mất thăng bằng hoặc nhìn mờ có thể là dấu hiệu cảnh báo xuất huyết não hoặc thiếu máu não cấp.

3.4 Mệt bất thường, khó kiểm soát đường huyết

Một số trường hợp đột quỵ ở bệnh nhân tiểu đường có biểu hiện kín đáo hơn như mệt nhiều, buồn ngủ bất thường hoặc đường huyết tăng giảm khó kiểm soát.

Khi xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. “Thời gian vàng” trong điều trị đột quỵ thường chỉ kéo dài vài giờ đầu sau khởi phát triệu chứng.

4. Biến chứng đột quỵ ở người tiểu đường nguy hiểm thế nào? Làm sao để phòng tránh?

Đột quỵ ở người đái tháo đường thường nguy hiểm hơn do hệ mạch máu đã bị tổn thương từ trước. Quá trình hồi phục cũng chậm hơn và nguy cơ tái phát cao hơn so với người không mắc tiểu đường.

4.1 Những biến chứng nguy hiểm sau đột quỵ

Người bệnh có thể đối mặt với nhiều hậu quả nặng nề như:

• Liệt nửa người
• Rối loạn ngôn ngữ
• Suy giảm trí nhớ
• Mất khả năng vận động
• Trầm cảm sau đột quỵ
• Nguy cơ tử vong cao

Ngoài ra, bệnh nhân còn có thể gặp biến chứng tim mạch, suy giảm chất lượng sống và mất khả năng lao động lâu dài.

4.2 Làm sao để phòng tránh đột quỵ ở người tiểu đường?

Để giảm nguy cơ đột quỵ, người bệnh cần kiểm soát tốt đường huyết và các yếu tố nguy cơ tim mạch. Việc điều trị nên được cá thể hóa theo tình trạng sức khỏe từng người.

Người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị, duy trì chế độ ăn lành mạnh, tập luyện đều đặn và kiểm soát huyết áp, cholesterol. Một số trường hợp có thể được bác sĩ chỉ định thuốc chống đột quỵ cho người tiểu đường nhằm hạn chế nguy cơ hình thành huyết khối, tuy nhiên việc sử dụng cần có hướng dẫn chuyên môn cụ thể.

Bên cạnh đó, khám sức khỏe định kỳ tầm soát não, mạch máu não và hệ thần kinh đóng vai trò rất quan trọng trong phát hiện sớm các bất thường nguy hiểm.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, khách hàng có thể thăm khám chuyên khoa Nội thần kinh kết hợp các gói khám chức năng và bệnh lý não – thần kinh hiện đại. 

Các gói khám được xây dựng với hệ thống danh mục chi tiết, người bệnh được thăm khám bởi đội ngũ bác sĩ hàng đầu và chẩn đoán bằng các phương pháp tân tiến như chụp MRI não, MRI/X-quang cột sống, xét nghiệm chuyên sâu giúp đánh giá nguy cơ đột quỵ và phát hiện sớm tổn thương mạch máu não ngay cả khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Liên hệ để được tư vấn và hỗ trợ đặt lịch khám.