Thoái hóa khớp gối: Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Thoái hóa khớp gối là bệnh lý thường gặp, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi. Bệnh tiến triển âm thầm, gây đau, cứng khớp và hạn chế vận động. Bài viết sau sẽ giúp bạn nhận biết nguy cơ, dấu hiệu để chủ động điều trị sớm và hạn chế biến chứng.

1. Thoái hóa khớp gối là gì?

Thoái hóa khớp gối là là tình trạng sụn khớp và các cấu trúc xung quanh khớp gối dần bị tổn thương theo thời gian. Khi lớp sụn bảo vệ mỏng đi, các đầu xương tăng ma sát khi vận động. Thoái hóa khớp gối có thể gây đau, cứng khớp, thường tiến triển từ từ với mức độ khác nhau ở mỗi người và giảm tầm vận động. Một số trường hợp liên quan đến tuổi tác, trong khi những trường hợp khác xuất hiện sau chấn thương hoặc bệnh lý khớp.

2. Thoái hóa khớp gối tiến triển qua những giai đoạn nào?

2.1. Dấu hiệu nhận biết thoái hóa khớp gối độ 1 và độ 2 là gì?

Các giai đoạn thoái hóa khớp gối thường được đánh giá dựa trên mức độ tổn thương sụn, thay đổi xương và triệu chứng.

• Thoái hóa khớp gối độ 1 thường là giai đoạn sớm, khi tổn thương khớp còn nhẹ và triệu chứng chưa rõ ràng. Triệu chứng thoái hóa khớp gối lúc này đôi khi chỉ cảm thấy hơi đau hoặc mỏi gối sau vận động nhiều.
• Thoái hóa khớp gối độ 2 có thể xuất hiện đau kéo dài hơn, khớp gối kêu lạo xạo, cứng khớp sau khi nghỉ lâu. Một số trường hợp cảm thấy cứng khớp gối buổi sáng, đau khi đứng lên hoặc vận động sau thời gian ngồi. Khớp cũng có thể hơi sưng và khó chịu sau hoạt động.

2.2. Thoái hóa khớp gối độ 3 và độ 4 gây tổn thương nghiêm trọng ra sao?

Thoái hóa khớp gối độ 3

Dấu hiệu thoái hóa khớp gối giai đoạn này thường đi kèm tổn thương sụn, bắt đầu hẹp khe khớp. Đặc biệt, khi cơn đau xuất hiện thường xuyên, người bệnh có thể gặp hạn chế vận động, cứng khớp. Các cơ quanh chân cũng có thể yếu dần do đau tăng dần.

Thoái hóa khớp gối độ 4

Đây là giai đoạn khi gai xương xuất hiện rõ ràng và tổn thương sụn khớp ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng vận động. Khe khớp lúc này hẹp nhiều kèm cơn đau, cứng khớp thường xuyên, kể cả khi nghỉ ngơi. Người bệnh gặp khó khăn khi đi bộ, đau khớp gối khi leo cầu thang hoặc thực hiện sinh hoạt hằng ngày.

3. Vì sao khớp gối bị thoái hóa sớm?

3.1. Yếu tố tuổi tác và lão hóa tự nhiên tác động thế nào? Nguyên nhân thoái hóa khớp gối

• Mòn sụn tự nhiên: Tuổi tác càng cao khiến lớp sụn bọc đầu xương bị mỏng dần theo thời gian.
• Suy giảm khả năng phục hồi: Cơ thể người lớn tuổi sản xuất rất ít tế bào sụn mới để thay thế.
• Yếu cơ đùi: Cơ bắp quanh gối cũng suy yếu khiến khả năng nâng đỡ và ổn định khớp giảm.
• Hình thành gai xương: Xương phát triển bất thường tạo nên các gai xương gây đau nhức thường xuyên.

3.2. Thừa cân, béo phì và chấn thương cũ ảnh hưởng ra sao đến sụn khớp?

Thừa cân, béo phì làm tăng tải trọng tác động lên khớp gối trong quá trình đứng, đi lại và vận động. Áp lực kéo dài có thể thúc đẩy quá trình tổn thương sụn. Bên cạnh đó, những chấn thương cũ như rách dây chằng, tổn thương sụn chêm hoặc gãy xương quanh gối cũng làm tăng nguy cơ thoái hóa. Tình trạng này khiến lực phân bố không đều, từ đó làm khớp chịu áp lực lớn hơn.

4. Bệnh thoái hóa khớp gối được chẩn đoán bằng cách nào?

4.1. Thăm khám lâm sàng và đánh giá tầm vận động khớp gồm những gì?

• Thăm khám lâm sàng giúp bác sĩ nhận diện biểu hiện bất thường và đánh giá mức độ ảnh hưởng đến chức năng khớp:
• Quan sát dáng đi: Bác sĩ đánh giá khả năng chịu lực khi người bệnh di chuyển.
• Kiểm tra tầm vận động: Đánh giá mức độ gập, duỗi chân cũng như giới hạn chuyển động của gối.
• Đánh giá sức cơ: Kiểm tra độ khỏe của nhóm cơ đùi xung quanh nhằm hỗ trợ trị liệu.

4.2. Vai trò của chụp X-quang và siêu âm khớp gối là gì?

• X-quang khớp gối: Phát hiện những thay đổi thường gặp như hẹp khe khớp, gai xương hoặc biến đổi cấu trúc xương. Phương pháp này cũng hỗ trợ loại trừ một số nguyên nhân khác.
• Siêu âm khớp gối: Hỗ trợ đánh giá dịch khớp, tình trạng mô mềm và một số cấu trúc quanh khớp. Tùy biểu hiện, bác sĩ có thể chỉ định thêm xét nghiệm hoặc phương tiện chẩn đoán khác.

5. Thoái hóa khớp gối được điều trị bằng những phương pháp nào?

5.1. Các biện pháp dùng thuốc và vật lý trị liệu mang lại hiệu quả gì?

Điều trị thoái hóa khớp gối cần được lựa chọn dựa trên mức độ bệnh, triệu chứng và tình trạng sức khỏe. Mục tiêu chính là giảm đau, cải thiện vận động và duy trì chức năng khớp:

• Một số thuốc giảm đau, thuốc chống viêm không steroid hoặc thuốc bôi có thể được sử dụng để kiểm soát triệu chứng.
• Vật lý trị liệu và tập luyện phù hợp giữ vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh. Các bài tập giúp tăng sức mạnh cơ quanh gối, cải thiện tầm vận động và khả năng giữ thăng bằng.

5.2. Tiêm acid hyaluronic và collagen áp dụng khi nào?

Theo Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Thị Ngọc, chuyên gia Cơ xương khớp tại Thu Cúc TCI, chất nhờn khớp gối thường đáp ứng tốt ở giai đoạn thoái hóa độ 1 và độ 2.

Bổ sung chất nhờn HA

Acid hyaluronic (HA) là thành phần có trong dịch khớp, giúp hỗ trợ bôi trơn và giảm ma sát giữa các bề mặt khớp. Bổ sung HA vào khớp có thể giúp giảm đau và cải thiện khả năng vận động ở một số người bệnh phù hợp.

Tiêm collagen cho thoái hóa khớp gối

Chế phẩm collagen được đưa vào khớp nhằm hỗ trợ môi trường khớp, giảm triệu chứng và cải thiện khả năng vận động. Tiêm collagen có thể được bác sĩ cân nhắc cho người bệnh có đau và hạn chế vận động do thoái hóa khớp.

5.3. Khi nào người bệnh bắt buộc phải phẫu thuật thay khớp gối?

Phẫu thuật thường được cân nhắc khi thoái hóa khớp gối đã tiến triển nặng, gây đau kéo dài, đặc biệt khi các phương pháp bảo tồn không còn đáp ứng. Trong một số trường hợp tổn thương chủ yếu tập trung ở một phía khớp gối, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật chỉnh trục xương. Phương pháp này giúp điều chỉnh hướng chịu lực, giảm áp lực lên vùng khớp bị tổn thương.

6. Làm thế nào để phòng ngừa và làm chậm tiến triển thoái hóa khớp gối?

• Duy trì luyện tập phù hợp: Lựa chọn các bài tập nhẹ nhàng như bơi lội, đạp xe hoặc đi bộ với cường độ nhẹ.
• Kiểm soát cân nặng: Giảm bớt trọng lượng cơ thể giúp giảm bớt tải trọng đè ép lên hai đầu gối.
• Sử dụng dụng cụ hỗ trợ: Sử dụng nẹp gối, đệm lót giày giảm xóc hoặc gậy chống khi di chuyển để giảm bớt áp lực cơ học.
• Điều chỉnh thói quen sinh hoạt: Tránh ngồi xổm, quỳ gối hay bắt chéo chân trong thời gian dài. Tránh mang vác vật nặng sai tư thế để bảo vệ khớp gối luôn khỏe mạnh.

Thoái hóa khớp gối có thể ảnh hưởng lâu dài đến khả năng vận động nếu không được phát hiện và kiểm soát phù hợp. Nếu xuất hiện đau gối kéo dài, cứng khớp, sưng hoặc khó khăn khi vận động, người bệnh nên thăm khám sớm. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, khách hàng có thể lựa chọn khám Cơ xương khớp với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm. Hệ thống trang bị X-quang và siêu âm khớp gối hỗ trợ đánh giá các bất thường, góp phần phát hiện sớm thoái hóa khớp gối. Đặt lịch khám qua ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn để được bác sĩ thăm khám, đánh giá tình trạng khớp.