Đau vai: nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị hiệu quả

Đau vai là triệu chứng thường gặp, có thể xuất hiện sau vận động quá mức, chấn thương hoặc liên quan bệnh lý cơ xương khớp. Bài viết sau sẽ giúp bạn hiểu rõ đúng nguyên nhân đau vai để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, hạn chế biến chứng và phục hồi chức năng khớp vai tốt hơn.

1. Đau vai ở từng vị trí phản ánh bệnh lý gì?

1.1. Đau khớp vai trước và đau lan xuống cánh tay do đâu? Nguyên nhân đau vai

Bệnh đau vai có thể xuất phát từ nhiều cấu trúc khác nhau, bao gồm cơ, gân, dây chằng, khớp và cột sống. Đau phía trước khớp vai thường liên quan đến gân cơ nhị đầu, chóp xoay hoặc các mô mềm quanh khớp vai.

• Cơn đau có thể tăng khi nâng tay, xoay vai hoặc thực hiện động tác đưa tay qua đầu. Tình trạng này thường gặp ở người vận động vai lặp lại, chơi thể thao hoặc thường xuyên mang vác.
• Một số trường hợp xuất hiện sau chấn thương, trong khi những trường hợp khác tiến triển âm thầm.

Nếu đau khớp vai lan xuống cánh tay, nguyên nhân cũng có thể đến từ cột sống cổ. Thoái hóa đốt sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm có thể gây chèn ép rễ thần kinh. Khi đó, người bệnh thường đồng thời có đau vai gáy, tê bì, châm chích hoặc yếu tay.

1.2. Đau đỉnh vai và đau phía sau xương bả vai cảnh báo điều gì?

Thường khi đau vai khi nằm nghiêng, làm việc lâu hoặc vận động quá sức, nguyên nhân cơ học là điều đầu tiên cần được cân nhắc. Đau đỉnh vai hoặc đau bả vai có thể bắt nguồn từ căng cơ, sai tư thế, chấn thương hoặc bệnh lý cột sống. Cơn đau thường tăng khi xoay vai, nâng tay hoặc duy trì tư thế lâu. Tuy nhiên, đau phía sau xương bả vai kèm đau cổ, tê tay hoặc yếu cơ có thể liên quan chèn ép rễ thần kinh. Một số trường hợp đau vai còn có thể liên quan bệnh lý tại phổi, gan hoặc đường mật.

1.3. Đau vai kèm theo cứng khớp và hạn chế tầm vận động là bệnh gì?

Đau vai đi kèm cứng khớp và giảm khả năng vận động có thể gặp trong viêm quanh khớp vai. Ở giai đoạn tiến triển, cứng khớp vai khiến việc nâng tay, xoay tay hoặc đưa tay ra sau lưng trở nên khó khăn. Ngoài ra, thoái hóa khớp vai cũng có thể gây đau, cứng và giảm biên độ vận động. Người bệnh đôi khi nghe tiếng lạo xạo khi cử động, đồng thời khó thực hiện các sinh hoạt quen thuộc, như đau vai không giơ tay lên được.

2. Đau vai thường xuất phát từ những nguyên nhân nào?

2.1. Tổn thương chóp xoay và gân cơ vai xuất hiện ra sao?

Chóp xoay gồm nhóm gân cơ giúp giữ vững và hỗ trợ vận động khớp vai. Tổn thương có thể xảy ra sau chấn thương hoặc do các động tác sử dụng vai lặp lại kéo dài. Tình trạng này dẫn đến viêm gân, viêm bao hoạt dịch, dần dần gây rách bán phần hoặc toàn phần chóp xoay. Bệnh đau vai do tổn thương chóp xoay rất phổ biến ở người trên 40 tuổi do quá trình thoái hóa tự nhiên.

2.2. Tình trạng viêm dính bao khớp vai và thoái hóa khớp vai ảnh hưởng thế nào?

Đông cứng khớp vai

Tình trạng này còn gọi là viêm dính bao khớp vai, xảy ra khi bao khớp dày lên và hạn chế chuyển động. Nếu tiến triển, người bệnh có thể khó mặc áo, chải tóc hoặc đưa tay ra phía sau. Quá trình phục hồi thường cần thời gian và nên được hướng dẫn vận động phù hợp.

Thoái hóa khớp vai

Thoái hóa xảy ra khi sụn khớp bị tổn thương theo thời gian. Ma sát giữa các bề mặt khớp có thể gây đau, cứng và hạn chế vận động. Hậu quả là hình thành gai xương, gây tổn thương mô xung quanh, làm suy yếu và gây teo cơ tay.

2.3. Đau vai do chèn ép rễ thần kinh cổ và bệnh lý nội tạng có đặc điểm gì? Dấu hiệu đau vai

Đau vai do chèn ép rễ thần kinh cổ thường đi kèm đau cổ, đau bả vai hoặc đau lan dọc xuống cánh tay.

• Cơn đau thường tăng khi vận động cổ, ho hoặc hắt hơi do áp lực lên rễ thần kinh thay đổi.
• Các triệu chứng đau vai do thoái hóa đốt sống cổ thường xuất hiện một bên.
• Người bệnh có thể xuất hiện tê, châm chích, giảm cảm giác hoặc yếu cơ, ảnh hưởng đến khả năng cầm nắm.

Một số triệu chứng như đau thắt ngực lan lên vai trái có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý tim mạch nguy hiểm. Khi xuất hiện biểu hiện này, người bệnh cần tới cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.

3. Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân gây đau vai bằng các phương pháp nào?

3.1. Thăm khám lâm sàng và kiểm tra các nghiệm pháp vận động khớp vai gồm những gì?

Bác sĩ sẽ khai thác thời điểm xuất hiện đau, vị trí đau, chấn thương trước đó và các hoạt động làm triệu chứng tăng lên. Một số nghiệm pháp chuyên biệt có thể được thực hiện nhằm định hướng tổn thương chóp xoay hoặc gân cơ quanh vai. Mục tiêu là xác định chính xác cấu trúc đang tổn thương.

• Nghiệm pháp Neer và Hawkins-Kennedy thường được sử dụng khi nghi ngờ hội chứng chèn ép.
• Nghiệm pháp Jobe hỗ trợ đánh giá gân cơ trên gai
• Nghiệm pháp Lift-off giúp kiểm tra chức năng gân cơ dưới vai
• Nghiệm pháp lòng bàn tay lật ngửa hỗ trợ đánh giá cấu trúc quanh khớp vai như đầu dài gân cơ nhị đầu

3.2. Khi nào cần chỉ định siêu âm, chụp X-quang hoặc MRI khớp vai?

Chụp X-quang khớp vai

Phương pháp này nhằm phát hiện những thay đổi cấu trúc xương rõ ràng. Đặc biệt, chụp X-quang thường được chỉ định khi cần đánh giá xương, thoái hóa, gai xương, trật khớp vai hoặc hậu quả sau chấn thương.

Siêu âm khớp vai

Siêu âm có ưu thế trong đánh giá gân, cơ, bao hoạt dịch và một số tổn thương phần mềm quanh khớp. Phương pháp này cũng có thể hỗ trợ theo dõi tổn thương trong quá trình điều trị.

Chụp MRI khớp vai

Chụp cộng hưởng từ khớp vai cho hình ảnh chi tiết hơn về gân, cơ, sụn, bao khớp và các mô mềm. MRI thường được cân nhắc khi triệu chứng kéo dài hoặc cần đánh giá tổn thương phức tạp.

4. Đau vai được điều trị và phục hồi bằng những giải pháp nào?

4.1. Biện pháp chăm sóc ban đầu tại nhà và điều trị bằng thuốc có tác dụng gì?

• Giảm các hoạt động gây đau, đặc biệt là nâng vật nặng hoặc đưa tay quá cao.
• Nghỉ ngơi hợp lý giúp vùng tổn thương có thời gian hồi phục và hạn chế kích thích thêm.
• Chườm lạnh phù hợp khi đau mới xuất hiện sau vận động hoặc chấn thương
• Thuốc giảm đau hoặc chống viêm có thể được bác sĩ chỉ định để giảm mức độ đau, sưng và phản ứng viêm quanh khớp vai, từ đó hỗ trợ người bệnh vận động dễ dàng hơn

4.2. Vật lý trị liệu và tiêm thuốc nội khớp hỗ trợ phục hồi khớp vai ra sao?

Vật lý trị liệu

Các bài tập giúp giảm cứng, cải thiện tầm vận động và tăng sức mạnh nhóm cơ hỗ trợ khớp vai. Bác sĩ sẽ hướng dẫn tập dựa trên theo nguyên nhân, mức độ tổn thương và giai đoạn phục hồi.

Tiêm nội khớp bảo tồn

Một số trường hợp đau vai kéo dài có thể được bác sĩ cân nhắc tiêm thuốc tại chỗ. Tiêm corticosteroid có thể giúp kiểm soát viêm và giảm đau trong một số bệnh lý phù hợp. Tùy tình trạng cụ thể, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp tiêm khác như acid hyaluronic hoặc huyết tương giàu tiểu cầu. Chỉ định cần dựa trên chẩn đoán và đánh giá chuyên môn.

4.3. Trường hợp nào người bệnh đau vai bắt buộc phải can thiệp phẫu thuật?

Phẫu thuật thường được cân nhắc khi tổn thương nghiêm trọng hoặc điều trị bảo tồn phù hợp nhưng không cải thiện chức năng. Một số trường hợp rách chóp xoay lớn, tổn thương xương hoặc thoái hóa nặng có thể cần can thiệp.

5. Người bệnh đau vai cần tránh những sai lầm phổ biến nào trong sinh hoạt?

• Bỏ qua triệu chứng: Khi xuất hiện đau vai, nhiều người có xu hướng cố chịu đựng hoặc tiếp tục vận động như bình thường. Điều này làm tổn thương kéo dài và khó phục hồi hơn.
• Quay lại tập luyện nặng: Vận động mạnh khi cơ gân chưa phục hồi hoàn toàn dễ gây tái phát chấn thương.
• Duy trì tư thế xấu: Duy trì thói quen ngồi gù lưng, cúi đầu xem điện thoại tạo áp lực liên tục lên vùng vai gáy.
• Tự dùng thuốc kéo dài, xoa bóp dầu nóng: Việc xoa bóp không đúng cách hoặc tự ý dùng thuốc giảm đau khi gân khớp đang viêm cấp tính có thể khiến tình trạng tiến triển nghiêm trọng.

Đau vai có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân đơn giản như căng cơ, sai tư thế nhưng cũng có thể liên quan tổn thương gân, khớp hoặc cột sống. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, người bệnh có thể thăm khám chuyên khoa Cơ xương khớp với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm. Hệ thống chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ như siêu âm khớp vai, chụp X-quang khớp vai và MRI giúp đánh giá các tổn thương phù hợp. Đặt lịch khám qua ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn để được tư vấn và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.