Đau đầu gối: Nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo và điều trị

Đau đầu gối có thể xuất hiện sau vận động quá mức, chấn thương hoặc liên quan đến bệnh lý xương khớp. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ về nguyên nhân để lựa chọn cách điều trị phù hợp, hạn chế đau kéo dài và nguy cơ ảnh hưởng vận động.

1. Đau đầu gối ở từng vị trí cảnh báo điều gì?

1.1. Đau phía trước và xung quanh xương bánh chè do đâu?

Đau phía trước đầu gối thường liên quan đến hội chứng đau bánh chè – đùi, còn gọi là đau quanh xương bánh chè. Tình trạng này thường gây đau âm ỉ, tăng lên sau khi ngồi lâu hoặc vận động nhiều. Nguyên nhân thường bao gồm:

• Vận động quá mức như chạy bộ, bật nhảy hoặc tăng cường độ tập luyện đột ngột
• Yếu cơ đùi, hông, cơ tứ đầu hoặc căng cơ cũng có thể ảnh hưởng vận động bánh chè
• Bàn chân bẹt, bất thường trục chân hoặc vị trí bánh chè không thuận lợi làm tăng áp lực lên vùng khớp
• Chấn thương trực tiếp và thoái hóa sụn dưới bánh chè

1.2. Đau mặt trong hoặc mặt ngoài khớp gối báo hiệu bệnh gì?

Đau đầu gối mặt trong

Tình trạng này có thể liên quan đến tổn thương dây chằng bên trong, sụn chêm hoặc thoái hóa khớp. Chấn thương thường xuất hiện sau động tác xoay gối, va chạm hoặc chịu lực quá mức. Thoái hóa khớp khiến sụn khớp suy giảm dần, làm tăng ma sát giữa các bề mặt khớp. Người bệnh thường đau khi vận động và có thể kèm cứng khớp.

Đau đầu gối mặt ngoài

Vị trí đau thường gặp ở người chạy bộ hoặc vận động lặp lại. Hội chứng dải chậu chày có thể gây đau vùng ngoài gối, đặc biệt khi chạy hoặc leo xuống dốc. Tổn thương dây chằng bên ngoài hoặc gãy vùng mâm chày ngoài cũng có thể gây đau tại vị trí này.

1.3. Đau phía sau hõm khoeo chân là dấu hiệu của tình trạng nào?

Đau sau khớp gối có thể xuất phát từ cơ, gân, dây chằng, sụn chêm hoặc chính khớp gối. Một nguyên nhân khác là nang Baker, hình thành do dịch khớp tích tụ phía sau gối. Tình trạng này thường liên quan đến thoái hóa khớp, viêm khớp hoặc tổn thương bên trong khớp. Nang Baker có thể gây đau đột ngột, căng tức, cứng hoặc khó gập gối, đặc biệt nếu nang phát triển lớn hoặc vỡ.

2. Đau đầu gối thường xuất phát từ những nguyên nhân nào?

2.1. Các chấn thương thể thao và tai nạn cơ học gây tổn thương khớp gối ra sao?

Đau đầu gối sau vận động thường liên quan đến bong gân, căng cơ hoặc tổn thương cấu trúc bên trong khớp. Chạy, nhảy, xoay người hoặc đổi hướng đột ngột đều có thể gây chấn thương. Tổn thương gân thường gây đau quanh bánh chè và tăng lên khi chạy, nhảy hoặc leo cầu thang. Trong khi đó, rách dây chằng hoặc sụn chêm có thể gây cảm giác gối lỏng, kẹt hoặc khó duỗi.

2.2. Những bệnh lý cơ xương khớp mạn tính nào gây đau đầu gối phổ biến nhất?

• Thoái hóa khớp gối: Thường gặp ở người lớn tuổi hoặc người thường xuyên chịu tải lên khớp. Người bệnh có thể đau đầu gối khi đứng lên ngồi xuống, cứng khớp, giảm tầm vận động và nghe tiếng lạo xạo
• Viêm khớp dạng thấp: Bệnh lý tự miễn có thể gây đau, sưng, cứng khớp và ảnh hưởng đến khả năng vận động của khớp gối.
• Viêm gân: Thường gây đau quanh bánh chè, tăng lên khi chạy, nhảy hoặc thực hiện các hoạt động lặp lại.
• Tổn thương sụn dưới bánh chè: Có thể gây đau phía trước đầu gối, kèm tiếng lạo xạo hoặc khó chịu khi co duỗi.
• Gout: Tình trạng lắng đọng tinh thể urat trong khớp có thể gây những đợt đau dữ dội, sưng, nóng và đỏ khớp gối.
• Nang Baker: Nang chứa dịch hình thành phía sau khớp gối, thường liên quan đến thoái hóa khớp hoặc viêm khớp, gây cảm giác căng tức và đau khớp gối khi co duỗi.

3. Dấu hiệu đau đầu gối nào cảnh báo nguy hiểm cần đi khám ngay?

Không phải mọi trường hợp đau đầu gối đều nghiêm trọng, nhưng một số biểu hiện cần được kiểm tra sớm, bao gồm

• Đầu gối sưng nhanh, biến dạng, nóng đỏ hoặc hạn chế vận động rõ rệt
• Tình trạng gối bị kẹt, mất vững hoặc đau khi vận động, đau đầu gối khi leo cầu thang
• Đau khớp gối kèm sốt, rét run và vùng da quanh gối nóng đỏ
• Đau kéo dài dù đã nghỉ ngơi và chăm sóc tại nhà

4. Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân đau đầu gối bằng phương pháp nào?

4.1. Thăm khám thực thể và kiểm tra các nghiệm pháp vận động gồm những gì?

Bác sĩ trước tiên quan sát đầu gối để nhận biết sưng, bầm tím, biến dạng hoặc bất thường hai bên. Sau đó, bác sĩ sẽ đánh giá khả năng co duỗi, sức cơ và mức độ vận động của khớp gối.

4.2. Khi nào cần chỉ định chụp X-quang, MRI, siêu âm hoặc chọc hút dịch khớp gối?

Để xác định đau đầu gối là bệnh gì, bác sĩ thường kết hợp khai thác triệu chứng, thăm khám và phương tiện chẩn đoán hình ảnh:

• X-quang thường được sử dụng để đánh giá xương, phát hiện gãy xương, biến dạng hoặc những dấu hiệu thoái hóa khớp.
• MRI cho hình ảnh chi tiết hơn về dây chằng, sụn chêm, gân và các mô mềm quanh khớp. Phương pháp này đặc biệt hữu ích khi nghi ngờ tổn thương cấu trúc bên trong.
• Siêu âm khớp gối có thể hỗ trợ đánh giá dịch khớp, gân, dây chằng và mô mềm quanh khớp. Phương pháp này còn cho phép quan sát cấu trúc trong thời gian thực khi người bệnh vận động.
• Hút dịch khớp gối thường được chỉ định khi khớp bị tràn dịch gây sưng, đau hoặc hạn chế vận động, nhằm giảm lượng dịch dư thừa trong khoang khớp. Bên cạnh mục đích điều trị, dịch khớp được lấy ra còn có thể xét nghiệm để hỗ trợ chẩn đoán gout, viêm khớp hoặc nhiễm trùng khớp.

5. Đau đầu gối được điều trị và phục hồi bằng những cách nào?

5.1. Nguyên tắc chăm sóc và giảm đau ban đầu tại nhà theo chuẩn RICE

Với chấn thương nhẹ, người bệnh có thể áp dụng nguyên tắc RICE trong giai đoạn đầu. Đây là phương pháp hỗ trợ giảm đau và hạn chế sưng sau chấn thương.

• Nghỉ ngơi (Rest – R): Hạn chế hoạt động gây đau trong thời gian đầu
• Chườm lạnh (Ice – I): Chườm trong thời gian phù hợp, tránh đặt đá trực tiếp lên da
• Băng ép (Compression – C): Quấn bằng vừa phải để hỗ trợ kiểm soát sưng
• Kê cao (Elevation – E): Kê cao chân, giúp hạn chế tình trạng dịch dồn xuống vùng tổn thương

5.2. Các phương pháp điều trị nội khoa, tiêm nội khớp và vật lý trị liệu

Thuốc điều trị

Tùy nguyên nhân, bác sĩ có thể kê thuốc giảm đau, chống viêm hoặc thuốc điều trị bệnh nền. Việc sử dụng thuốc cần phù hợp với tình trạng sức khỏe và chỉ định chuyên môn.

Vật lý trị liệu

Tập theo hướng dẫn giúp tăng sức mạnh nhóm cơ quanh gối, cải thiện độ ổn định và hỗ trợ phục hồi vận động. Bài tập cần được lựa chọn theo nguyên nhân và mức độ tổn thương.

Tiêm nội khớp

• Corticosteroid có thể hỗ trợ giảm viêm và đau trong một số đợt bệnh phù hợp
• Hyaluronic acid (HA) nhằm bổ sung độ nhớt cho dịch khớp cho người bị thoái hóa khớp gối, hỗ trợ giảm đau và cải thiện khả năng vận động.

5.3. Trường hợp nào người bệnh đau đầu gối cần chỉ định phẫu thuật?

Phẫu thuật thường được cân nhắc khi tổn thương nghiêm trọng hoặc điều trị bảo tồn không mang lại hiệu quả phù hợp. Với thoái hóa khớp nặng, bác sĩ có thể cân nhắc thay một phần hoặc toàn bộ khớp gối. Một số trường hợp lệch trục có thể được chỉ định phẫu thuật chỉnh xương phù hợp.

6. Lưu ý phòng ngừa đau khớp gối tái phát

• Không nghỉ ngơi hoàn toàn trong thời gian dài: Người bị đau khớp gối chỉ nên hạn chế vận động khi có chỉ định. Ít vận động kéo dài có thể làm yếu cơ quanh gối và giảm khả năng nâng đỡ khớp.
• Duy trì vận động phù hợp: Khi triệu chứng ổn định, nên tập luyện nhẹ nhàng như đi bộ, đạp xe, bơi,…
• Kiểm soát cân nặng: Duy trì cân nặng hợp lý giúp giảm áp lực lên khớp gối và hỗ trợ cải thiện khả năng vận động.
• Thực hiện đúng tư thế: Khi leo cầu thang, ngồi xổm hoặc đứng lên ngồi xuống, cần giữ tư thế phù hợp và tránh dồn lực quá mức lên khớp gối.

Đau đầu gối có thể bắt nguồn từ chấn thương, vận động quá mức hoặc nhiều bệnh lý cơ xương khớp khác nhau. Tuy nhiên, người bệnh nên thăm khám khi đau kéo dài, sưng đau khớp gối hoặc hạn chế vận động. Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, khách hàng có thể khám cơ xương khớp với hệ thống chẩn đoán hình ảnh hỗ trợ bằng X-quang, siêu âm khớp gối hiện đại. Đặt lịch khám qua ứng dụng TCI Hospital tại app.thucuc.vn để được thăm khám, chẩn đoán và tư vấn hướng điều trị phù hợp.