Xét nghiệm máu có phát hiện bệnh dại không?
Nhiều người sau khi bị chó, mèo cắn thường băn khoăn “xét nghiệm máu có phát hiện bệnh dại không?”, đặc biệt khi chưa có triệu chứng rõ ràng. Việc hiểu đúng về khả năng chẩn đoán bệnh dại thông qua xét nghiệm máu sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong theo dõi sức khỏe và quyết định thời điểm tiêm phòng kịp thời.
1. Xét nghiệm máu có phát hiện bệnh dại không? Vì sao?
“Xét nghiệm máu có phát hiện bệnh dại không?” – câu trả lời là không. Hiện nay, không có xét nghiệm máu thông thường nào có thể dùng để chẩn đoán bệnh dại ở người. Các xét nghiệm như công thức máu hay sinh hóa máu không cho biết xét nghiệm máu có biết bệnh dại không vì virus dại chủ yếu tấn công hệ thần kinh trung ương và hầu như không tồn tại trong máu với nồng độ đủ để phát hiện.
Tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh dại chính xác nhất là xét nghiệm kháng thể huỳnh quang trực tiếp (DFA) trên mô não, chứ không phải xét nghiệm máu. Một số xét nghiệm máu chuyên biệt có thể tìm kháng thể kháng virus dại, nhưng chúng không dùng để chẩn đoán sớm sau phơi nhiễm.
Các xét nghiệm này chủ yếu nhằm đánh giá đáp ứng miễn dịch sau tiêm vắc xin hoặc hỗ trợ chẩn đoán khi người bệnh đã xuất hiện triệu chứng – thời điểm mà bệnh thường đã rất nặng và tiên lượng xấu. Vì vậy, dựa vào xét nghiệm máu để xác định có mắc bệnh dại hay không là không chính xác và có thể gây chậm trễ nguy hiểm trong điều trị dự phòng.
2. Vì sao xét nghiệm mô não cho kết quả chính xác nhất?
Xét nghiệm mô não cho kết quả chính xác nhất trong chẩn đoán bệnh dại vì đặc điểm sinh học đặc trưng của virus dại gắn liền với hệ thần kinh trung ương. Sau khi xâm nhập vào cơ thể qua vết cắn hoặc trầy xước, virus dại không lan truyền chủ yếu qua máu mà di chuyển dọc theo các dây thần kinh ngoại biên để đi lên não. Quá trình này khiến não trở thành nơi tập trung virus với mật độ cao và ổn định nhất.
Tại mô não, virus dại biểu hiện rõ ràng các protein đặc hiệu (kháng nguyên) và vật liệu di truyền của nó. Điều này tạo điều kiện lý tưởng cho các xét nghiệm chẩn đoán như kháng thể huỳnh quang trực tiếp (DFA), mô học miễn dịch nhanh (DRIT), RT-PCR LN34 hay hóa mô miễn dịch (IHC). Khi sử dụng mô não, kháng thể hoặc đầu dò trong xét nghiệm sẽ gắn đúng đích, tạo tín hiệu rõ ràng dưới kính hiển vi hoặc trong hệ thống khuếch đại gen, từ đó giảm tối đa nguy cơ âm tính giả.
Ngược lại, máu và nhiều mô khác trong cơ thể thường không chứa hoặc chỉ chứa lượng virus dại rất thấp, không liên tục và không ổn định. Vì vậy, xét nghiệm trên các mẫu này dễ cho kết quả âm tính dù cá thể đã nhiễm bệnh. Ngay cả các mô có chi phối thần kinh cũng kém chính xác hơn so với mô não vì nồng độ virus thấp và phân bố không đồng đều.
Ngoài ra, mô não còn cho phép áp dụng nhiều kỹ thuật chẩn đoán khác nhau, kể cả trong những trường hợp mẫu bệnh phẩm bị phân hủy hoặc đã được cố định bằng formalin. Nhờ nồng độ virus cao và tính đặc hiệu của mô, các xét nghiệm trên mô não đạt độ nhạy và độ đặc hiệu rất cao, được công nhận là tiêu chuẩn vàng trong chẩn đoán bệnh dại trên toàn thế giới.
Hy vọng bài viết đã giúp bạn giải đáp thắc mắc xét nghiệm máu có phát hiện bệnh dại không? Nhớ rằng, việc chẩn đoán bệnh dại cần dựa vào các xét nghiệm chuyên sâu, đúng thời điểm và đặc biệt là yếu tố dịch tễ, tiền sử phơi nhiễm. Do đó, khi bị động vật nghi dại cắn, người bệnh không nên chờ xét nghiệm máu mà cần xử trí vết thương đúng cách và tiêm phòng dại càng sớm càng tốt để bảo vệ tính mạng.
Nguồn thông tin tham khảo: CDC
