Tại sao bệnh dại không chữa được?

Bệnh dại là một trong những căn bệnh nguy hiểm nhất đối với con người, tỉ lệ tử vong gần 100% khi đã phát bệnh. Vậy tại sao bệnh dại không chữa được? Nguyên nhân chính nằm ở khả năng xâm nhập sâu vào hệ thần kinh và né tránh hệ miễn dịch của virus dại, khiến việc điều trị trở nên vô cùng khó khăn.

1. Tại sao bệnh dại không chữa được?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), mỗi năm trên thế giới có khoảng 59.000 ca tử vong do bệnh dại. Dù đã có vắc-xin phòng bệnh hiệu quả, nhưng một khi triệu chứng xuất hiện, cơ hội cứu sống gần như bằng không. Vậy vì sao bệnh dại không chữa được và nguyên nhân gì khiến các phương pháp điều trị hiện nay đều bất lực trước khi bệnh phát triển? Đó là vì:

1.1. Virus ẩn tránh hệ miễn dịch

Virus dại (RABV) phát triển các chiến lược tinh vi để tránh hệ miễn dịch. Chúng xâm nhập chủ yếu vào tế bào thần kinh, nơi phản ứng miễn dịch bẩm sinh qua trung gian RIG-I bị hạn chế, và protein LGP2 (yếu tố quan trọng giúp kích hoạt miễn dịch) hầu như không biểu hiện hoặc nhanh chóng bị phân hủy. Nhờ đó, RABV có thể né tránh sự tấn công của tế bào T CD8⁺ và các cơ chế miễn dịch khác, duy trì sự tồn tại và lan truyền trong hệ thần kinh.

1.2. Hàng rào máu – não bảo vệ

Khi virus RABV đã vào não, hầu hết thuốc điều trị không thể tiếp cận. Hàng rào máu – não vốn bảo vệ não khỏi các chất lạ, bao gồm cả thuốc, còn bị virus “khóa chặt hơn”, khiến việc điều trị gần như bất khả thi. Virus cũng duy trì hàng rào này nguyên vẹn, hạn chế tế bào miễn dịch xâm nhập và sử dụng các protein né tránh miễn dịch như B7-H1 để phá hủy tế bào T di cư. Vì vậy, dù cơ thể tạo ra kháng thể trung hòa, virus vẫn có thể lan truyền và gây tổn thương thần kinh nghiêm trọng.

1.3. Tiến triển âm thầm và tấn công hệ thần kinh trung ương

Virus dại tấn công não và tủy sống, và bệnh tiến triển âm thầm với giai đoạn đầu không triệu chứng. Khi xuất hiện các dấu hiệu thần kinh như co giật, mê sảng, liệt hoặc hôn mê, virus đã gây tổn thương nặng nề cho não, khiến mọi phương pháp điều trị hiện nay không còn hiệu quả.

2. Nếu không chữa được, tỉ lệ tử vong khi phát bệnh là bao nhiêu?

Bạn có thể sống sót sau khi tiếp xúc với virus dại nếu được tiêm phòng kịp thời, trước khi xuất hiện triệu chứng. Trong giai đoạn ủ bệnh, bạn có thể sống vài tuần hoặc vài tháng mà không có dấu hiệu bệnh. Tuy nhiên, một khi các triệu chứng của bệnh dại bắt đầu xuất hiện – tức là virus đã xâm nhập và tấn công hệ thần kinh trung ương thì không có phương pháp điều trị nào hiệu quả và đây chính là lý do vì sao bệnh dại không chữa được.

Khi bệnh dại đã phát, tỷ lệ tử vong gần như 100%. Hầu hết người bệnh sẽ tử vong trong vài ngày đến vài tuần sau khi vào giai đoạn hôn mê hoặc gặp các biến chứng thần kinh cấp tính. Tất cả các biện pháp điều trị hiện nay chỉ có tác dụng trước khi triệu chứng xuất hiện, thông qua phòng ngừa sau phơi nhiễm như rửa vết thương và tiêm vắc-xin hoặc kháng thể. Do đó, nếu bạn nghi ngờ mình đã tiếp xúc với virus dại, việc tiêm đầy đủ các mũi phòng ngừa là vô cùng quan trọng để ngăn ngừa nhiễm trùng.

Như vậy, lý do tại sao bệnh dại không chữa được là vì virus dại có khả năng tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương và né tránh hệ miễn dịch của cơ thể. Khi các triệu chứng xuất hiện, virus đã gây tổn thương nặng nề cho não, khiến mọi phương pháp điều trị hiện nay đều không còn hiệu quả. Vì vậy, phòng ngừa trước khi phát bệnh thông qua tiêm vắc-xin và xử lý vết thương kịp thời là cách duy nhất để bảo vệ cơ thể khỏi căn bệnh nguy hiểm này.

Nguồn tài liệu tham khảo: Cleveland Clinic, Mayo Clinic