Mắc bệnh dại có gây tử vong không?
Mắc bệnh dại có gây tử vong không? Đây là câu hỏi và cũng là nỗi lo sợ của rất nhiều người khi tiếp xúc với động vật nghi nhiễm bệnh. Thực tế, đây là căn bệnh truyền nhiễm cực kỳ nguy hiểm do virus dại gây ra, tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương của con người. Hãy cùng tìm hiểu mức độ nguy hiểm cũng như tỷ lệ tử vong của bệnh dại để phòng ngừa hiệu quả.
1. Mắc bệnh dại có gây tử vong không?
Bệnh dại là một bệnh nhiễm trùng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng, thường lây truyền qua vết cắn hoặc vết cào của động vật bị nhiễm bệnh. Vậy mắc bệnh dại có gây tử vong không? Câu trả lời là CÓ. Bệnh dại là một trong những căn bệnh có tỷ lệ tử vong cao nhất trong lịch sử y học nhân loại. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), một khi các triệu chứng lâm sàng đã xuất hiện, tỷ lệ tử vong của bệnh dại gần như chắc chắn (~100%) dẫn đến tử vong.
Theo WHO, chi phí toàn cầu cho bệnh dại ước tính khoảng 8,6 tỷ USD mỗi năm. Khoảng 59.000 người tử vong mỗi năm trên toàn thế giới, trong đó 40% là trẻ em dưới 15 tuổi. Tỷ lệ tử vong bệnh dại cao khiến nó trở thành một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất, mặc dù có thể phòng ngừa hoàn toàn bằng vắc-xin. Hiện nay, Bệnh dại có mặt và gây ảnh hưởng ở hơn 150 quốc gia và lãnh thổ.
2. Vì sao bệnh dại có tỷ lệ tử vong rất cao và cực kỳ nguy hiểm?
Sự nguy hiểm của bệnh dại nằm ở cơ chế xâm nhập và phá hủy hệ thần kinh một cách “âm thầm” nhưng tàn khốc. Không giống như nhiều loại virus khác tấn công vào hệ miễn dịch hoặc các cơ quan nội tạng (như gan, phổi), virus dại nhắm trực tiếp vào “bộ chỉ huy” của cơ thể.
2.1. Virus tấn công hệ thần kinh trung ương (CNS)
Khi bị động vật mang virus dại cắn, người bị cắn lo lắng rằng mắc bệnh dại có gây tử vong không. Trên thực tế, virus dại trong nước bọt sẽ xâm nhập vào mô cơ dưới da nhưng không đi vào máu ngay lập tức. Đây cũng là lý do vì sao xét nghiệm máu thường không phát hiện virus ở giai đoạn sớm. Thay vì theo đường máu, virus tìm đến các đầu mút của dây thần kinh ngoại biên.
Sau đó, virus di chuyển dọc theo sợi thần kinh với tốc độ khoảng 12–24 mm mỗi ngày để tiến về tủy sống và não. Giai đoạn này được gọi là thời kỳ ủ bệnh, thường kéo dài từ 2–3 tháng nhưng có thể dao động từ 1 tuần đến 1 năm. Vì virus ẩn bên trong tế bào thần kinh nên hệ miễn dịch rất khó phát hiện và tiêu diệt trong thời gian này.
2.2. Gây viêm não cấp tính và tổn thương không thể đảo ngược
Khi virus đã chạm tới não bộ, chúng nhân lên với tốc độ chóng mặt, gây ra tình trạng viêm não và màng não cấp tính. Quá trình này phá hủy các neuron thần kinh, làm rối loạn các chức năng sinh tồn cơ bản như hô hấp, nuốt và điều khiển nhịp tim.
Có hai thể bệnh chính sau khi phát bệnh:
- Thể hung dữ (Furious rabies): Chiếm 80% trường hợp, gây ra các biểu hiện như kích động, sợ nước (hydrophobia), sợ gió, ảo giác và co thắt cơ bắp. Tử vong thường xảy ra sau vài ngày do ngừng tim hoặc ngừng hô hấp.
- Thể liệt (Paralytic rabies): Chiếm 20%, virus gây liệt dần các cơ từ vị trí vết cắn lan ra toàn thân. Bệnh nhân rơi vào hôn mê và tử vong chậm hơn so với thể hung dữ.
Sau khi phá hủy não, virus tiếp tục di chuyển ngược xuống các cơ quan khác, đặc biệt là tuyến nước bọt. Đây là cơ chế giúp virus lây lan sang vật chủ mới, khiến người bệnh dễ kích động, cắn người khác và có biểu hiện sùi bọt mép. Chính vì vậy, nhiều người đặt câu hỏi mắc bệnh dại có gây tử vong không thì câu trả lời là gần như chắc chắn nếu đã xuất hiện triệu chứng.
2.3. Sự thiếu hụt các phương pháp điều trị sau khi phát bệnh
Y học hiện đại gần như “bó tay” khi bệnh nhân đã xuất hiện triệu chứng. Các phác đồ như Milwaukee Protocol (cho bệnh nhân hôn mê nhân tạo) từng được hy vọng nhưng tỷ lệ thành công cực thấp và để lại di chứng nặng nề. Do đó, bệnh dại vẫn được coi là “án tử” nếu không được dự phòng bằng vaccine ngay sau khi phơi nhiễm.
Như vậy, mắc bệnh dại có gây tử vong không là CÓ. Đây là một trong những bệnh nguy hiểm nhất, với tỷ lệ tử vong gần như 100% khi đã xuất hiện triệu chứng. Điều này cho thấy mức độ nghiêm trọng và tàn phá của virus dại đối với cơ thể. Vì vậy, tiêm vắc-xin dự phòng ngay sau khi bị phơi nhiễm là biện pháp duy nhất và khẩn cấp để bảo vệ tính mạng. Mỗi người cần chủ động phòng tránh bệnh dại, bởi đây chính là cách quan trọng nhất để không phải đối mặt với hậu quả đáng tiếc do căn bệnh này gây ra.
Nguồn tài liệu tham khảo: CDC, WHO
