Khả năng tồn tại của virus dại trong điều kiện bên ngoài

Nhiều người lo lắng không biết virus dại sống bao lâu ngoài không khí và liệu có thể lây gián tiếp qua môi trường hay không. Trên thực tế, virus dại rất dễ bị tiêu diệt khi tiếp xúc với không khí, nhiệt độ cao hoặc ánh nắng. Tuy nhiên, trong những tình huống cụ thể, nguy cơ lây nhiễm vẫn có thể xảy ra nếu không xử lý vết thương đúng cách.

1. Khả năng tồn tại của virus dại trong điều kiện bên ngoài như thế nào?

Virus dại là tác nhân gây bệnh nguy hiểm, chủ yếu lây sang người qua vết cắn, vết trầy xước hoặc khi niêm mạc tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, mô thần kinh của động vật mắc bệnh. Khả năng tồn tại của virus dại ngoài môi trường phụ thuộc nhiều vào nhiệt độ, ánh sáng và bề mặt tiếp xúc.

Ở nhiệt độ thấp khoảng khoảng 5°C, virus có thể sống khá lâu, tối đa đến 144 giờ. Trong điều kiện thường 20 – 21°C, virus vẫn hoạt động khoảng 24 – 48 giờ trên các bề mặt như thủy tinh, kim loại hay lá cây, dù bề mặt đã khô. Tuy nhiên, khi nhiệt độ tăng lên 30°C và có ánh nắng mạnh, virus nhanh chóng bị bất hoạt chỉ sau khoảng 1 – 2 giờ. 

Vì vậy, virus dại sống bao lâu ngoài không khí hay virus dại sống bao lâu trong nước đều có đáp án chung là không dài. Tuy nhiên nguy cơ lây nhiễm vẫn khá cao nếu tiếp xúc trực tiếp với nguồn chứa virus

2. Virus dại có sống (tồn tại) được trong không khí không?

Virus dại hầu như không thể tồn tại lâu trong không khí và không lây qua đường không khí thông thường. Việc nhiễm virus dại do hít phải không khí có chứa virus là cực kỳ hiếm, gần như không xảy ra, vì virus rất dễ bị bất hoạt khi ra ngoài môi trường. Thực tế, virus dại sống bao lâu ngoài không khí chỉ tính bằng thời gian rất ngắn, đặc biệt khi gặp môi trường khô hoặc ánh nắng mặt trời.

Con đường lây nhiễm chính vẫn là nước bọt của động vật mắc dại qua vết cắn, vết trầy xước hoặc niêm mạc. Lây qua không khí chỉ được ghi nhận trong những điều kiện đặc biệt như phòng thí nghiệm hoặc hang dơi kín, nơi nồng độ virus dại rất cao. Vì vậy, nếu xét virus dại sống được bao lâu, thì ngoài cơ thể vật chủ, khả năng tồn tại và gây lây nhiễm là rất hạn chế.

3. Điều gì tác động tới khả năng tồn tại của virus dại?

Khả năng tồn tại của virus dại phụ thuộc nhiều vào nhiệt độ, môi trường và vật chủ. Đây là loại virus yếu ngoài môi trường nhưng lại tồn tại rất lâu trong cơ thể động vật nhiễm bệnh. Dưới đây là các yếu tố chính tác động đến khả năng sống của virus dại, bao gồm cả việc virus dại sống bao lâu ngoài không khí:

• Nhiệt độ: Nhiệt độ cao làm virus nhanh chóng bị tiêu diệt (60°C trong vài phút, nước sôi gần như bất hoạt ngay). Ở nền nhiệt thấp, virus tồn tại lâu hơn, đặc biệt trong môi trường lạnh hoặc đông lạnh sâu.
• Môi trường và chất khử trùng: Virus dại dễ bị bất hoạt bởi cồn, xà phòng, cloramin, formol, tia UV. Ngoài không khí khô hoặc dưới ánh nắng, virus tồn tại rất ngắn, chỉ khoảng 1 – 2 giờ.
• Vật chủ và đường lây: Virus tồn tại bền vững nhất trong nước bọt và mô thần kinh của động vật có vú, chủ yếu lây qua vết cắn, cào hoặc liếm vào vết thương hở, niêm mạc.
• Yếu tố con người: Khi bị động vật có virus dại cắn, rửa sạch vết thương sớm và tiêm vắc-xin sau khi phơi nhiễm giúp giảm nguy cơ lây bệnh hiệu quả.

Virus dại sống bao lâu ngoài không khí phụ thuộc lớn vào nhiệt độ, độ ẩm và ánh nắng. Thực tế, virus dại rất yếu khi ra môi trường bên ngoài và nhanh chóng bị bất hoạt khi tiếp xúc với không khí khô hoặc tia UV. Vì vậy, nguy cơ lây nhiễm qua không khí gần như không xảy ra. Tuy nhiên, virus vẫn tồn tại lâu trong nước bọt và cơ thể động vật nhiễm bệnh, nên không được chủ quan khi tiếp xúc.