Bị mèo cào bao lâu thì phát bệnh dại?

Nhiều người lo lắng “bị mèo cào bao lâu thì phát bệnh dại?”, đặc biệt khi vết cào gây trầy xước da hoặc chảy máu. Thực tế, thời gian ủ bệnh dại không cố định và phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vị trí vết thương, mức độ xâm nhập của virus và tình trạng tiêm phòng của con mèo. Vì vậy việc hiểu đúng và xử trí sớm là vô cùng quan trọng để phòng ngừa nguy cơ tử vong.

1. Bị mèo nhiễm virus dại cào có thể nhiễm bệnh không? Có hiếm không? So với virus dại từ chó thì như thế nào?

Dại là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus dại gây ra, lây chủ yếu qua nước bọt của động vật mắc bệnh khi xâm nhập vào cơ thể người qua vết thương hở hoặc niêm mạc. Có rất nhiều người thắc mắc “bị mèo cào có bị bệnh dại không?” và nguy cơ này cao hay thấp.

Thực tế, bị mèo cào vẫn có khả năng nhiễm virus dại, nhưng đây là tình huống rất hiếm gặp. Nguyên nhân là vì virus dại không tồn tại sẵn trên móng mèo, mà chủ yếu nằm trong nước bọt. Việc lây nhiễm chỉ có thể xảy ra nếu mèo đang mắc bệnh dại, vừa liếm nước bọt lên móng, sau đó cào trúng vết thương hở của người. Do phải hội đủ nhiều điều kiện cùng lúc nên nguy cơ lây bệnh dại qua vết cào thấp hơn rất nhiều so với vết cắn.

So với mèo, chó là nguồn lây virus dại cho người phổ biến hơn rất nhiều. Phần lớn các ca bệnh dại ở người trên thế giới xuất phát từ vết chó cắn, do chó dễ tiếp xúc với người và vết cắn thường sâu, tạo điều kiện cho virus xâm nhập trực tiếp vào mô và dây thần kinh. Trong khi đó, nguy cơ dại từ mèo cào được xếp vào nhóm nguy cơ rất thấp, nhưng vẫn cần theo dõi cẩn thận.

2. Bị mèo cào bao lâu thì phát bệnh dại?

Bệnh dại không xuất hiện ngay sau khi bị mèo cào. Virus cần thời gian để xâm nhập và di chuyển dọc theo hệ thần kinh về não. Thời gian ủ bệnh trung bình thường khoảng 1 – 3 tháng, tuy nhiên có thể ngắn chỉ vài tuần hoặc kéo dài nhiều tháng, thậm chí hơn 1 năm. Thời gian này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vị trí vết cào (gần đầu, mặt, cổ thì ủ bệnh ngắn hơn), mức độ tổn thương da và lượng virus xâm nhập vào cơ thể.

Cần nhấn mạnh rằng không phải cứ bị mèo cào là chắc chắn mắc bệnh dại. Nếu mèo khỏe mạnh, được tiêm phòng đầy đủ và được theo dõi trong vòng 10 – 14 ngày mà không có biểu hiện bất thường, nguy cơ lây bệnh rất thấp. Tuy vậy, với mèo hoang, mèo không rõ tình trạng tiêm phòng hoặc có dấu hiệu bất thường, câu hỏi “bị mèo cào có lây bệnh dại không?” luôn cần được xem xét nghiêm túc.

Theo khuyến cáo của Bộ Y tế và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khi bị mèo cào gây trầy xước da, người bị thương cần rửa vết thương ngay bằng xà phòng và nước sạch dưới vòi chảy, sau đó đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm vắc xin phòng dại càng sớm càng tốt. Việc tiêm phòng sau phơi nhiễm có thể ngăn chặn hoàn toàn bệnh dại nếu được thực hiện kịp thời, trước khi virus tấn công hệ thần kinh.

3. Làm gì khi bị mèo cào/ cắn gây chảy máu?

Khi bị mèo cào hay cắn đến mức chảy máu, điều quan trọng nhất là xử lý vết thương ngay và đánh giá nguy cơ bệnh dại cũng như nhiễm trùng để quyết định có cần đi khám hay không.

Ngay khi bị mèo cào hoặc cắn, hãy rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy trong ít nhất 10 – 15 phút bằng xà phòng. Sau đó, có thể sát khuẩn nhẹ bằng dung dịch povidone-iodine pha loãng. Việc làm sạch sớm giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm vi khuẩn và virus. Trong quá trình lành, không gãi, không nặn mụn hay bóng nước xuất hiện quanh vết thương để tránh nhiễm trùng nặng hơn.

Bạn nên đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt nếu rơi vào một trong các trường hợp sau:

• Không rõ con mèo đã được tiêm phòng dại hay chưa, đặc biệt là mèo lạ hoặc mèo hoang.
• Vết cào hoặc vết cắn sâu, chảy máu nhiều, khó cầm máu hoặc có kích thước lớn.
• Vết thương có dấu hiệu nhiễm trùng như đỏ, đau, nóng, sưng hoặc chảy mủ.
• Bạn chưa tiêm nhắc lại vắc xin uốn ván trong vòng 5 năm.
• Con mèo có biểu hiện hung dữ bất thường, ốm yếu hoặc tấn công không rõ lý do.

Nếu có thể, hãy giữ và cách ly con mèo chưa rõ tình trạng tiêm phòng mà không gây nguy hiểm cho bản thân, theo dõi nó trong 10 ngày. Nếu trong thời gian này mèo vẫn khỏe mạnh, nguy cơ mắc bệnh dại là rất thấp và thường chưa cần điều trị dự phòng. Ngược lại, nếu mèo có dấu hiệu bất thường hoặc chết trong thời gian theo dõi, bạn cần đi khám ngay để được xử trí kịp thời.

Trong trường hợp nghi ngờ phơi nhiễm bệnh dại, bác sĩ có thể chỉ định tiêm globulin miễn dịch kháng dại (HRIG) kết hợp vắc xin phòng dại. Với người chưa từng tiêm phòng, vắc xin thường được tiêm theo lịch các ngày 0, 3, 7 và 14. Nếu đã tiêm phòng trước đó, phác đồ thường đơn giản hơn.

Ngoài bệnh dại, vết cào mèo cũng có thể gây bệnh do mèo cào hoặc nhiễm vi khuẩn. Nếu xuất hiện sốt, sưng hạch, đau kéo dài, bác sĩ có thể chỉ định dùng kháng sinh phù hợp. Một số nhiễm trùng nặng hiếm gặp có thể cần điều trị tích cực hơn tại bệnh viện.

Để giảm nguy cơ gặp lại tình huống này, hãy đảm bảo mèo được tiêm phòng đầy đủ và đúng lịch. Tránh để mèo liếm vết thương, mặt hoặc thức ăn. Luôn rửa tay trước khi ăn và sau khi chơi với mèo, đặc biệt là trẻ nhỏ. Nếu có thể, nên nuôi mèo trong nhà và hạn chế tiếp xúc với mèo lạ hoặc mèo hoang.

Tóm lại, nguy cơ mắc bệnh dại sau khi bị mèo cào là không cao nhưng tuyệt đối không nên chủ quan. Thắc mắc “bị mèo cào bao lâu thì phát bệnh dại” không có một mốc thời gian cố định. Do đó, nếu bị mèo cào gây trầy xước hoặc chảy máu, bạn cần xử lý vết thương đúng cách và chủ động đến cơ sở y tế để được tư vấn, tiêm phòng kịp thời nhằm phòng ngừa rủi ro nguy hiểm cho sức khỏe.

Nguồn thông tin tham khảo: WHO, CDC