Bệnh dại lây qua đường nào? Có lây từ người sang người không?

Bệnh dại lây qua đường nào? Có lây từ người sang người không? Đây là câu hỏi mà những người khi tiếp xúc với chó, mèo hoặc các động vật nghi ngờ nhiễm bệnh thắc mắc. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ cơ chế lây truyền bệnh dại, giảm thiểu tối đa nguy cơ mắc bệnh cho mình và người thân.

1. Bệnh dại lây qua đường nào?

Bệnh dại do virus dại gây ra, tiến triển nhanh và tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương. Khi đã xuất hiện triệu chứng, khả năng tử vong gần như 100%. Vậy bệnh dại lây qua đường nào? Việc hiểu rõ các con đường lây truyền sẽ giúp bạn chủ động phòng tránh và bảo vệ sức khỏe cho bản thân cũng như gia đình.

1.1. Lây qua vết cắn của động vật mắc dại (phổ biến nhất)

Con đường lây truyền nguy hiểm và thường gặp nhất là qua vết cắn. Virus dại tồn tại trong nước bọt của chó, mèo, dơi hoặc động vật hoang dã. Khi các loài này cắn người, nước bọt chứa virus sẽ xâm nhập trực tiếp vào vết thương.

Sau khi vào cơ thể, virus di chuyển theo các dây thần kinh ngoại biên lên não. Tại đây, chúng nhân lên nhanh chóng trong tế bào thần kinh, phá hủy chức năng não và gây ra các triệu chứng điển hình của bệnh dại.

1.2. Lây qua vết liếm, cào, trầy xước da và tiếp xúc niêm mạc

Ngoài vết cắn, nhiều người thắc mắc bệnh dại lây qua đường nào khác. Thực tế, virus vẫn có thể xâm nhập khi nước bọt của động vật mắc dại tiếp xúc với vùng da bị trầy xước hoặc niêm mạc, kể cả khi không có vết thương sâu. Cụ thể:

Qua vết liếm, cào, trầy xước: Động vật liếm vào vùng da tổn thương hoặc cào làm rách da. Móng vuốt có thể dính nước bọt chứa virus, tạo điều kiện cho virus xâm nhập vào mô. Nguy cơ nhiễm bệnh cao nếu da không còn nguyên vẹn.
Qua tiếp xúc niêm mạc: Virus có thể đi vào cơ thể qua mắt, mũi, miệng. Ví dụ như bị động vật mắc dại liếm vào miệng, tay dính nước bọt rồi dụi mắt hoặc chạm mũi. Trường hợp này không cần vết thương hở, virus vẫn có thể xâm nhập.

1.3. Các đường lây truyền hiếm gặp (qua hô hấp và ghép mô – tạng)

Ngoài các con đường phổ biến trên, bệnh dại còn có thể lây qua một số hình thức rất hiếm, chủ yếu trong môi trường đặc thù:

Lây qua đường hô hấp (khí dung): Ghi nhận ở những nơi như hang động có nhiều dơi hoặc phòng thí nghiệm. Virus tồn tại trong không khí dưới dạng hạt khí dung và con người hít phải. Tuy nhiên, nguy cơ rất thấp, hầu như không xảy ra trong sinh hoạt thường ngày.
Lây qua ghép mô, ghép tạng: Một số ca hiếm gặp được báo cáo như ghép giác mạc hoặc ghép nội tạng từ người tử vong do bệnh dại. Người nhận ghép có nguy cơ nhiễm virus. Tình huống này cực kỳ hiếm và được kiểm soát nghiêm ngặt trong y khoa.

2. Vậy bệnh dại có lây từ người sang người không? Vì sao?

Chưa có trường hợp nào được xác nhận về việc lây truyền virus dại từ người sang người ngoại trừ các trường hợp do cấy ghép nội tạng và mô. Trên thực tế, bệnh dại rất khó lây từ người sang người qua các tiếp xúc thông thường như trò chuyện, dùng chung đồ ăn hoặc sinh hoạt gần gũi.

Lý do bệnh dại rất khó lây từ người sang người xuất phát từ đặc điểm sinh học của virus. Virus dại có ái tính đặc biệt với mô thần kinh và tập trung chủ yếu ở hệ thần kinh trung ương, tuyến nước bọt vào giai đoạn cuối của bệnh. Trong khi đó, lượng virus trong các dịch tiết thông thường như nước mắt, mồ hôi, nước tiểu hay dịch hô hấp lại rất thấp, không đủ để gây lây nhiễm.

Để virus dại xâm nhập sang người khác, cần có điều kiện đặc biệt như tiếp xúc trực tiếp với nước bọt hoặc dịch chứa virus qua vết thương hở hay niêm mạc bị tổn thương. Trong sinh hoạt hằng ngày, những tình huống này hiếm khi xảy ra. Ngay cả khi chăm sóc bệnh nhân dại, nếu tuân thủ đúng biện pháp phòng hộ như đeo găng, khẩu trang, rửa tay thường xuyên thì nguy cơ lây nhiễm gần như không đáng kể.

Như vậy, câu trả lời cho thắc mắc “bệnh dại có lây từ người sang người không” là: hầu như KHÔNG, ngoại trừ những trường hợp rất đặc biệt liên quan đến ghép tạng trong y khoa. Việc hiểu đúng vấn đề này giúp giảm tâm lý lo sợ, tránh kỳ thị người bệnh và tập trung đúng hướng vào các biện pháp phòng ngừa hiệu quả trong cộng đồng.

Tóm lại, khi tìm hiểu bệnh dại lây qua đường nào, có thể khẳng định virus chủ yếu lây qua vết cắn, vết cào hoặc nước bọt của động vật nhiễm bệnh khi tiếp xúc với da tổn thương và niêm mạc. Bệnh dại hầu như không lây từ người sang người, trừ một số trường hợp cực hiếm liên quan đến ghép mô, ghép tạng. Nắm rõ thông tin này giúp bạn phòng ngừa đúng cách và tránh hoang mang không cần thiết.

Nguồn thông tin tham khảo: CDC, Mayo Clinic, Cục Y tế Dự phòng