Uống thuốc kháng sinh bao lâu thì cho con bú

Đối với các bà mẹ đang cho con bú, việc phải sử dụng thuốc kháng sinh khi bị ốm luôn đi kèm nỗi lo lắng về an toàn cho em bé. Vì vậy việc uống thuốc kháng sinh bao lâu thì cho con bú và phụ nữ cho con bú uống kháng sinh được không trở thành mối quan tâm hàng đầu. May mắn thay, phần lớn các loại kháng sinh thông thường đều an toàn và tương thích với việc cho con bú, nhưng thời điểm cho bé bú lại phụ thuộc vào đặc điểm dược động học của từng loại thuốc cụ thể.

1. Thuốc kháng sinh có vào sữa mẹ không?

Hầu hết thuốc, kể cả kháng sinh, sau khi vào máu mẹ đều có thể truyền một phần sang sữa. Tuy vậy, hàm lượng thuốc trong sữa thường thấp hơn rất nhiều so với trong máu. Vậy phụ nữ cho con bú uống kháng sinh được không? Câu trả lời là: Đa số trường hợp vẫn dùng được. Điều quan trọng là mẹ cần hiểu cách thuốc đi vào sữa và thời gian thuốc đào thải để yên tâm hơn.

Lượng kháng sinh bài tiết qua sữa phụ thuộc vào đặc điểm hóa học của từng loại thuốc như kích thước phân tử, khả năng tan trong chất béo và mức độ gắn kết với protein. Chỉ số RID (liều tương đối trẻ nhận) cho biết lượng thuốc bé hấp thu qua sữa mẹ. Các nghiên cứu cho thấy phần lớn trẻ chỉ nhận dưới 1–10% liều thuốc của mẹ.

Theo tiêu chuẩn y khoa quốc tế:

• Nếu RID dưới 10% thì thuốc được xem là an toàn khi cho con bú.
• RID từ 10–25% cần theo dõi cẩn thận
• Trên 25% thì không được khuyến cáo sử dụng.

Thực tế, khoảng 87–90% thuốc hiện nay có RID dưới 10%.

Thời gian thuốc được đào thải khỏi cơ thể phụ thuộc vào “thời gian bán hủy”, tức là khoảng thời gian để nồng độ thuốc trong máu giảm đi một nửa. Thông thường, sau khoảng 5 lần thời gian bán hủy, thuốc gần như đã được loại bỏ khỏi cơ thể. Ví dụ: Nếu một loại kháng sinh có thời gian bán hủy là 2 giờ thì sau khoảng 10 giờ, lượng thuốc trong cơ thể mẹ sẽ rất thấp.

2. Uống thuốc kháng sinh bao lâu thì cho con bú?

Vậy sau khi uống thuốc kháng sinh bao lâu thì cho con bú là an toàn nhất? Thực tế thì không có một mốc thời gian chung cho tất cả, nhưng có các nguyên tắc khoa học giúp mẹ xác định thời điểm.

Theo tổ chức The Breastfeeding Network (Anh Quốc), quan điểm hiện đại cho rằng mẹ thường có thể tiếp tục cho con bú trong khi dùng kháng sinh, vì thuốc được kê đơn ngày nay thường thận trọng hơn trước. Vì vậy, với đa số các kháng sinh nhóm an toàn, câu trả lời cho việc uống thuốc kháng sinh bao lâu thì cho con bú chính là: Có thể cho bú ngay hoặc cho bú bình thường theo cữ của bé mà không cần chờ đợi quá lâu.

Chỉ có một số ít kháng sinh cần ngưng cho bú tạm thời gồm:

Nếu mẹ phải ngưng cho bú: Sau khi thuốc thải hết ra khỏi cơ thể (thường 24-48 giờ cho phần lớn kháng sinh), mẹ có thể cho con bú lại bình thường.

Vậy, uống kháng sinh bao lâu thì cho con bú được? Nếu bạn đã lỡ uống thuốc trước khi cho bú, với các thuốc an toàn, bạn vẫn cho bú được ngay. Nếu muốn cẩn trọng hơn, hãy đợi khoảng 3-4 tiếng sau khi uống (tùy loại thuốc) để nồng độ giảm xuống.

3. Các nhóm kháng sinh an toàn và Cần thận trọng

Để biết chính xác phụ nữ cho con bú uống kháng sinh được không, mẹ cần biết tên loại thuốc mình được kê. Bác sĩ thường sẽ ưu tiên nhóm an toàn hàng đầu.

3.1. Nhóm kháng sinh an toàn (thường dùng)

Đây là các thuốc có lượng bài tiết qua sữa thấp hoặc an toàn khi dùng trực tiếp cho trẻ sơ sinh.

• Penicillins: Amoxicillin, Ampicillin, Co-amoxiclav, Flucloxacillin, Penicillin V / Phenoxymethyl penicillin. Rất an toàn, lượng vào sữa cực ít.
• Cephalosporins: Cephalexin, Cefuroxime, Cephradine, Cefaclor. Nhóm này cũng rất an toàn và phổ biến.
• Nhóm Macrolide: Azithromycin, Clarithromycin, Erythromycin. An toàn khi dùng cho mẹ cho con bú.
• Những Loại Khác An Toàn: Trimethoprim (Monotrim) – RID 9%; Vancomycin – Hấp thụ đường miệng kém, an toàn; Gentamycin/Meropenem – Tiêm IV, hấp thụ kém đường miệng; Doxycycline – An toàn cho liều < 3 tuần; Ciprofloxacin – Tránh 3-4 giờ sau uống, theo dõi bé.

Với nhóm này, mẹ không cần quá băn khoăn chuyện uống thuốc kháng sinh bao lâu thì cho con bú, hãy duy trì việc nuôi con bằng sữa mẹ bình thường.

3.2. Nhóm kháng sinh cần thận trọng hoặc tránh

Một số kháng sinh có thể gây tác dụng phụ nghiêm trọng hoặc chưa đủ dữ liệu an toàn gồm:

• Quinolones (Ciprofloxacin, Levofloxacin): Có lo ngại về ảnh hưởng đến phát triển xương khớp (dù nguy cơ thấp qua sữa, nhưng vẫn cần thận trọng).
• Chloramphenicol: Có thể gây ức chế tủy xương hoặc hội chứng “xám” ở trẻ, thường được khuyên tránh.
• Tetracyclines (Doxycycline): Dùng ngắn hạn (dưới 3 tuần) thường được chấp nhận, nhưng dùng dài hạn có thể làm ố răng hoặc ảnh hưởng xương của trẻ.
• Metronidazole: Thuốc này làm sữa có vị đắng khiến trẻ bỏ bú. Nếu dùng liều cao duy nhất (2g), nên ngưng cho bú khoảng 12-24 giờ.
• Clindamycin: Rủi ro tiêu chảy ở bé, rối loạn hệ vi sinh đường ruột

Nếu bác sĩ kê các loại thuốc này, hãy hỏi kỹ xem uống kháng sinh bao lâu thì cho con bú được hoặc có loại thuốc thay thế an toàn hơn không.

4. Nếu phải ngưng cho con bú, bao lâu thì bú lại được?

Trong trường hợp mẹ phải dùng một loại kháng sinh đặc biệt nguy hiểm cho trẻ, bác sĩ sẽ yêu cầu tạm ngưng cho con bú. Lúc này, câu hỏi đặt ra là: dừng uống kháng sinh bao lâu thì cho con bú lại được?

Như đã đề cập, thuốc cần khoảng 5 lần thời gian bán hủy để đào thải hết. Ví dụ: Mẹ dùng một loại thuốc phóng xạ hoặc kháng sinh độc hại có thời gian bán hủy là 12 tiếng. Thời gian chờ an toàn: 12 x 5 = 60 tiếng (2.5 ngày).

Do đó, sau uống kháng sinh bao lâu thì cho con bú phụ thuộc hoàn toàn vào tên thuốc. Hãy hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về “thời gian bán hủy” của thuốc đó để tính toán thời điểm uống kháng sinh bao lâu thì cho con bú lại.

5. Có nên vắt bỏ sữa khi đang uống kháng sinh?

Không phải lúc nào cũng cần vắt bỏ sữa khi đang uống kháng sinh. Việc này phụ thuộc vào loại thuốc mẹ sử dụng. Khi bác sĩ xác nhận kháng sinh thuộc nhóm an toàn cho phụ nữ cho con bú (ví dụ Amoxicillin), mẹ vẫn có thể cho bé bú bình thường.

Theo Healthline, mẹ chỉ cần vắt bỏ sữa nếu đang sử dụng các thuốc không an toàn cho trẻ bú mẹ, như thuốc hóa trị hoặc một số kháng sinh nhóm Sulfonamid (đặc biệt với trẻ sơ sinh bị vàng da hoặc thiếu men G6PD).

 Vắt sữa không phải để “làm sạch” sữa nhanh hơn, mà nhằm duy trì nguồn sữa cho bé trong tương lai. Vì vậy, nếu thuốc nằm trong danh mục an toàn, mẹ không cần quá lo lắng chuyện uống kháng sinh bao lâu thì cho con bú lại. Vắt bỏ sữa không cần thiết chỉ khiến mẹ thêm mệt mỏi.

Nếu phải tạm dừng cho con bú, mẹ nên hút sữa đều đặn rồi bỏ đi để giữ nguồn sữa, tránh tắc tia sữa và giảm nguy cơ mất sữa. Sau khi thuốc đã đào thải khỏi cơ thể, mẹ có thể cho bé bú lại ngay. Thời gian chờ thường khoảng 24–48 giờ sau liều cuối đối với các thuốc có độc tính cao

6. Dấu hiệu trẻ bị ảnh hưởng và cần đi khám

Mặc dù lượng kháng sinh qua sữa rất thấp, nhưng hệ tiêu hóa non nớt của trẻ vẫn có thể phản ứng. Kể cả khi mẹ đã cân nhắc kỹ việc uống thuốc kháng sinh bao lâu thì cho con bú, một số tác dụng phụ vẫn có thể xảy ra.

Các dấu hiệu thường gặp ở trẻ:

• Rối loạn tiêu hóa (Tiêu chảy): Kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn có hại nhưng cũng diệt luôn vi khuẩn có lợi trong ruột mẹ và bé. Phân bé có thể lỏng hơn, đi ngoài nhiều lần hơn. Xử trí: Mẹ vẫn tiếp tục cho con bú vì sữa mẹ chứa các yếu tố bảo vệ đường ruột tốt nhất. Mẹ có thể bổ sung men vi sinh (probiotics) cho mình hoặc cho bé (theo chỉ định bác sĩ)
• Tưa miệng (Nấm): Do mất cân bằng hệ vi sinh, nấm Candida có thể phát triển gây tưa lưỡi trắng ở bé hoặc nấm núm vú ở mẹ.
• Thay đổi tâm tính: Bé có thể quấy khóc hơn do đau bụng hoặc khó chịu

Cần dừng uống thuốc hoặc đưa trẻ đi khám nếu:

• Bé bị tiêu chảy nặng, có máu trong phân hoặc dấu hiệu mất nước.
• Bé nổi ban đỏ trên da (dấu hiệu dị ứng thuốc).
• Bé bỏ bú, li bì hoặc khó thở.

Trong các trường hợp này, mẹ cần liên hệ bác sĩ ngay lập tức. Bác sĩ có thể đổi sang loại kháng sinh khác an toàn hơn để mẹ không phải băn khoăn sau uống kháng sinh bao lâu thì cho con bú hay phải ngưng bú hoàn toàn.

Như vậy, câu trả lời cho thắc mắc “phụ nữ cho con bú uống kháng sinh được không” là hoàn toàn có thể, với điều kiện lựa chọn loại thuốc phù hợp và an toàn. Việc xác định chính xác “uống thuốc kháng sinh bao lâu thì cho con bú” cần dựa trên chỉ định cụ thể của bác sĩ, có tính đến loại kháng sinh và thời gian đào thải của thuốc. Mẹ nên trao đổi với bác sĩ về tình trạng đang cho con bú để nhận được phác đồ điều trị tối ưu, đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và sự an toàn cho bé yêu.