Trẻ bị kháng kháng sinh phải làm sao?

Khi trẻ thường xuyên ốm vặt, dùng thuốc nhưng bệnh lâu khỏi hoặc tái đi tái lại, nhiều phụ huynh không khỏi lo lắng trẻ bị kháng kháng sinh phải làm sao để điều trị hiệu quả và an toàn. Thực tế, kháng kháng sinh không chỉ khiến việc chữa bệnh khó khăn hơn mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe lâu dài của trẻ nếu cha mẹ không xử trí đúng cách.

1. Dấu hiệu nhận biết trẻ bị kháng kháng sinh

Kháng kháng sinh ở trẻ xảy ra khi vi khuẩn (hoặc các tác nhân gây bệnh khác) dần thích nghi và không còn đáp ứng với thuốc, khiến việc điều trị kém hiệu quả hơn. Trên thực tế, trẻ bị kháng kháng sinh thường khó phát hiện sớm vì triệu chứng dễ nhầm lẫn với bệnh thông thường, trong khi hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu.

Dấu hiệu dễ thấy nhất là thuốc kháng sinh không còn phát huy tác dụng như trước. Trẻ dùng thuốc đúng liều nhưng bệnh không dứt điểm, kể cả những nhiễm trùng đã xác định rõ. Khi bệnh tái phát, trẻ thường phải đổi sang loại kháng sinh mạnh hơn hoặc dùng thời gian dài hơn mới cải thiện, đây là dấu hiệu điển hình của kháng kháng sinh ở trẻ.

Bên cạnh đó, các bệnh lý vốn nhẹ như ho, viêm họng, viêm đường hô hấp trên lại dễ tiến triển nặng, nhanh xuất hiện biến chứng như viêm phổi, nhiễm trùng lan rộng hoặc nhiễm trùng máu. Trẻ cũng có xu hướng ốm đi ốm lại nhiều lần trong thời gian ngắn dù đã điều trị.

Khi nhận thấy những biểu hiện trên, phụ huynh cần nghĩ đến khả năng trẻ bị kháng kháng sinh, không tự ý tăng liều hay đổi thuốc mà nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá chính xác và có hướng xử trí phù hợp.

2. Trẻ bị kháng kháng sinh phải làm sao? 

Trẻ bị kháng kháng sinh phải làm sao là câu hỏi khiến nhiều phụ huynh lo lắng, bởi kháng sinh từng là “vũ khí” quan trọng giúp điều trị nhiễm trùng, nhưng nay lại có nguy cơ mất tác dụng nếu bị lạm dụng.

Thực tế, kháng kháng sinh ở trẻ xảy ra khi vi khuẩn tiếp xúc với kháng sinh quá nhiều và dần thích nghi, khiến thuốc không còn hiệu quả. Khi đó, trẻ bị kháng kháng sinh sẽ khó điều trị hơn, bệnh dễ kéo dài hoặc tái phát, thậm chí có nguy cơ gặp các “siêu vi khuẩn” kháng nhiều loại thuốc.

Khi trẻ bị kháng kháng sinh, trước hết, cha mẹ cần hiểu rằng kháng sinh chỉ có tác dụng với vi khuẩn, không điều trị được bệnh do virus như cảm lạnh hay cúm. Vì vậy, không tự ý mua hoặc yêu cầu bác sĩ kê kháng sinh khi chưa thật sự cần thiết. Hãy tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ nhi khoa, dùng đủ liều, đủ ngày và không tự ý ngưng thuốc.

Bên cạnh đó, cần chú ý đến nguồn kháng sinh “ẩn” trong đời sống hằng ngày. Ưu tiên thực phẩm được ghi rõ không sử dụng kháng sinh, hạn chế thịt và sữa có nguy cơ tồn dư thuốc. Đồng thời, giữ vệ sinh cá nhân cho trẻ, đặc biệt là rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, là cách đơn giản nhưng rất hiệu quả để phòng bệnh và giảm nhu cầu dùng kháng sinh.

Tóm lại, để đối phó với kháng kháng sinh ở trẻ, cha mẹ cần sử dụng kháng sinh một cách thận trọng, phối hợp chặt chẽ với bác sĩ, lựa chọn thực phẩm an toàn và xây dựng thói quen phòng bệnh tốt cho con. Đây chính là hướng đi bền vững giúp bảo vệ sức khỏe trẻ lâu dài.

3. Có nên đổi kháng sinh cho trẻ tại nhà không? Hậu quả là gì?

Cha mẹ không nên tự ý đổi kháng sinh cho trẻ tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Kháng sinh là thuốc điều trị đặc hiệu cho các bệnh nhiễm khuẩn, trong khi phần lớn các bệnh thường gặp ở trẻ như cảm lạnh, ho, sổ mũi lại do virus gây ra. Việc tự ý thay đổi loại kháng sinh, liều dùng hoặc thời gian uống thuốc có thể khiến việc điều trị không hiệu quả và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe của trẻ.

Nguy cơ ngộ độc thuốc tăng cao. Kháng sinh sau khi vào cơ thể sẽ được chuyển hóa qua gan và đào thải qua thận. Trong khi đó, gan và thận của trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ còn non yếu, khả năng thải trừ thuốc kém. Nếu trẻ bị kháng kháng sinh kéo dài, thường phải dùng thuốc liều cao hơn hoặc nhiều đợt hơn, khiến thuốc dễ tích tụ trong cơ thể, từ đó làm tăng nguy cơ ngộ độc, đặc biệt là khi dùng kéo dài.

Việc đổi kháng sinh tại nhà còn làm tăng nguy cơ kháng kháng sinh. Khi vi khuẩn tiếp xúc với kháng sinh không đúng loại hoặc không đủ liều, chúng có thể “nhờn thuốc” và trở nên khó tiêu diệt hơn. Điều này khiến trẻ dễ bị tái nhiễm, bệnh kéo dài, thậm chí phải dùng đến kháng sinh mạnh hơn trong những lần điều trị sau.

Ngoài ra, tự ý đổi kháng sinh cho trẻ còn tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ và biến chứng. Trẻ có thể gặp các vấn đề như tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa, dị ứng thuốc, thậm chí là sốc phản vệ nếu dùng kháng sinh không phù hợp. Một số loại kháng sinh còn có thể ảnh hưởng đến gan, thận nếu dùng sai cách hoặc kéo dài không cần thiết.

Về lâu dài, kháng kháng sinh ở trẻ ảnh hưởng xấu đến hệ miễn dịch và sức khỏe tổng thể. Trẻ dễ ốm vặt, mỗi lần nhiễm trùng đều kéo dài, khó kiểm soát và có nguy cơ biến chứng cao hơn so với trẻ được dùng kháng sinh đúng cách ngay từ đầu.

Trong thực tế, việc thay đổi kháng sinh chỉ nên được thực hiện khi có đánh giá y khoa rõ ràng. Bác sĩ có thể cân nhắc đổi thuốc nếu trẻ không đáp ứng với điều trị ban đầu, có dấu hiệu nhiễm khuẩn nặng hơn hoặc dựa trên kết quả xét nghiệm xác định loại vi khuẩn gây bệnh. Việc này cần được theo dõi chặt chẽ để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.

5.  Cách phòng ngừa kháng kháng sinh ở trẻ em

Cách phòng ngừa tình trạng kháng kháng sinh ở trẻ em cần bắt đầu từ việc:

•  Không lạm dụng kháng sinh khi không thật sự cần thiết; cần xác định rõ trẻ mắc bệnh do vi khuẩn hay virus vì đa số bệnh do virus gây ra không đáp ứng với kháng sinh.
• Tuyệt đối không tự ý mua và cho trẻ dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, tránh dùng sai thuốc, sai liều gây tác dụng phụ và làm tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc.
• Nhận thức rằng việc dùng kháng sinh không đúng cách hôm nay có thể khiến trẻ khó điều trị hơn nếu mắc các bệnh nặng trong tương lai, do cơ thể không còn đáp ứng với các kháng sinh thông thường.
• Duy trì thói quen vệ sinh tốt cho trẻ như rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và thường xuyên vệ sinh, sát khuẩn các đồ dùng trẻ hay tiếp xúc để hạn chế sự lây lan của vi khuẩn, kể cả vi khuẩn kháng thuốc.
• Không bài trừ kháng sinh một cách cực đoan. Khi cần thiết, nên sử dụng kháng sinh đúng loại, đúng liều và đủ thời gian theo chỉ định của bác sĩ để bệnh cải thiện hiệu quả và hạn chế biến chứng.
• Tăng cường hệ miễn dịch cho trẻ bằng chế độ dinh dưỡng đầy đủ, sinh hoạt điều độ, kết hợp hợp lý giữa học tập, vận động và vui chơi, đồng thời tạo môi trường sống trong lành, phù hợp với từng mùa trong năm.

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ trẻ bị kháng kháng sinh phải làm sao? Điều quan trọng là không tự ý tăng liều, đổi thuốc hay kéo dài thời gian dùng kháng sinh tại nhà, mà cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám, đánh giá lại nguyên nhân bệnh và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Bên cạnh đó, phụ huynh cần tuân thủ đúng chỉ định, đủ liều – đủ thời gian, kết hợp chăm sóc dinh dưỡng, nâng cao sức đề kháng cho trẻ và sử dụng kháng sinh một cách có trách nhiệm để hạn chế nguy cơ kháng thuốc trong tương lai.