Tiêm thuốc chống đông máu khi mang thai bao lâu?

Việc tiêm thuốc chống đông máu khi mang thai bao lâu không giống nhau ở mỗi người, điều này phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý và loại thuốc sử dụng. Việc hiểu rõ thời gian điều trị và cách tiêm đúng kỹ thuật sẽ giúp phòng ngừa huyết khối hiệu quả và đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

1. Trường hợp nào cần tiêm thuốc chống đông máu khi mang thai

Trong thai kỳ, cơ thể phụ nữ có xu hướng dễ hình thành cục máu đông như một cơ chế bảo vệ để hạn chế mất máu khi sinh. Tuy nhiên, điều này cũng làm tăng nguy cơ huyết khối bất thường, như huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT) hoặc thuyên tắc phổi (PE), cao gấp 5 lần so với phụ nữ không mang thai.

Thuốc chống đông máu, thường là Heparin trọng lượng phân tử thấp (LMWH) tiêm dưới da, được chỉ định khi cần giảm nguy cơ hình thành cục máu đông trong các trường hợp sau:

Tiền sử huyết khối tĩnh mạch (VTE): Những phụ nữ từng bị DVT hoặc PE có nguy cơ tái phát cao trong thai kỳ.
Hội chứng Antiphospholipid (APS): Rối loạn tự miễn này làm máu dễ đông, có thể gây tắc mạch máu nhau thai, dẫn đến sảy thai liên tiếp, thai lưu hoặc tiền sản giật nặng. Thuốc chống đông giúp bảo vệ dòng máu nuôi thai nhi.
Mang van tim nhân tạo (cơ học): Van tim kim loại dễ gây hình thành cục máu đông, cần điều trị chống đông nghiêm ngặt để tránh kẹt van.
Các bệnh lý tăng đông máu di truyền (Thrombophilia): Ví dụ thiếu hụt Protein C, Protein S hoặc đột biến Factor V Leiden, làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối.
Dự phòng tiền sản giật: Ở những phụ nữ có nguy cơ cao, bác sĩ có thể kết hợp Aspirin liều thấp với thuốc chống đông để ngăn ngừa biến chứng mạch máu nhau thai.

Thuốc chống đông không được sử dụng nếu nguy cơ chảy máu cao hơn lợi ích, ví dụ như tiền sử xuất huyết não. Quyết định dùng thuốc luôn được cá nhân hóa, kèm theo theo dõi định kỳ tốc độ đông máu hoặc xét nghiệm đánh giá hoạt tính chống đông. Vậy cần tiêm thuốc chống đông máu khi mang thai bao lâu?

2. Tiêm thuốc chống đông máu khi mang thai bao lâu? Phụ thuộc yếu tố nào?

Thời gian tiêm thuốc chống đông máu khi mang thai bao lâu phụ thuộc vào nhiều yếu tố và cần cân nhắc kỹ giữa nguy cơ hình thành cục máu đông và nguy cơ chảy máu khi sinh.

2.1. Trước khi sinh (Chuyển dạ)

Thuốc chống đông không được dùng liên tục đến lúc sinh để tránh chảy máu nghiêm trọng và chống chỉ định với gây tê tủy sống/gây tê ngoài màng cứng. Quy tắc chung:

LMWH (Heparin trọng lượng phân tử thấp, ví dụ Enoxaparin/Lovenox): Dừng ít nhất 12 giờ với liều dự phòng và 24 giờ với liều điều trị trước khi sinh hoặc gây tê tủy sống.
Heparin thường (UFH): Có thể dừng 4-6 giờ trước sinh.

2.2. Sau khi sinh (Hậu sản)

Nhiều phụ nữ nghĩ rằng sau khi sinh thì không còn nguy cơ, nhưng thực tế 6 tuần đầu sau sinh là thời điểm nguy cơ hình thành huyết khối cao nhất, do ít vận động, thay đổi hormone đột ngột và tổn thương mạch máu sau sinh. Ngay cả khi được điều trị bằng heparin hay LMWH, họ vẫn cần tiêm thuốc mỗi ngày một hoặc hai lần ít nhất trong 6 tuần đầu. Tổng thời gian điều trị thường kéo dài từ 3 đến 6 tháng, và có thể lâu hơn tùy vào tiền sử bệnh của từng người.

2.3. Yếu tố ảnh hưởng đến thời gian và cách tiêm thuốc chống đông máu

Lý do sử dụng: Tiền sử huyết khối tạm thời có thể chỉ cần dùng 6 tuần sau sinh; bệnh lý mãn tính như hội chứng Antiphospholipid hay van tim cơ học có thể cần dùng lâu dài hoặc suốt đời.
Loại thuốc: LMWH có nửa đời dài nên phải dừng sớm hơn; UFH linh hoạt hơn trong điều chỉnh trước sinh.
Tình trạng bệnh nhân: Béo phì cần điều chỉnh liều theo cân nặng; suy thận làm thuốc kéo dài tác dụng, cần theo dõi xét nghiệm hoạt tính ức chế yếu tố Xa.
Kế hoạch sinh nở: Cần dừng thuốc sớm trước sinh mổ hoặc gây tê tủy sống để tránh tụ máu.
Hậu sản: Kéo dài nếu có tiền sử VTE, ít nhất 6 tuần; sau sanh mổ thường dùng liều cao hơn và thời gian lâu hơn, có thể chuyển sang thuốc viên an toàn khi cho con bú.

Như vậy, quyết định tiêm thuốc chống đông máu khi mang thai bao lâu luôn được cá nhân hóa, dựa trên loại thuốc, tình trạng sức khỏe, lịch sử bệnh lý và kế hoạch sinh nở.

3. Hướng dẫn cách tiêm thuốc chống đông máu khi mang thai

Tiêm dưới da là cách chính để dùng LMWH hoặc UFH trong thai kỳ, thường 1-2 lần mỗi ngày. Bệnh nhân được hướng dẫn tự tiêm để thuận tiện, kết hợp theo dõi y tế định kỳ.

Chuẩn bị trước khi tiêm:

Rửa tay sạch, kiểm tra hạn sử dụng của ống bơm tiêm.
Chọn vị trí tiêm: bụng quanh rốn cách 5cm về hai bên, đùi ngoài trên, hoặc mông ngoài trên. Tránh vùng da bầm tím, sẹo, hoặc sát thắt lưng quần. Nên thay đổi vị trí tiêm luân phiên để tránh kích ứng.

Cách thực hiện:

Sát trùng vùng da và để khô tự nhiên khoảng 10 giây.
Dùng ngón cái và ngón trỏ của tay không cầm bơm tiêm véo nhẹ da lên, giữ nguyên nếp gấp này trong suốt quá trình tiêm.
Cầm bơm tiêm như cầm bút, đâm kim vuông góc 90 độ vào nếp gấp da, đảm bảo kim đâm hết chiều dài. Không cần đẩy bọt khí ra trước khi tiêm.
Từ từ đẩy pít-tông cho đến khi hết thuốc, giữ kim yên 5-10 giây để thuốc thấm đều.
Rút kim theo hướng thẳng đứng, sau đó mới thả tay véo da ra.
Nếu chỗ tiêm rỉ máu, ấn nhẹ bông khô. Tuyệt đối không day hay xoa vùng tiêm để tránh vết bầm lớn.

Lưu ý khi quên liều:

Tiêm ngay khi nhớ ra.
Nếu gần giờ tiêm liều tiếp theo, hỏi ý kiến bác sĩ, không tự tiêm gấp đôi liều.

Tóm lại, thời gian tiêm thuốc chống đông máu khi mang thai bao lâu phụ thuộc vào từng trường hợp và phải tuân theo chỉ định của bác sĩ. Nắm vững kỹ thuật tiêm đúng cách là yếu tố quan trọng để phòng ngừa huyết khối và bảo vệ sức khỏe mẹ và bé. Luôn trao đổi với bác sĩ về mọi thắc mắc để đảm bảo thai kỳ an toàn và khỏe mạnh.

Nguồn tài liệu tham khảo: NCBI, Jacc, Stoptheclot, Uptodate, Royalberkshire, Lovenox