Thuốc kháng sinh có tác dụng gì?

Thuốc kháng sinh có tác dụng gì? Về bản chất, kháng sinh được dùng để điều trị hoặc dự phòng những nhiễm trùng do vi khuẩn gây ra. Đây là nhóm thuốc có hiệu lực mạnh đối với một số bệnh nhiễm trùng, giúp kiểm soát vi khuẩn trước khi chúng nhân lên, vậy khi nào dùng kháng sinh, khi nào không nên dùng, hãy cùng tìm hiểu rõ hơn trong bài viết dưới đây.

1. Kháng sinh khác gì thuốc kháng virus, kháng nấm?

Khi đề cập đến thuốc kháng sinh có tác dụng gì, có thể khẳng định đây là nhóm thuốc giữ vai trò trung tâm trong điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn. Tác dụng của thuốc kháng sinh là tiêu diệt vi khuẩn hoặc ức chế quá trình sinh trưởng và nhân lên của chúng.

Mặc dù đều là thuốc điều trị nhiễm trùng, kháng sinh, thuốc kháng virus và thuốc kháng nấm có cơ chế tác động hoàn toàn khác nhau. Kháng sinh chỉ có hiệu quả đối với vi khuẩn và không có tác dụng trong các bệnh do virus như cảm lạnh hay cúm, do virus không có cấu trúc tế bào và quá trình chuyển hóa giống vi khuẩn.

Thuốc kháng virus được thiết kế để ức chế sự nhân lên của virus trong tế bào chủ, trong khi thuốc kháng nấm tác động đặc hiệu lên tế bào nấm, thường thông qua việc phá vỡ màng tế bào liên quan đến ergosterol hoặc ức chế quá trình sinh trưởng của nấm. Vì vậy, trong nhiễm trùng do nấm hoặc virus, kháng sinh không thể sử dụng đơn độc và chỉ được phối hợp khi có bằng chứng nhiễm khuẩn kèm theo.

2. Thuốc kháng sinh có tác dụng gì?

Thuốc kháng sinh có tác dụng gì là câu hỏi thường gặp khi nói đến điều trị các bệnh nhiễm trùng. Về cơ chế, thuốc kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn hoặc ức chế khả năng sinh sôi và lan rộng của chúng, qua đó giúp kiểm soát ổ nhiễm khuẩn và hỗ trợ cơ thể hồi phục.

Tác dụng của thuốc kháng sinh thể hiện thông qua nhiều cơ chế khác nhau, như phá hủy thành tế bào vi khuẩn, làm gián đoạn quá trình tổng hợp DNA, hoặc ức chế sự tạo thành các protein cần thiết cho vi khuẩn phát triển và nhân lên. Nhờ đó, vi khuẩn bị tiêu diệt hoặc bị kìm hãm, không còn khả năng gây bệnh.

Như vậy, vai trò chung của thuốc kháng sinh là điều trị hiệu quả các nhiễm trùng do vi khuẩn, góp phần làm giảm triệu chứng, hạn chế biến chứng và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.

3. Các bệnh thường gặp được chỉ định dùng kháng sinh

Khi tìm hiểu thuốc kháng sinh có tác dụng gì, có thể thấy nhóm thuốc này được chỉ định trong điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn tại nhiều cơ quan khác nhau, từ da, niêm mạc đến các cơ quan nội tạng. Các trường hợp thường cần dùng thuốc kháng sinh bao gồm:

Nhiễm trùng da và mô mềm: viêm mô tế bào, hoại tử khí, chốc lở, nhiễm trùng do vết cắn của động vật hoặc người, viêm cân hoại tử, nhiễm trùng tụ cầu khuẩn.
Nhiễm trùng cổ họng và hệ hô hấp: viêm phổi do vi khuẩn, viêm họng do liên cầu khuẩn, ho gà.
Nhiễm trùng hệ tiết niệu và hệ sinh dục: viêm âm đạo do vi khuẩn (BV), một số bệnh lây truyền qua đường tình dục, nhiễm trùng đường tiết niệu (UTI).
Nhiễm trùng mắt: đau mắt đỏ do vi khuẩn, viêm mô tế bào hốc mắt.
Các bệnh nhiễm trùng khác: bệnh than, viêm nội tâm mạc, bệnh Lyme, nhiễm trùng huyết do vi khuẩn.

4. Không nên sử dụng thuốc kháng sinh khi nào?

Thuốc kháng sinh không có tác dụng với các bệnh do virus gây ra, vì vậy việc dùng trong những trường hợp này không chỉ vô ích mà còn làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc. Các bệnh do virus gây ra không nên dùng kháng sinh gồm:

Cúm.
Cảm lạnh thông thường hoặc sổ mũi.
Hầu hết các trường hợp viêm phế quản.
Đau họng không do liên cầu khuẩn.
Nhiễm trùng xoang do virus gây ra.
Một số trường hợp nhiễm trùng xoang do vi khuẩn.
Một số bệnh nhiễm trùng tai mức độ nhẹ.

Bên cạnh đó, một số nhiễm trùng do vi khuẩn có thể tự khỏi mà không cần điều trị kháng sinh. Trong các trường hợp này, việc dùng thuốc kháng sinh thường không cần thiết nếu bệnh ở mức độ nhẹ và không có biến chứng.

Khi hiểu rõ thuốc kháng sinh có tác dụng gì, người bệnh sẽ sử dụng thuốc đúng mục đích và đúng thời điểm. Tác dụng của thuốc kháng sinh chỉ phát huy tối đa khi dùng theo chỉ định, đủ liều và đủ thời gian; ngược lại, lạm dụng hoặc dùng sai cách có thể gây tác dụng phụ và làm tăng tình trạng kháng kháng sinh, ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị sau này.

Nguồn thông tin tham khảo: Cleveland Clinic