Thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu

Thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu là hai loại thuốc thường được dùng trong những trường hợp can thiệp mạch vành, một số người bệnh tiểu đường hoặc đang thực hiện lọc máu. Trên thực tế, nhiều người nhầm lẫn và không biệt được hai loại thuốc này khi sử dụng. Bài viết này sẽ đề cập rõ hơn về thuốc chống đông máu và chống kết tập tiểu cầu cho bạn đọc.

1. Thuốc chống đông là gì? Thuốc chống kết tập tiểu cầu là gì?

Thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu là nhóm thuốc quan trọng trong phòng ngừa và điều trị các bệnh lý tim mạch liên quan đến huyết khối.

1.1. Thuốc chống đông máu là gì?

Thuốc chống đông máu là nhóm thuốc có tác dụng ức chế và làm chậm quá trình đông máu trong cơ thể. Các thuốc này giúp giảm nguy cơ hình thành cục máu đông trong tim, tĩnh mạch và động mạch, đồng thời ngăn cục máu đông đã có tiếp tục lớn lên, từ đó hạn chế các biến chứng nguy hiểm như nhồi máu cơ tim và đột quỵ. Những thuốc chống đông máu thường gặp gồm heparin, warfarin và các thuốc chống đông đường uống thế hệ mới như dabigatran, apixaban, rivaroxaban, edoxaban.

Trong lâm sàng, thuốc chống đông máu được chia ra làm 3 nhóm sau.

Chất đối kháng vitamin K (Warfarin)
Thuốc bất hoạt (ức chế) thrombin trực tiếp (dabigatran etexilate)
Thuốc ức chế trực tiếp yếu tố XA (apixaban và rivaroxaban)

1.2. Thuốc chống kết tập tiểu cầu là gì?

Thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu đóng vai trò then chốt trong phòng ngừa và điều trị các bệnh lý tim mạch do huyết khối. Trong đó, thuốc chống kết tập tiểu cầu là nhóm thuốc có tác dụng ức chế sự kết dính của tiểu cầu, từ đó ngăn cản quá trình hình thành cục máu đông trong lòng mạch. Nhờ cơ chế này, thuốc giúp giảm nguy cơ tắc mạch gây nhồi máu cơ tim và đột quỵ.

Trong lâm sàng, aspirin là thuốc được sử dụng phổ biến cho bệnh nhân mắc bệnh động mạch vành, người từng nhồi máu cơ tim, đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành, cũng như người có tiền sử thiếu máu não thoáng qua. Ngoài ra, ở những trường hợp nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định liệu pháp chống tiểu cầu kép, kết hợp aspirin với thuốc ức chế thụ thể P2Y12 để tăng hiệu quả phòng ngừa huyết khối.

Dưới đây là các loại thuốc chống kết tập tiểu cầu trong lâm sàng.

Thuốc ức chế COX-1
Chất đối kháng thụ thể P2Y12 (Thienopyridine và adenosine triphosphate)
Thuốc ức chế phosphodiesterase (dipyridamole)

2. Sự khác nhau giữa thuốc chống đông và thuốc chống kết tập tiểu cầu

Sự khác nhau giữa thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu nằm ở cơ chế tác dụng: thuốc chống đông ảnh hưởng đến hệ thống đông máu, còn thuốc chống kết tập tiểu cầu chủ yếu ức chế hoạt động của tiểu cầu. Việc lựa chọn và phối hợp hai nhóm thuốc cần dựa trên đánh giá y khoa cụ thể nhằm tối ưu hiệu quả điều trị và giảm nguy cơ biến chứng.

3. Lưu ý khi sử dụng thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu

Thận trọng ở bệnh nhân suy thận, suy gan; không khuyến cáo dùng khi suy gan hoặc suy thận nặng.
Không sử dụng cho người đang chảy máu, có rối loạn đông máu hoặc loét dạ dày – tá tràng tiến triển.
Cẩn trọng ở người cao tuổi, người nhẹ cân, hen suyễn, tăng huyết áp chưa kiểm soát, tiền sử loét tiêu hóa hoặc giảm tiểu cầu.
Tăng nguy cơ chảy máu: dễ bầm tím, xuất huyết, thiếu máu, rối loạn tiêu hóa, có thể kèm phát ban hoặc khó thở.
Thận trọng khi dùng đồng thời với các thuốc làm tăng nguy cơ chảy máu hoặc trước – sau phẫu thuật.
Cần theo dõi xét nghiệm máu định kỳ (như INR với thuốc chống đông) và chức năng thận khi điều trị kéo dài.
Không nên sử dụng cho phụ nữ mang thai hoặc cho con bú nếu không có chỉ định y khoa.

Tóm lại, thuốc chống đông và chống kết tập tiểu cầu giữ vai trò quan trọng trong phòng ngừa và điều trị các bệnh lý tim mạch do huyết khối. Việc sử dụng thuốc chống đông máu và chống kết tập tiểu cầu cần được cân nhắc kỹ lưỡng, theo dõi chặt chẽ để hạn chế nguy cơ chảy máu và các tác dụng không mong muốn. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc chống kết tập tiểu cầu, mà cần tuân thủ chỉ định và hướng dẫn của bác sĩ nhằm đảm bảo hiệu quả và an toàn cho bản thân.

Nguồn tài liệu tham khảo: Stroke, Drugoffice, Healthline