Tác dụng phụ của thuốc kháng histamin cetirizin

Cetirizine là thuốc kháng histamin thế hệ hai được sử dụng phổ biến trong điều trị dị ứng. Tuy ít gây buồn ngủ hơn các thuốc thế hệ cũ, nhưng cetirizine vẫn có thể gây ra một số tác dụng phụ ảnh hưởng đến sức khỏe và sinh hoạt hằng ngày. Việc hiểu rõ các tác dụng phụ của thuốc kháng histamin Cetirizin sẽ giúp người dùng sử dụng thuốc an toàn và hiệu quả hơn.

1. Thuốc kháng histamin cetirizin là gì?

Cetirizine là thuốc kháng histamin có khả năng làm giảm lượng histamine tự nhiên trong cơ thể – chất gây ra các biểu hiện như hắt hơi, ngứa, chảy nước mắt hay sổ mũi.

Vậy Cetirizin là thuốc kháng histamin thế hệ mấy? Đây là thuốc kháng histamin thế hệ thứ 2, ít gây buồn ngủ hơn so với các thuốc thế hệ cũ. Thuốc thường được dùng để cải thiện các triệu chứng dị ứng và cảm lạnh như hắt hơi, ngứa, chảy nước mũi, chảy nước mắt.

Ngoài ra, thuốc kháng histamin Cetirizin còn được chỉ định trong điều trị mề đay mạn tính, phản ứng dị ứng gây ngứa và sưng, viêm mũi dị ứng quanh năm hoặc theo mùa, hen suyễn dị ứng, mề đay do tác nhân vật lý và viêm da cơ địa.

Cetirizine là thuốc kê đơn, chỉ sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ. Thuốc có nhiều dạng bào chế như viên nén, viên nang và dung dịch uống.

2. Tác dụng phụ thường gặp của cetirizine

Dù thuộc nhóm kháng histamin thế hệ 2 và ít gây buồn ngủ hơn thuốc thế hệ cũ, cetirizine vẫn có thể ảnh hưởng đến hệ thần kinh trung ương ở một số người:

Khi lái xe hoặc vận hành máy móc, thuốc có thể làm chậm phản xạ, gây cảm giác đầu óc kém tỉnh táo. Người dùng nên theo dõi phản ứng cơ thể sau liều đầu tiên trước khi thực hiện các công việc cần sự tập trung cao.
Cetirizine còn có thể gây mệt mỏi, khô miệng, viêm họng, chóng mặt, đau đầu và buồn nôn.

3. Dùng thuốc kháng histamin Cetirizin lâu dài có sao không?

Theo khuyến cáo của NHS, trong một số trường hợp bạn có thể cần dùng cetirizine đều đặn trong thời gian dài để phòng ngừa triệu chứng, chẳng hạn như dị ứng phấn hoa vào mùa xuân và hè.

Tuy nhiên, không nên tự ý kéo dài thời gian sử dụng nếu thuốc không mang lại hiệu quả. Bạn cần liên hệ ngay với bác sĩ khi gặp các dấu hiệu sau:

Triệu chứng dị ứng không cải thiện sau một thời gian điều trị.
Xuất hiện sốt, có thể là biểu hiện của tình trạng nhiễm trùng khác mà cetirizine không điều trị được.
Bệnh diễn tiến nặng hơn hoặc xuất hiện phản ứng dị ứng với thuốc như phát ban, sưng mặt.

4. Những yếu tố làm tăng nguy cơ tác dụng phụ của cetirizin

Suy thận hoặc đang chạy thận nhân tạo: Thuốc kháng histamin Cetirizin được đào thải chủ yếu qua thận. Khi chức năng thận suy giảm, thuốc tồn lưu lâu hơn trong máu, làm tăng nồng độ và nguy cơ độc tính.
Suy gan: Chức năng chuyển hóa thuốc bị chậm lại, khiến cetirizine lưu lại trong cơ thể lâu hơn bình thường.
Người cao tuổi (từ 65 tuổi trở lên): Do thận suy yếu theo tuổi và hệ thần kinh nhạy cảm hơn, người lớn tuổi dễ gặp tình trạng buồn ngủ, lú lẫn, mất thăng bằng nếu không điều chỉnh liều phù hợp.
Rượu và thuốc ức chế thần kinh: Khi dùng chung với cetirizine sẽ tạo hiệu ứng cộng hưởng, làm tăng cảm giác lờ đờ, giảm phản xạ và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hô hấp.
Nguy cơ bí tiểu: Thuốc có tác dụng kháng cholinergic nhẹ. Ở người phì đại tuyến tiền liệt hoặc tổn thương tủy sống, cetirizine có thể gây rối loạn tiểu tiện, thậm chí bí tiểu cấp.
Động kinh: Cetirizine có thể làm giảm ngưỡng co giật, khiến các cơn động kinh dễ xuất hiện hơn ở người nhạy cảm.
Không dung nạp lactose: Viên nén thường chứa lactose, người thiếu men tiêu hóa có thể gặp đau bụng, tiêu chảy.
Ngứa hoặc nổi mề đay sau khi ngừng thuốc: Việc dừng cetirizine đột ngột sau thời gian dùng dài có thể gây phản ứng dội ngược, khiến cơ thể xuất hiện ngứa dữ dội.
Trẻ dưới 6 tháng tuổi: Cơ quan chưa phát triển hoàn thiện, chưa có đủ dữ liệu an toàn nên nguy cơ gặp tác dụng phụ rất cao.
Kết hợp với pseudoephedrine: Hoạt chất này kích thích thần kinh và làm tăng huyết áp. Trẻ dưới 12 tuổi không được khuyến cáo dùng phối hợp để tránh nguy cơ tim mạch và kích động.

5. Cách dùng cetirizin an toàn để hạn chế tác dụng phụ

Để hạn chế rủi ro khi dùng thuốc kháng histamin Cetirizin, người bệnh cần tuân thủ đúng liều dùng thuốc cetirizin 10mg và hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ. Không tự ý tăng liều hay kéo dài thời gian sử dụng nếu không có chỉ định y tế.
Nên uống thuốc vào thời điểm phù hợp. Tránh lái xe hoặc làm việc cần sự tập trung cao sau khi dùng thuốc, đặc biệt trong những lần sử dụng đầu tiên.
Đối với dạng viên nhai, bạn cần nhai thật kỹ viên thuốc trước khi nuốt, sau đó uống thêm một ngốc nước để đảm bảo thuốc được hấp thu tốt nhất. Đối với dạng viên nén phối hợp, phải nuốt nguyên viên trực tiếp với nước. Tuyệt đối không bẻ đôi, nghiền vụn hoặc nhai nát để tránh phá vỡ cấu trúc giải phóng thuốc của viên nén.

Tuyệt đối không uống rượu bia khi đang điều trị bằng cetirizine vì có thể làm tăng tác dụng ức chế thần kinh.
Người có bệnh nền như suy thận, suy gan, người cao tuổi hoặc đang dùng thuốc an thần cần thông báo cho bác sĩ để được điều chỉnh liều phù hợp.
Không dùng thuốc cho trẻ nhỏ dưới 6 tháng tuổi và không tự ý phối hợp cetirizine với các thuốc khác, đặc biệt là thuốc cảm cúm, thuốc ngủ hoặc thuốc giảm đau gây buồn ngủ.
Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như buồn ngủ quá mức, chóng mặt, phát ban hoặc khó thở, cần ngừng thuốc và liên hệ cơ sở y tế ngay.

Thuốc kháng histamin cetirizin điều trị dị ứng có thể sử dụng lâu dài được. Tuy nhiên, nếu có bất thường trong quá trình dùng thuốc hay bệnh không tiến triển cần ngưng sử dụng và tham khảo ý kiến bác sĩ. Tuân thủ liều thuốc cetirizin theo khuyến cáo để hạn chế tác dụng phụ của thuốc.

Nguồn thông tin tham khảo: Cleveland Clinic