Liều dùng thuốc kháng sinh Azithromycin cho trẻ em

Việc sử dụng thuốc kháng sinh azithromycin cho trẻ em cần được tính toán cẩn thận để đảm bảo hiệu quả điều trị và an toàn cho sức khỏe trẻ. Liều dùng azithromycin cho trẻ em được xác định dựa trên cân nặng, loại nhiễm trùng và chỉ định cụ thể của bác sĩ, không áp dụng chung cho mọi đối tượng. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin tham khảo về nguyên tắc tính liều, cách dùng và những lưu ý quan trọng khi cho trẻ sử dụng loại kháng sinh này.

1. Chỉ định thuốc kháng sinh azithromycin cho trẻ em

Thuốc kháng sinh azithromycin cho trẻ em thường được chỉ định để điều trị các bệnh nhiễm trùng do vi khuẩn nhạy cảm với nhóm macrolid. Với cơ chế ức chế tổng hợp protein của vi khuẩn và thời gian bán hủy dài, Azithromycin giúp điều trị hiệu quả với liệu trình ngắn hơn so với nhiều loại kháng sinh khác.

Theo hướng dẫn của CDC và Học viện Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), thuốc kháng sinh azithromycin cho trẻ em thường được sử dụng trong các trường hợp sau:

Các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp: Viêm phổi cộng đồng, đặc biệt do vi khuẩn không điển hình như Mycoplasma pneumoniae hoặc Chlamydophila pneumoniae; ho gà (vừa điều trị bệnh vừa dự phòng cho những người tiếp xúc gần); viêm họng do liên cầu khuẩn, khi trẻ dị ứng nghiêm trọng với Penicillin hoặc Amoxicillin.
Nhiễm trùng tai mũi họng khác: Viêm tai giữa cấp, thường chỉ dùng khi trẻ dị ứng Penicillin hoặc điều trị nhóm Beta-lactam thất bại.
Các nhiễm trùng khác: Nhiễm trùng da và cấu trúc da không biến chứng; nhiễm trùng đường sinh dục (ít gặp ở trẻ nhỏ, có thể gặp ở thanh thiếu niên).

Ngoài ra, thuốc kháng sinh azithromycin có thể được sử dụng cho trẻ dưới 6 tháng tuổi, nhưng chỉ trong những trường hợp đặc biệt và phải cực kỳ thận trọng. CDC khuyến cáo dùng Azithromycin chủ yếu để điều trị hoặc dự phòng ho gà ở trẻ nhỏ, vì nguy cơ tử vong do ho gà ở lứa tuổi này rất cao, và lợi ích của thuốc vượt trội hơn rủi ro.

Tuy nhiên, với trẻ sơ sinh, đặc biệt trong 2 tuần đầu đời, việc dùng Azithromycin có thể liên quan đến tăng nguy cơ Hẹp môn vị phì đại. Do đó, bác sĩ sẽ cân nhắc kỹ giữa lợi ích và nguy cơ, và cha mẹ cần theo dõi sát các dấu hiệu như nôn vọt sau bú hay quấy khóc do đói khi trẻ được chỉ định sử dụng thuốc kháng sinh azithromycin cho trẻ em.

2. Liều dùng azithromycin cho trẻ em

Liều dùng Azithromycin cho trẻ em phụ thuộc vào cân nặng và loại bệnh lý đang điều trị. Azithromycin thường được bào chế dưới dạng bột pha hỗn dịch uống (100mg/5ml hoặc 200mg/5ml) cho trẻ em.

Điều trị viêm tai giữa cấp có 3 phác đồ phổ biến:

Phác đồ 1 ngày: 30 mg/kg (liều duy nhất).
Phác đồ 3 ngày: 10 mg/kg/ngày, uống trong 3 ngày liên tiếp.
Phác đồ 5 ngày: Ngày đầu tiên 10 mg/kg; từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 5 uống 5 mg/kg/ngày.

Điều trị viêm phổi cộng đồng:

Liều dùng: Ngày đầu tiên 10 mg/kg (tối đa 500mg). Từ ngày thứ 2 đến ngày thứ 5 dùng 5 mg/kg/ngày (tối đa 250mg/ngày). Tổng thời gian điều trị thường là 5 ngày.

Điều trị Viêm họng/ viêm amidan:

Liều dùng: 12 mg/kg uống 1 lần mỗi ngày, dùng trong 5 ngày liên tiếp. (Tổng liều tối đa không quá 500mg/ngày).

Thuốc kháng sinh azithromycin cho trẻ em có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Tuy nhiên, uống cùng thức ăn có thể giúp giảm kích ứng dạ dày. Cần lắc kỹ lọ hỗn dịch trước khi đong thuốc.

3. Có nên dùng Azithromycin thay Amoxicillin cho trẻ không?

Rất nhiều phụ huynh thích dùng Azithromycin vì tiện lợi (uống 1 lần/ngày, liệu trình ngắn 3-5 ngày) so với Amoxicillin (uống 2-3 lần/ngày, liệu trình 7-10 ngày). Tuy nhiên, về mặt y khoa: Không nên tự ý thay thế Amoxicillin bằng Azithromycin vì:

Hiệu quả thấp hơn với vi khuẩn thông thường: Với bệnh viêm tai giữa hoặc viêm họng do liên cầu khuẩn, Amoxicillin tiêu diệt vi khuẩn nhanh và hiệu quả hơn. Azithromycin chỉ kìm hãm vi khuẩn, và nếu vi khuẩn đó đã kháng thuốc (điều rất phổ biến hiện nay), thuốc sẽ không có tác dụng, dẫn đến bệnh kéo dài hoặc biến chứng.
Gia tăng kháng thuốc: Việc dùng Azithromycin bừa bãi cho các bệnh cảm cúm thông thường (do virus) hoặc thay thế Amoxicillin khi không cần thiết làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh trong cộng đồng.

Chỉ dùng Azithromycin thay thế Amoxicillin khi:

Trẻ có tiền sử dị ứng nghiêm trọng với nhóm Penicillin/Amoxicillin.
Bác sĩ chẩn đoán trẻ nhiễm vi khuẩn không điển hình (như Mycoplasma).
Điều trị bằng Amoxicillin trước đó không hiệu quả (theo đánh giá của bác sĩ).

4. Tác dụng phụ của thuốc azithromycin cho trẻ em

Mặc dù Azithromycin được coi là khá an toàn, trẻ em vẫn có thể gặp các tác dụng phụ không mong muốn. Các vấn đề về tiêu hóa là phổ biến nhất:

Tiêu chảy hoặc phân lỏng (Rất thường gặp).
Buồn nôn, nôn mửa.
Đau bụng.
Phát ban nhẹ (nổi mẩn đỏ).

Phụ huynh cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau khi dùng thuốc kháng sinh azithromycin cho trẻ em:

Phản ứng dị ứng nghiêm trọng: Sưng mặt, môi, lưỡi, khó thở hoặc phát ban lan rộng kèm bong tróc da (Hội chứng Stevens-Johnson).
Vấn đề về tim mạch (kéo dài khoảng QT): Azithromycin có thể gây rối loạn nhịp tim, đặc biệt ở trẻ có bệnh tim bẩm sinh hoặc đang dùng thuốc ảnh hưởng đến nhịp tim.
Hẹp môn vị (ở trẻ nhỏ): Nôn vọt liên tục sau ăn, thường gặp ở trẻ dưới 6 tuần tuổi.
Vàng da/vàng mắt: Dấu hiệu hiếm gặp của tổn thương gan.

5. Những lưu ý quan trọng khi dùng thuốc Azithromycin cho trẻ em

Để đảm bảo an toàn và hiệu quả tối đa, cha mẹ cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

Dùng đúng và đủ liều: Mặc dù trẻ có thể thấy khỏe hơn sau 1-2 ngày uống thuốc, bắt buộc phải uống hết liệu trình (thường là 3 hoặc 5 ngày) để tiêu diệt triệt để vi khuẩn và ngăn ngừa kháng thuốc. 2.
Thông báo tiền sử bệnh tim: Nếu trẻ có bất kỳ vấn đề gì về tim mạch (hội chứng QT dài, nhịp tim chậm, thiếu hụt kali/magie máu), hãy báo ngay cho bác sĩ.
Tương tác thuốc: Không cho trẻ uống các thuốc kháng axit (thuốc dạ dày chứa nhôm hoặc magiê) cùng lúc với Azithromycin vì chúng làm giảm khả năng hấp thu thuốc. Nếu cần dùng, hãy uống cách nhau ít nhất 2 giờ.
Quan sát phân của trẻ: Nếu trẻ bị tiêu chảy nặng, phân có nước hoặc có máu trong quá trình dùng thuốc hoặc sau khi ngưng thuốc vài tuần, cần liên hệ bác sĩ ngay
Bảo quản thuốc: Với dạng hỗn dịch sau khi pha, thường có thể bảo quản ở nhiệt độ phòng (dưới 30°C) hoặc ngăn mát tủ lạnh (tùy hãng sản xuất, cần đọc kỹ hướng dẫn trên vỏ hộp). Loại bỏ phần thuốc thừa sau khi kết thúc liệu trình (thường là sau 10 ngày pha).

Tóm lại, việc sử dụng thuốc kháng sinh azithromycin cho trẻ em luôn cần sự chỉ định và giám sát chặt chẽ từ bác sĩ. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý mua thuốc hoặc điều chỉnh liều dùng azithromycin cho trẻ em dựa trên kinh nghiệm cá nhân, vì điều này có thể dẫn đến tác dụng phụ nghiêm trọng hoặc tình trạng kháng thuốc. Hãy luôn tuân thủ đúng phác đồ, hoàn thành liệu trình điều trị ngay cả khi trẻ đã có dấu hiệu thuyên giảm để đảm bảo hiệu quả điều trị tối ưu và bảo vệ sức khỏe lâu dài cho con.

Nguồn thông tin tham khảo: Mayo Clinic