Các thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất thường dùng

Viêm phế quản là bệnh hô hấp phổ biến, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc sức đề kháng suy giảm. Trong những trường hợp do vi khuẩn, bác sĩ có thể chỉ định các thuốc kháng sinh nhằm kiểm soát nhiễm trùng, rút ngắn thời gian bệnh và hạn chế biến chứng. Theo dõi bài viết để biết các thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất thường được chỉ định và cách dùng hiệu quả.

1. Khi nào cần dùng thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản?

Thuốc kháng sinh không phải lúc nào cũng cần dùng trong điều trị viêm phế quản. Trên thực tế, phần lớn các trường hợp viêm phế quản cấp là do virus gây ra nên thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản sẽ không có tác dụng, thậm chí còn làm tăng nguy cơ kháng thuốc và gặp tác dụng phụ không mong muốn.

Bác sĩ chỉ cân nhắc chỉ định kháng sinh trong trường hợp:

• Triệu chứng kéo dài trên 10 – 14 ngày mà không có dấu hiệu cải thiện, hoặc bệnh nặng dần sau giai đoạn tưởng như đã thuyên giảm.
• Có bằng chứng nhiễm khuẩn, như sốt cao, khạc đờm mủ, đờm vàng hoặc xanh, xét nghiệm máu cho thấy bạch cầu tăng.
• Viêm phế quản do vi khuẩn, thường xuất hiện sau một đợt nhiễm virus đường hô hấp trước đó.
• Người bệnh thuộc nhóm nguy cơ cao, bao gồm người trên 60 tuổi, người mắc bệnh phổi mạn tính (COPD, hen phế quản), bệnh tim mạch, đái tháo đường, xơ gan.
• Hệ miễn dịch suy yếu, chẳng hạn người đang điều trị ung thư, nhiễm HIV, ghép tạng hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài.
• Có dấu hiệu bội nhiễm hoặc nguy cơ biến chứng, như viêm phổi, suy hô hấp, nhiễm trùng huyết.

Trong các trường hợp viêm phế quản cấp đơn thuần do virus, người bệnh thường tự hồi phục sau 1 – 2 tuần chỉ với nghỉ ngơi, uống đủ nước và điều trị triệu chứng. Việc tự ý yêu cầu hoặc sử dụng thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản khi không cần thiết không giúp bệnh mau khỏi hơn mà còn tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe.

2. Các loại thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất là những loại nào?

“Viêm phế quản uống kháng sinh gì và đâu là thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất?” là vấn đề được nhiều người quan tâm. Thực tế, câu trả lời phụ thuộc vào nhóm vi khuẩn gây bệnh, mức độ nặng, tiền sử dùng kháng sinh và khả năng dung nạp thuốc của người bệnh.

Các nhóm thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất thường được bác sĩ chỉ định gồm:

• Nhóm Macrolide (Azithromycin, Clarithromycin, Erythromycin): Đây là nhóm thuốc kháng sinh viêm phế quản thường dùng trong các trường hợp nhẹ đến trung bình, đặc biệt khi nghi ngờ vi khuẩn không điển hình. Azithromycin từng được xem là lựa chọn phổ biến nhờ dễ dùng và dung nạp tốt. Tuy nhiên, do tình trạng kháng thuốc ngày càng tăng, nhóm này hiện chỉ được ưu tiên trong một số trường hợp cụ thể theo chỉ định bác sĩ.
• Doxycycline (nhóm Tetracycline): Doxycycline là lựa chọn thay thế hiệu quả khi người bệnh dị ứng Penicillin hoặc cần một loại kháng sinh phổ rộng. Thuốc có khả năng ức chế nhiều loại vi khuẩn gây nhiễm trùng hô hấp, dung nạp tốt và thường được dùng trong viêm phế quản cấp do vi khuẩn ở người lớn.
• Nhóm Beta-lactam (Amoxicillin + acid clavulanic): Đây là nhóm thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất trong nhiều trường hợp có nguy cơ kháng thuốc. Sự kết hợp với Acid clavulanic giúp tăng hiệu quả tiêu diệt vi khuẩn tiết Beta-lactamase. Nhóm này thường được chỉ định cho người cao tuổi, người có bệnh mạn tính hoặc đã dùng kháng sinh gần đây.
• Nhóm Cephalosporin (Cefuroxime, Cefdinir, Cefpodoxime): Cephalosporin thế hệ 2 – 3 có hiệu quả tốt với vi khuẩn đường hô hấp, đặc biệt là vi khuẩn gram âm. Đây là lựa chọn phù hợp khi viêm phế quản tiến triển nặng hơn hoặc không đáp ứng với các kháng sinh thông thường.
• Nhóm Fluoroquinolone (Levofloxacin, Moxifloxacin): Nhóm này có phổ kháng khuẩn rất rộng, thường dùng cho viêm phế quản nặng, có tắc nghẽn đường thở hoặc biến chứng. Tuy nhiên, do nguy cơ tác dụng phụ cao, fluoroquinolone chỉ được dùng khi thật sự cần thiết và có chỉ định chặt chẽ từ bác sĩ.
• Thuốc kháng sinh trị viêm phế quản cho trẻ: Với trẻ em, việc dùng kháng sinh cần đặc biệt thận trọng. Không phải mọi trường hợp viêm phế quản ở trẻ đều cần kháng sinh. Nếu có chỉ định, bác sĩ thường ưu tiên các thuốc an toàn như Amoxicillin hoặc Cephalosporin liều phù hợp, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc của người lớn cho trẻ.

Lưu ý quan trọng khi dùng thuốc kháng sinh điều trị viêm phế quản:

• Phần lớn viêm phế quản là do virus, không cần kháng sinh.
• Việc lựa chọn thuốc kháng sinh trị viêm phế quản phải dựa trên thăm khám và hướng dẫn y tế.
• Dùng sai hoặc lạm dụng kháng sinh có thể gây kháng thuốc và tác dụng phụ như buồn nôn, tiêu chảy, phát ban.

Tóm lại, không có một loại thuốc duy nhất phù hợp cho tất cả. Thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất là thuốc được lựa chọn đúng người, đúng nguyên nhân và đúng thời điểm theo chỉ định của bác sĩ.

3. Liều dùng và thời gian điều trị viêm phế quản bằng kháng sinh bao lâu?

Liều dùng và thời gian điều trị viêm phế quản bằng kháng sinh ở người lớn không có một con số cố định cho tất cả mọi trường hợp, mà phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh và thể trạng từng người. Trên thực tế, thuốc kháng sinh chỉ được chỉ định khi viêm phế quản do vi khuẩn, còn nếu do virus thì không cần dùng kháng sinh.

Dưới đây là bảng tham khảo về liều dùng và thời gian điều trị viêm phế quản của một số loại thuốc kháng sinh thường được chỉ định: 

Trên đây chỉ là liều dùng tham khảo theo khuyến cáo. Bác sĩ sẽ căn cứ vào mức độ nhiễm khuẩn, tiền sử bệnh, khả năng dị ứng thuốc và tình trạng kháng kháng sinh tại địa phương để lựa chọn thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản cũng như điều chỉnh liều dùng và thời gian điều trị cho phù hợp. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng thuốc mà cần tuân theo chỉ định để đạt hiệu quả và hạn chế nguy cơ kháng thuốc, không tự ý ngưng hoặc kéo dài liệu trình kháng sinh.

4. Cách lựa chọn kháng sinh an toàn trong điều trị viêm phế quản để không tái phát

Để lựa chọn thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản an toàn và hạn chế nguy cơ tái phát, người bệnh cần tuân thủ nguyên tắc quan trọng nhất là chỉ dùng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ. Viêm phế quản phần lớn do virus gây ra nên không phải trường hợp nào cũng cần dùng kháng sinh. Bác sĩ sẽ dựa vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ triệu chứng và thể trạng người bệnh để quyết định thuốc kháng sinh viêm phế quản phù hợp, thay vì tự ý tìm kiếm hay sử dụng thuốc tại nhà.

Khi đã được kê đơn, người bệnh cần dùng thuốc đúng liều, đúng thời gian và chia đều các liều trong ngày để đạt hiệu quả tối ưu. Việc ngưng thuốc sớm, tự ý tăng hoặc giảm liều, hay bỏ liều có thể khiến vi khuẩn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn, dẫn đến kháng thuốc và làm bệnh dễ tái phát nặng hơn. Vì vậy, dù cảm thấy đỡ ho hay khỏe hơn, người bệnh vẫn phải hoàn thành đủ liệu trình theo hướng dẫn để đảm bảo hiệu quả của thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất.

Bên cạnh đó, cần chú ý cách dùng thuốc để giảm tác dụng phụ và bảo vệ sức khỏe lâu dài. Một số thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản nên uống sau ăn, số khác lại hiệu quả hơn khi dùng trước hoặc trong bữa ăn – điều này phải tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ. Hãy uống đủ 2 – 3 lít nước mỗi ngày giúp cơ thể đào thải độc chất tốt hơn, đồng thời bổ sung lợi khuẩn từ sữa chua hoặc men vi sinh để hạn chế loạn khuẩn đường ruột. Đồng thời kết hợp nghỉ ngơi hợp lý, vận động nhẹ như đi bộ hoặc yoga và tái khám đúng hẹn sẽ giúp điều trị viêm phế quản an toàn, dứt điểm và giảm tối đa nguy cơ tái phát.

Tóm lại, việc lựa chọn thuốc kháng sinh chữa viêm phế quản tốt nhất không chỉ dựa vào tên thuốc hay liều dùng mạnh mà còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ viêm và tình trạng sức khỏe của từng người. Người bệnh cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ, dùng đủ liệu trình và không tự ý ngưng thuốc để tránh biến chứng và kháng kháng sinh.