Bị dị ứng thuốc kháng sinh nên làm gì?

Khi bị dị ứng thuốc kháng sinh nên làm gì là câu hỏi khiến nhiều người lo lắng, đặc biệt khi các biểu hiện như ngứa, nổi mề đay, khó thở hay sốc phản vệ có thể xuất hiện đột ngột và diễn tiến nhanh. Việc nhận biết sớm dấu hiệu dị ứng, xử trí đúng cách và chủ động phòng ngừa tái phát không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn tránh những biến chứng nguy hiểm về sau.

1. Bị dị ứng thuốc kháng sinh nên làm gì ngay lập tức? 

Dị ứng thuốc kháng sinh là phản ứng bất thường của cơ thể có thể xuất hiện ngay sau khi uống thuốc hoặc muộn hơn, vài giờ đến vài ngày, thậm chí vài tuần sau khi đã ngưng thuốc. Dị ứng có thể xảy ra ngay lần đầu dùng hoặc sau nhiều lần sử dụng. Trong đó, kháng sinh nhóm Penicillin và Cephalosporin là những nhóm dễ gây dị ứng nhất.

Vậy dị ứng kháng sinh phải làm sao để xử trí kịp thời và an toàn? Trước hết, khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu như ngứa, nổi mề đay, phát ban, đỏ da, rối loạn tiêu hóa nhẹ, đau đầu hoặc chóng mặt, nên ngưng dùng thuốc ngay lập tức. Người bệnh nên theo dõi sát tình trạng sức khỏe trong 24 – 48 giờ tiếp theo.

Quan trọng nhất, bị dị ứng thuốc kháng sinh phải làm sao cho đúng là không tiếp tục sử dụng loại thuốc nghi ngờ gây dị ứng và tuyệt đối không tự ý đổi sang kháng sinh khác khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc xử trí đúng ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế biến chứng nguy hiểm và bảo vệ sức khỏe người bệnh.

2. Xử trí tại nhà khi dị ứng thuốc kháng sinh mức độ nhẹ, có cần đi cấp cứu ngay lập tức?

Khi sử dụng thuốc kháng sinh, nếu cơ thể xuất hiện các biểu hiện như ngứa, nổi mẩn đỏ, phát ban nhẹ hoặc hơi nghẹt mũi, rất có thể bạn đang gặp dị ứng thuốc kháng sinh mức độ nhẹ. Nhiều người lo lắng không biết bị dị ứng thuốc kháng sinh nên làm gì và liệu có cần đi cấp cứu ngay hay không. Thực tế, không phải trường hợp nào cũng nguy hiểm, nhưng tuyệt đối không được chủ quan.

Với dị ứng kháng sinh mức độ nhẹ, người bệnh hoàn toàn có thể xử trí tại nhà. Việc đầu tiên cần làm khi băn khoăn làm gì khi bị dị ứng thuốc kháng sinh là ngừng ngay loại kháng sinh nghi ngờ gây dị ứng. Trong quá trình theo dõi tại nhà, người bệnh cần quan sát kỹ các triệu chứng. Nếu chỉ có ngứa nhẹ, phát ban ít và không kèm khó thở hay choáng váng thì chưa cần đi cấp cứu ngay. Tuy nhiên, vẫn nên thông báo cho người thân biết tình trạng của mình và tránh tự ý dùng thêm thuốc khác khi chưa hỏi ý kiến nhân viên y tế. Đây là cách xử trí an toàn khi chưa chắc dị ứng kháng sinh phải làm sao trong giai đoạn đầu.

Ngược lại, nếu các triệu chứng có dấu hiệu nặng lên, người bệnh phải đi cấp cứu ngay lập tức. Những dấu hiệu nguy hiểm bao gồm khó thở, cảm giác cổ họng bị thắt chặt, tim đập nhanh, chóng mặt, tụt huyết áp, buồn nôn nhiều hoặc cảm giác hoảng loạn đột ngột. Đây có thể là dấu hiệu của sốc phản vệ – một biến chứng nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Nhìn chung, khi bị dị ứng thuốc kháng sinh phải làm sao phụ thuộc vào mức độ phản ứng. Trường hợp nhẹ có thể xử trí và theo dõi tại nhà, nhưng nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ảnh hưởng đến hô hấp hoặc tuần hoàn, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để đảm bảo an toàn.

3. Không nên làm gì khi bị dị ứng thuốc kháng sinh?

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ dị ứng thuốc kháng sinh điều không nên làm đầu tiên là tiếp tục sử dụng loại kháng sinh đó. Việc cố dùng thuốc vì nghĩ rằng triệu chứng sẽ tự hết có thể khiến phản ứng dị ứng trở nên nghiêm trọng hơn, thậm chí dẫn đến sốc phản vệ – một tình trạng nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng. Người bệnh cần ngừng thuốc ngay và thông báo cho bác sĩ để được xử trí phù hợp.

Một sai lầm khác là tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian dùng kháng sinh với hy vọng bệnh nhanh khỏi. Thực tế, điều này không giúp cải thiện hiệu quả điều trị mà còn làm tăng nguy cơ phản ứng dị ứng và các tác dụng phụ không mong muốn. Kháng sinh chỉ nên dùng đúng liều, đúng thời gian theo chỉ định của bác sĩ, đặc biệt khi cơ thể đã có dấu hiệu không dung nạp thuốc.

Người bị dị ứng thuốc kháng sinh cũng không nên tự ý mua thuốc khác để “chống dị ứng” như thuốc kháng histamine hay corticosteroid khi chưa có tư vấn y tế. Việc tự điều trị có thể làm che lấp triệu chứng, khiến bác sĩ khó đánh giá mức độ dị ứng thật sự, từ đó ảnh hưởng đến hướng điều trị an toàn về sau.

Ngoài ra, không nên chủ quan hoặc chậm trễ đi cấp cứu nếu xuất hiện các dấu hiệu nặng như khó thở, sưng họng, chóng mặt, tụt huyết áp hoặc ngất. Đây là những biểu hiện của phản ứng dị ứng nghiêm trọng cần được xử lý khẩn cấp tại cơ sở y tế. Việc trì hoãn có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

Cuối cùng, người bệnh không nên tự cho rằng dị ứng đã hết và dùng lại cùng loại kháng sinh trong tương lai. Dị ứng thuốc có thể tái diễn và thường nặng hơn ở những lần dùng sau. Vì vậy, cần ghi nhớ tên thuốc đã gây dị ứng và thông báo rõ cho bác sĩ trong mỗi lần khám hoặc điều trị sau này để tránh rủi ro không đáng có.

4. Sau khi bị dị ứng thuốc kháng sinh cần lưu ý gì?

Sau khi bị dị ứng thuốc kháng sinh, người bệnh cần đặc biệt chú ý để tránh tái diễn phản ứng nguy hiểm. Trước hết, hãy ghi nhớ chính xác tên loại kháng sinh đã gây dị ứng và chủ động thông báo cho bác sĩ trong tất cả những lần khám, điều trị về sau.

Với những người có tiền sử dị ứng thuốc, việc thử phản ứng với liều rất thấp (theo chỉ định y tế) có thể được cân nhắc khi dùng thuốc có thành phần tương tự.

Đồng thời, nếu gặp lại tình trạng nhiễm trùng sau này, cần trao đổi với bác sĩ để được chỉ định một loại kháng sinh khác phù hợp và an toàn hơn.

5. Cách phòng ngừa dị ứng thuốc kháng sinh trong tương lai

Cách phòng ngừa dị ứng thuốc kháng sinh trong tương lai cần được chú trọng ngay từ thói quen dùng thuốc hằng ngày:

• Không tự ý sử dụng kháng sinh mà không có chỉ định vào theo dõi của bác sĩ.
• Kháng sinh đường tiêm chỉ nên được thực hiện tại bệnh viện dưới sự giám sát của nhân viên y tế để phòng ngừa tai biến sốc phản vệ.
• Khai rõ tiền sử dị ứng thuốc với bác sĩ trước khi sử dụng kháng sinh, tỷ lệ dị ứng thuốc tăng ở những bệnh nhân có tiền sử dị ứng thuốc, thức ăn hay các dị nguyên lạ (phấn hoa, khói bụi,…) trước đó. 

Hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ bị dị ứng thuốc kháng sinh nên làm gì? Điều quan trọng nhất là không tự ý tiếp tục dùng thuốc hay đổi sang loại khác khi chưa có chỉ định y tế. Cần ngừng thuốc nghi ngờ gây dị ứng, theo dõi sát các biểu hiện bất thường và đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, xử trí kịp thời.

Nguồn thông tin tham khảo: Mayo Clinic, WebMD, NHS