Vì sao cần xét nghiệm tiền sản giật quý 1 của thai kỳ?

Tiền sản giật là hội chứng đa cơ quan nghiêm trọng, không chỉ gây nguy hiểm cho mẹ mà còn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến sinh non và thai chậm tăng trưởng. Nhiều mẹ bầu thường chủ quan vì giai đoạn đầu chưa thấy triệu chứng, nhưng thực tế, việc tầm soát sớm đóng vai trò quyết định đến hiệu quả dự phòng. Vậy xét nghiệm tiền sản giật quý 1 có ý nghĩa như thế nào và quy trình thực hiện ra sao?

1. Tiền sản giật có xuất hiện sớm ở quý 1 thai kỳ không?

Theo định nghĩa y khoa, tiền sản giật điển hình bởi tình trạng tăng huyết áp đi kèm albumin niệu thường phát triển vào nửa sau của thai kỳ, cụ thể là sau tuần thứ 20.

Tuy nhiên, cơ chế sinh bệnh thực sự lại bắt đầu sớm hơn nhiều, liên quan đến sự suy giảm xâm nhập của các nguyên bào nuôi vào hệ động mạch xoắn, khiến mạch máu nuôi nhau thai kém phát triển. Do đó, dù các triệu chứng lâm sàng như phù nề, đau đầu hay tăng huyết áp thường không biểu hiện rõ rệt ở tiền sản giật quý 1, nhưng nguy cơ đã tiềm ẩn bên trong cơ thể mẹ.

2. Vì sao cần xét nghiệm tiền sản giật quý 1 của thai kỳ?

Việc thực hiện xét nghiệm sàng lọc tiền sản giật quý 1 được xem là “thời điểm vàng” để bảo vệ thai kỳ an toàn vì những lý do sau:

2.1. Phát hiện sớm nhóm đối tượng nguy cơ cao

Mô hình quản lý thai kỳ hiện đại chuyển dịch sang dạng kim tự tháp, tập trung xác định nguy cơ ngay từ giai đoạn sớm. Xét nghiệm tiền sản giật quý 1 giúp bác sĩ phân loại thai phụ vào nhóm nguy cơ thấp hoặc nguy cơ cao, từ đó lên kế hoạch theo dõi sát sao.

2.2. Can thiệp dự phòng hiệu quả trước tuần 16

Đây là lý do quan trọng nhất trả lời cho câu hỏi xét nghiệm tiền sản giật quý 1 khi nào là tốt nhất. Theo nghiên cứu ASPRE, việc điều trị dự phòng bằng Aspirin liều thấp bắt đầu trước 16 tuần thai giúp giảm hơn 80% nguy cơ tiền sản giật khởi phát sớm (trước 34 tuần) và giảm hơn 60% nguy cơ tiền sản giật sinh non (trước 37 tuần).

Nếu bỏ lỡ giai đoạn này, khi các triệu chứng đã xuất hiện sau tuần 20, việc điều trị chỉ mang tính chất kiểm soát biến chứng chứ không thể ngăn ngừa bệnh khởi phát.

3. Quy trình xét nghiệm tiền sản giật quý 1 gồm những gì?

Thông thường, xét nghiệm tiền sản giật 12 tuần (trong khoảng từ 11 tuần đến 13 tuần 6 ngày) sẽ được thực hiện kết hợp theo mô hình sàng lọc của FMF (Fetal Medicine Foundation), bao gồm các bước sau:

Đo huyết áp động mạch trung bình (MAP): Huyết áp được đo 2 lần ở cả hai tay, mỗi lần cách nhau vài phút để lấy giá trị trung bình.
Siêu âm Doppler động mạch tử cung (UtPI): Đo chỉ số xung động mạch tử cung. Ở thai kỳ có nguy cơ tiền sản giật, chỉ số trở kháng này thường tăng cao do mạch máu nuôi nhau thai phát triển kém.
Xét nghiệm máu (Chỉ số PlGF): Đo nồng độ PlGF (Placental Growth Factor) – một chất do nhau thai tiết ra. Ở thai phụ có nguy cơ tiền sản giật, nồng độ chất này trong máu sẽ giảm thấp hơn mức bình thường.
Khai thác tiền sử bệnh: Bác sĩ sẽ tổng hợp thông tin về tuổi mẹ, chỉ số khối cơ thể (BMI), tiền sử bệnh lý (như tăng huyết áp mãn tính, lupus ban đỏ, đái tháo đường…) và tiền sử sản khoa để đưa vào thuật toán tính toán nguy cơ.

Kết quả xét nghiệm tiền sản giật quý 1 sẽ cho biết tỷ lệ nguy cơ của mẹ bầu. Nếu kết quả là nguy cơ cao, bác sĩ tại các cơ sở y tế uy tín như Thu Cúc TCI sẽ tư vấn phác đồ dự phòng phù hợp để đảm bảo mẹ tròn con vuông. Ngược lại, nếu nguy cơ thấp, mẹ bầu vẫn cần khám thai định kỳ theo lịch hẹn vì xét nghiệm tầm soát không mang tính khẳng định tuyệt đối 100%.

Nguồn tham khảo: University of Utah Health, WebMD