Thai nhi quay đầu mấy lần? Bắt đầu từ tháng thứ mấy?

Sự thay đổi vị trí của thai nhi trong tử cung, đặc biệt là quá trình xoay ngôi (quay đầu), là một cột mốc sinh học quan trọng báo hiệu thời điểm sinh nở đang đến gần. Tuy nhiên, rất nhiều mẹ bầu thường băn khoăn liệu thai nhi quay đầu mấy lần trong suốt thai kỳ và khi nào thì ngôi thai mới thực sự ổn định để đảm bảo một ca sinh thường an toàn. Các thắc mắc trên sẽ được làm rõ dựa trên cơ sở khoa học và tài liệu y tế chính thống.

1. Bé quay đầu là thế nào? Khi nào thì con bắt đầu xoay ngôi?

Thai nhi quay đầu (hay còn gọi là ngôi đầu, ngôi thuận) là hiện tượng em bé di chuyển trong tử cung sao cho phần đầu hướng xuống phía cổ tử cung và phần mông hướng lên phía đáy tử cung (ngực mẹ).

Theo Cleveland Clinic, vị trí lý tưởng nhất để sinh thường an toàn là khi thai nhi quay đầu xuống, mặt quay về phía cột sống của mẹ (chẩm trước), cằm thu gọn về phía ngực. Tư thế này giúp phần đầu bé – bộ phận có kích thước lớn nhất – dễ dàng lọt qua khung chậu của mẹ.

Về thời điểm, câu hỏi thai nhi quay đầu tháng thứ mấy luôn là mối quan tâm hàng đầu.

Theo Healthdirect Australia, thông thường em bé sẽ đạt được tư thế đầu ra trước (ngôi đầu) vào tuần thứ 36 đến 37 của thai kỳ. Tuy nhiên, quá trình xoay chuyển này là một diễn tiến tự nhiên, thường bắt đầu rõ rệt nhất trong khoảng 3 tháng cuối (từ tuần 32 đến tuần 36).

Theo Cleveland Clinic, nếu quá trình chuyển dạ xảy ra quá sớm (sinh non), thai nhi có thể chưa có đủ thời gian để xoay về vị trí thuận lợi, dẫn đến tình trạng ngôi ngược hoặc ngôi ngang.

2. Lý giải về tần suất thai nhi quay đầu mấy lần trong suốt thai kỳ? Dấu hiệu nhận biết thai nhi đang quay đầu?

2.1. Lý giải về tần suất thai nhi quay đầu mấy lần trong suốt thai kỳ?

Thực tế, không có một con số cố định cho câu hỏi thai nhi quay đầu bao nhiêu lần.

Trong giai đoạn đầu và giữa thai kỳ (tam cá nguyệt thứ 1 và 2), thai nhi còn nhỏ và không gian buồng tử cung tương đối rộng rãi. Theo MSD Manual, lúc này thai nhi có thể dễ dàng di chuyển, nhào lộn hoặc thay đổi vị trí liên tục khi người mẹ vận động. Do đó, hiện tượng thai nhi quay đầu rồi lại quay lại (ngôi thai chưa ổn định, hay còn gọi là ngôi di động) là hoàn toàn bình thường. Hôm nay siêu âm bé có thể đang ngôi đầu, nhưng ngày mai lại xoay sang ngôi mông hoặc ngôi ngang.

Tuy nhiên, càng về cuối thai kỳ, khi kích thước thai nhi lớn dần và lượng nước ối tương đối giảm đi, không gian trong tử cung trở nên chật hẹp hơn. Lúc này, bé sẽ ít nhào lộn hơn và thường nằm yên ở một vị trí cố định để chuẩn bị chào đời.

2.2. Dấu hiệu nhận biết thai nhi đang quay đầu

Mẹ bầu có thể tự cảm nhận được quá trình thai nhi quay đầu như thế nào thông qua sự thay đổi vị trí thai máy hoặc qua thăm khám chuyên khoa:

• Thay đổi vị trí cử động: Khi bé đã quay đầu (ngôi thuận), chân bé sẽ hướng lên trên phía ngực mẹ. Theo Mayo Clinic, nếu em bé ở ngôi mông (đầu hướng lên trên), mẹ có thể cảm thấy những cú đạp ở phần bụng dưới. Ngược lại, khi đã quay đầu thành công, mẹ sẽ cảm nhận được lực đạp mạnh ở vùng mạn sườn hoặc bụng trên.
• Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ hoặc nữ hộ sinh có thể xác định chính xác vị trí của thai nhi bằng thủ thuật sờ nắn bụng hoặc thông qua hình ảnh siêu âm.

3. Khi nào thai quay đầu được coi là ổn định?

Theo số liệu từ Healthdirect Australia, đến tuần thứ 37, hầu hết các em bé đã ở tư thế đầu ra trước và vị trí này thường được giữ nguyên cho đến khi sinh. Thống kê cho thấy chỉ có khoảng 3 trong số 100 em bé vẫn ở tư thế ngôi mông sau tuần thứ 37.

Ở giai đoạn này, do kích thước thai đã lớn chiếm gần hết thể tích tử cung, khả năng bé xoay ngược trở lại thành ngôi mông là rất thấp. Nếu sau tuần 36 – 37 mà bé vẫn chưa quay đầu, các bác sĩ sẽ chẩn đoán đây là ngôi bất thường (ngôi mông, ngôi ngang) và cần có kế hoạch theo dõi thai kỳ nguy cơ cao.

4. Yếu tố ảnh hưởng đến việc thai nhi quay đầu

Quá trình bình chỉnh ngôi thai phụ thuộc vào nhiều yếu tố giải phẫu của cả mẹ và bé. Dưới đây là lý giải từ các chuyên gia về việc vì sao thai nhi quay đầu sớm, quay đầu muộn hoặc ngôi thai không thuận:

• Đa thai: Theo MSD Manual, khi mang thai đôi hoặc ba, không gian tử cung trở nên quá chật hẹp, khiến việc mỗi thai nhi xoay sở để vào đúng vị trí thuận lợi trở nên khó khăn hơn.
• Bất thường về tử cung: Tử cung có hình dạng bất thường (tử cung đôi, tử cung hai sừng) hoặc sự hiện diện của khối u xơ tử cung lớn có thể cản trở không gian xoay trở của bé.
• Vấn đề về nhau thai: Theo Cleveland Clinic, các bệnh lý như nhau tiền đạo (nhau thai nằm thấp che lấp cổ tử cung) hoặc nhau bong non có thể ngăn cản thai nhi di chuyển vào vị trí ngôi đầu.
• Dây rốn: Bác sĩ chuyên khoa cũng lưu ý trường hợp dây rốn quấn cổ (tràng hoa quấn cổ) có thể ảnh hưởng đến sự vận động và bình chỉnh ngôi của thai nhi. Điều này đôi khi khiến mẹ lo lắng rằng việc tập luyện vận động có thể làm dây rốn quấn chặt hơn.

5. Mẹ bầu nên làm gì để hỗ trợ thai nhi quay đầu thuận lợi?

Nếu thai chưa quay đầu ở những tuần cuối, mẹ không nên quá hoang mang. Dưới đây là một số phương pháp hỗ trợ được các chuyên gia y tế đề cập.

5.1. Thủ thuật xoay thai ngoài 

Theo Mayo Clinic, nếu thai vẫn duy trì ngôi mông sau tuần 36, bác sĩ có thể đề nghị thực hiện thủ thuật “Xoay đầu thai nhi từ bên ngoài”. Đây là kỹ thuật mà bác sĩ dùng tay tác động lực lên thành bụng của mẹ để hướng dẫn bé xoay từ ngôi mông sang ngôi đầu.

Healthdirect Australia cho biết phương pháp này có tỷ lệ thành công khoảng 50% (1 trên 2 ca) và được coi là một lựa chọn an toàn trong hầu hết các trường hợp thai kỳ không có biến chứng.

5.2. Các bài tập và tư thế sinh hoạt

Cleveland Clinic gợi ý rằng mẹ có thể thử một số tư thế vận động nhẹ nhàng (giống như yoga) để giúp mở rộng khung chậu và khuyến khích thai nhi xoay chuyển:

• Tư thế bò: Quỳ trên hai tay và hai đầu gối, nhẹ nhàng lắc lư người qua lại.
• Tư thế cây cầu: Nằm ngửa, gập đầu gối và đẩy hông lên cao.

Tuy nhiên, hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh chắc chắn những động tác thể dục này có thể giúp bé quay đầu hoàn toàn. Việc bình chỉnh ngôi thai là quá trình tự nhiên và phụ thuộc nhiều yếu tố. Do đó, mẹ bầu cần tham khảo ý kiến bác sĩ trực tiếp điều trị trước khi thực hiện bất kỳ bài tập nào để đảm bảo không gây ảnh hưởng xấu (như vỡ ối sớm, dây rốn chèn ép).

Tóm lại, việc đếm thai nhi quay đầu mấy lần không quan trọng bằng kết quả ngôi thai cuối cùng ở mốc tuần 37. Mẹ bầu hãy giữ tâm lý thoải mái và tuân thủ lịch khám thai định kỳ để bác sĩ có phương án sinh nở an toàn nhất.