Ngôi thai đầu là gì? Như vậy em bé đã quay đầu chưa?
Giai đoạn cuối thai kỳ là khoảng thời gian mẹ bầu thường xuyên nghe bác sĩ nhắc đến các thuật ngữ chuyên môn về tư thế nằm của bé, trong đó phổ biến nhất là “ngôi thai đầu”. Vậy thực chất ngôi thai đầu là gì? Liệu đây có phải là dấu hiệu chắc chắn để mẹ có thể sinh thường thuận lợi? Hãy cùng giải đáp các thắc mắc này dựa trên các kiến thức y khoa chính thống.
1. Khái niệm ngôi thai đầu
Để hiểu ngôi thai đầu là gì, trước hết chúng ta cần biết “ngôi thai” là phần cơ thể của thai nhi trình diện ngay trước khung chậu của mẹ để chuẩn bị đi vào ống sinh. Cụ thể, ngôi thai đầu (hay còn gọi là ngôi thuận) là tư thế mà trục dọc của thai nhi nằm song song với trục dọc của người mẹ. Trong tư thế này, đầu của em bé sẽ hướng về phía âm hộ, còn mông của bé sẽ hướng về phía ngực của mẹ.
Theo Cleveland Clinic, thuật ngữ y khoa quốc tế gọi đây là “Vertex presentation”, nghĩa là “đỉnh đầu”. Điều này ám chỉ rằng phần đỉnh đầu của thai nhi đang hướng về phía cổ tử cung. Một ngôi thai đầu chuẩn nhất là khi bé cúi đầu, cằm thu gọn vào ngực và gáy quay về phía bụng mẹ, giúp bé đi qua ống sinh dễ dàng nhất.
Như vậy chúng ta đã có thể trả lời câu hỏi: ngôi thai thuận là gì? Đây chính là tên gọi dân gian của ngôi đầu. Khi bác sĩ kết luận ngôi thai thuận, mẹ có thể yên tâm rằng bé đang ở tư thế tốt nhất để chào đời, giảm thiểu các rủi ro so với ngôi mông (ngôi ngược) hoặc ngôi ngang.
2. Thai ngôi đầu xuất hiện từ tuần bao nhiêu?
Sự thay đổi vị trí của thai nhi diễn ra liên tục và phụ thuộc vào tuổi thai.
- Giai đoạn trước 24 tuần: Lúc này thai nhi còn nhỏ và buồng tử cung rộng rãi, nên bé thường xuyên xoay trở, nhào lộn. Đây là giai đoạn “ngôi di động”.
- Từ tuần 28 trở đi: Có khoảng 80% thai nhi sẽ bắt đầu quay đầu để ổn định ngôi thai từ tuần 28 – 29. Lúc này, lượng nước ối và không gian tử cung bắt đầu chật chội hơn, buộc bé phải tìm một tư thế cố định.
- Giai đoạn 32 – 36 tuần: Đây là “thời điểm vàng” để chốt ngôi thai. Hầu hết các bé sẽ ổn định ở vị trí thai ngôi đầu trong khoảng thời gian này. Tuy nhiên, vẫn có một tỷ lệ nhỏ thai nhi quay đầu muộn hơn hoặc sớm hơn, thậm chí thay đổi ngôi ngay trước khi chuyển dạ.
3. Ngôi thai đầu có phải là em bé đã quay đầu chưa?
Rất nhiều mẹ bầu thắc mắc ngôi thai đầu là em bé quay đầu chưa. Khi kết quả siêu âm ghi nhận ngôi đầu, điều đó đồng nghĩa với việc đầu bé đã chúc xuống dưới tiểu khung của mẹ.
Tương tự với câu hỏi ngôi thai thuận là quay đầu chưa, thì đây chính là dấu hiệu bé đã xoay trục thành công. Ngoài siêu âm, mẹ có thể tự nhận biết qua các dấu hiệu thực tế như:
3.1. Hình dáng bụng
Bụng mẹ có hình bầu dục (ô-van) kéo dài từ trên xuống dưới.
3.2. Cảm nhận thai máy
Mẹ sẽ cảm thấy những cú đạp của bé ở phía trên bụng (mạng sườn) do chân bé đang hướng lên trên, trong khi phần bụng dưới có cảm giác cứng do đầu bé chèn vào.
3.3. Áp lực vùng chậu
Mẹ có thể cảm thấy áp lực đè nặng lên vùng bụng dưới và đi tiểu nhiều hơn do đầu thai nhi chèn ép vào bàng quang.
4. Ngôi thai đầu có sinh thường được không?
Hiểu rõ ngôi thai đầu là gì giúp mẹ tiên lượng được phương pháp sinh. Theo các chuyên gia, đây là ngôi thai lý tưởng nhất để sinh thường. Lý do là vì đầu thai nhi là bộ phận to và cứng nhất, khi đầu đã lọt qua được cửa mình của mẹ thì phần thân và chân tay mềm mại phía sau sẽ sổ ra rất dễ dàng.
Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp ngoại lệ. Dù là ngôi thai đầu, nhưng tư thế của đầu bé cũng quyết định độ khó của ca sinh:
- Ngôi chỏm (Ngôi đầu hạ vị): Đầu cúi tốt nhất, là ngôi thuận lợi nhất để sinh thường.
- Ngôi trán, ngôi mặt: Bé cũng quay đầu xuống nhưng lại ngửa mặt hoặc trán ra trước. Những tư thế này khiến đường kính đầu đi qua ống sinh lớn hơn, gây khó khăn cho việc sinh ngả âm đạo và thường được bác sĩ chỉ định sinh mổ để an toàn.
Ngoài ra, các yếu tố khác như thai quá to, khung chậu mẹ hẹp hoặc sức khỏe của mẹ cũng ảnh hưởng đến quyết định sinh thường hay sinh mổ.
Tóm lại, việc xác định ngôi thai là vô cùng quan trọng trong những tháng cuối. Để có một thai kỳ an toàn và chuẩn bị tốt nhất cho ngày bé chào đời, mẹ bầu nên thực hiện khám thai định kỳ tại các cơ sở uy tín như Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI để được bác sĩ theo dõi sát sao sự xoay chuyển của ngôi thai.
