Ngôi thai chưa cố định là gì và những điều cần lưu ý

Trong những tháng cuối thai kỳ, vị trí của thai nhi là yếu tố tiên quyết để xác định phương pháp sinh nở an toàn. Bên cạnh các ngôi thai thuận (ngôi đầu) hay ngôi ngược, nhiều mẹ bầu băn khoăn khi nhận kết quả khám ghi nhận tình trạng thai “cao” hoặc “chưa lọt”. Vậy ngôi thai chưa cố định là gì và tình trạng này có ảnh hưởng đến quá trình chuyển dạ hay không?

1. Đặc điểm để nhận biết ngôi thai chưa cố định là gì? 

Ngôi thai chưa cố định là gì được hiểu là tình trạng phần trình diện của thai nhi (thường là đầu) vẫn còn nằm cao và còn di động, chưa lọt vào eo trên của khung chậu người mẹ.

Sau  khi đọc các thông tin về ngôi thai, nhiều mẹ hay có các câu hỏi thắc mắc như ngôi thai chưa cố định là sao hay ngôi thai di động là gì. Bác sĩ thường xác định tình trạng này thông qua thăm khám và ghi nhận độ lọt (station) còn âm (từ -1 đến -5).

Đặc điểm của ngôi thai chưa cố định (ngôi thai di động):

• Vị trí: Phần thấp nhất của thai nằm cao hơn gai hông, có thể đẩy lên được khi thăm khám.
• Cảm giác của mẹ: Mẹ bầu thường không thấy cảm giác “tụt bụng” rõ rệt, bụng dưới chưa có cảm giác nặng nề như khi thai đã cố định.
• Tính chất: Đầu thai nhi còn di động linh hoạt khi bác sĩ thực hiện thủ thuật sờ nắn.

2. Ngôi thai chưa cố định thường gặp ở tuần thai nào?

Việc xác định thời điểm thai nhi cố định ngôi đóng vai trò quan trọng trong tiên lượng cuộc sinh. Theo thông tin từ Baptist Health, trong suốt thai kỳ, vị trí của thai nhi sẽ thay đổi liên tục.

• Trước tuần 36: Thai nhi thường xuyên xoay trở, nhào lộn vì còn nhiều không gian trong tử cung. Do đó, ngôi thai di động trong giai đoạn này là hoàn toàn bình thường.
• Tuần 36 trở đi: Đa số các bé sẽ chọn một tư thế cố định (thường là quay đầu xuống) để chuẩn bị chào đời.

Tuy nhiên, thời điểm cố định ngôi thai có sự khác biệt giữa con so và con rạ:

• Ở mẹ mang thai con so: Đầu thai nhi thường xuống và cố định vào những tuần cuối thai kỳ (khoảng tuần 36-38).
• Ở mẹ mang thai con rạ: Thai có thể vẫn cao và chỉ thực sự xuống thấp, cố định khi quá trình chuyển dạ thật sự bắt đầu.

3. Nguyên nhân khiến ngôi thai chưa cố định

Nhiều mẹ lo lắng ngôi thai chưa ổn định có sao không và tại sao đến gần ngày sinh mà con vẫn chưa “xuống”. Dưới đây là một số nguyên nhân chính khiến ngôi thai duy trì trạng thái cao và di động:

• Đa ối: Lượng nước ối quá nhiều tạo không gian rộng, khiến thai nhi khó cố định một chỗ.
• Kích thước thai: Thai nhi nhỏ hơn so với tuổi thai cũng là yếu tố khiến ngôi thai lỏng lẻo.
• Ngôi bất thường: Các trường hợp ngôi mông (ngôi ngược) hoặc ngôi ngang (nằm chắn ngang tử cung) thường khó lọt và khó cố định hơn so với ngôi đầu.
• Nhau tiền đạo hoặc khối u: Các khối u xơ tử cung hoặc vị trí nhau bám thấp có thể cản trở đường đi của thai xuống khung chậu.

4. Ngôi thai chưa cố định có nguy hiểm không?

Câu hỏi được quan tâm nhất là ngôi thai di động có sao không? Thực tế, nếu tình trạng này diễn ra trước tuần 36-37, đây được xem là hiện tượng sinh lý bình thường. Tuy nhiên, nếu thai đã đủ tháng mà ngôi vẫn chưa cố định, mẹ cần lưu ý một số nguy cơ, đặc biệt là sa dây rốn.

Khi vỡ ối mà ngôi thai còn cao (chưa lấp kín cổ tử cung), áp lực nước ối có thể cuốn dây rốn sa ra ngoài âm đạo trước cả thai nhi. Đây là một cấp cứu sản khoa khẩn cấp vì dây rốn bị chèn ép sẽ cắt đứt nguồn oxy nuôi bé. Nguy cơ này cao hơn ở những trường hợp ngôi mông hoặc ngôi ngang.

Vì vậy, ngôi thai chưa cố định không chỉ là một khái niệm y khoa mà là dấu hiệu để bác sĩ tiên lượng và chuẩn bị phương án sinh an toàn cho mẹ.

5. Mẹ bầu nên làm gì khi ngôi thai chưa cố định?

Để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé khi ngôi thai chưa lọt, mẹ bầu cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

5.1. Theo dõi sát 

Khám thai đúng lịch hẹn để bác sĩ kiểm tra độ lọt (station), lượng nước ối và sự xóa mở cổ tử cung. Tại các cơ sở uy tín như Thu Cúc TCI, bác sĩ sẽ đánh giá kỹ lưỡng để tư vấn mẹ nên sinh thường hay cần can thiệp sinh mổ chủ động nếu ngôi thai bất thường (ngôi ngang, ngôi mông).

5.2. Chế độ sinh hoạt

Mẹ nên duy trì vận động nhẹ nhàng và nghỉ ngơi hợp lý. Một số tư thế như ngồi trên bóng tập, bò nhẹ nhàng có thể hỗ trợ thai nhi xoay chuyển về vị trí thuận lợi hơn.

5.3. Khi có dấu hiệu chuyển dạ, mẹ cần biết cách xử trí

Nếu mẹ bị vỡ ối, ra nước âm đạo liên tục hoặc đau bụng dồn dập khi ngôi thai còn cao, cần đến viện ngay lập tức. Trong quá trình di chuyển, mẹ nên nằm nghiêng để giảm thiểu nguy cơ sa dây rốn.

Hiểu rõ ngôi thai chưa cố định là gì giúp mẹ bầu chủ động hơn trong việc theo dõi sức khỏe thai kỳ. Nếu quá ngày dự sinh hoặc có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào (như thai máy giảm rõ rệt), hãy liên hệ ngay với bác sĩ để được xử trí kịp thời.