Cách đọc kết quả xét nghiệm tiền sản giật

Được xếp vào nhóm bệnh lý nguy hiểm thường khởi phát từ tuần thai thứ 20, tiền sản giật tiềm ẩn nhiều rủi ro đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của cả sản phụ và em bé. Khi nhận kết quả từ bệnh viện, việc đối diện với hàng loạt thuật ngữ y khoa và con số khô khan thường khiến mẹ bầu bối rối, lo lắng. Việc nắm vững cách đọc kết quả xét nghiệm tiền sản giật không chỉ giúp mẹ bầu hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình mà còn hỗ trợ đắc lực cho bác sĩ trong quá trình quản lý thai kỳ.

1. Mục đích của việc làm xét nghiệm tiền sản giật

Theo thông tin từ Mayo Clinic, mục đích cốt lõi của việc làm xét nghiệm tiền sản giật là để phát hiện sớm tình trạng tăng huyết áp thai kỳ và đánh giá mức độ tổn thương của các cơ quan (thận, gan, não bộ).

cách đọc kết quả xét nghiệm tiền sản giật — Kết quả xét nghiệm là cơ sở để quyết định phương án theo dõi thai kỳ, đảm bảo an toàn trước nguy cơ tiền sản giật

Thông qua các xét nghiệm này, bác sĩ có thể phân loại bệnh ở thể nhẹ hay nặng. Điều này có ý nghĩa quyết định trong việc xây dựng phác đồ điều trị: liệu có thể theo dõi ngoại trú hay cần nhập viện can thiệp ngay lập tức để ngăn ngừa biến chứng sản giật hoặc hội chứng HELLP.

2. Các chỉ số xét nghiệm tiền sản giật thường gặp

Để đưa ra chẩn đoán xác định, bác sĩ không chỉ dựa vào một dấu hiệu đơn lẻ. Một bộ hồ sơ chẩn đoán hoàn chỉnh thường bao gồm sự tổng hợp của nhiều chỉ số xét nghiệm tiền sản giật khác nhau. Dưới đây là các nhóm chỉ số chính mà mẹ bầu cần lưu ý:

Chỉ số huyết áp: Đây là thông số cơ bản và quan trọng nhất để sàng lọc ban đầu.
Chỉ số nước tiểu (Protein niệu): Đánh giá chức năng lọc của cầu thận, xem thận có đang bị tổn thương hay không.
Chỉ số công thức máu và sinh hóa: Bao gồm số lượng tiểu cầu, nồng độ Creatinine và các loại men gan để đánh giá chức năng nội tạng.
Chỉ số sàng lọc chuyên sâu (PIGF, sFlt-1): Theo NHS (Anh), các xét nghiệm đo nồng độ yếu tố tăng trưởng nhau thai (PIGF) giúp dự báo nguy cơ tiền sản giật từ rất sớm, ngay cả khi chưa có triệu chứng lâm sàng rõ rệt.

3. Hướng dẫn cách đọc kết quả xét nghiệm tiền sản giật chi tiết

Dưới đây là phần giải thích chi tiết cách đọc kết quả xét nghiệm tiền sản giật thông qua việc so sánh các chỉ số thực tế với ngưỡng an toàn được khuyến cáo bởi các tổ chức y tế.

3.1. Phân tích các chỉ số huyết áp

Huyết áp được hiểu là áp lực trong lòng mạch máu, được ghi nhận dưới dạng một cặp số: số lớn là huyết áp tâm thu và số nhỏ là huyết áp tâm trương. Theo hướng dẫn chẩn đoán từ Medical News Today và Mayo Clinic, các ngưỡng huyết áp mẹ bầu cần ghi nhớ:

Mức cảnh báo (Tiền sản giật nhẹ): Huyết áp tâm thu ≥ 140 mmHg hoặc huyết áp tâm trương ≥ 90 mmHg. Kết quả này cần được đo ít nhất 2 lần, cách nhau 4 giờ để xác nhận.
Mức nguy hiểm (Tiền sản giật nặng): Huyết áp tâm thu ≥ 160 mmHg hoặc huyết áp tâm trương ≥ 110 mmHg. Đây là dấu hiệu nguy hiểm, người bệnh cần được hỗ trợ y tế khẩn trương để ổn định huyết áp và ngăn ngừa biến chứng.

3.2. Đọc kết quả Protein niệu và chức năng thận

Sự hiện diện của protein (đạm) trong nước tiểu là dấu hiệu điển hình cho thấy màng lọc cầu thận đang bị tổn thương. Theo các tài liệu y khoa, kết quả được xem là bất thường khi:

Protein niệu 24 giờ: Lượng protein vượt quá 300 mg (0.3g) trong mẫu nước tiểu thu thập suốt 24 giờ.
Tỷ số Protein/Creatinine niệu: Nếu chỉ số này ≥ 30 mg/mmol (hoặc > 0.3), đây là dấu hiệu dương tính với tiền sản giật.
– Creatinine máu: Nồng độ Creatinine trong máu ≥ 90 µmol/L (hoặc > 1.1 mg/dL theo tiêu chuẩn quốc tế) cảnh báo tình trạng suy thận.

3.3. Đọc kết quả xét nghiệm máu và men gan

Khi tiền sản giật tiến triển nặng, nó sẽ ảnh hưởng đến hệ thống tạo máu và chức năng gan. Theo Mayo Clinic và Medical News Today, các chỉ số sau đây là dấu hiệu báo động:

Tiểu cầu: Số lượng tiểu cầu giảm xuống dưới mức 150.000/dL (hoặc ≥ 150 x 10⁹/L). Tình trạng giảm tiểu cầu gây nguy cơ rối loạn đông máu nghiêm trọng.
Men gan (AST, ALT): Nếu nồng độ các enzyme gan trong máu tăng cao gấp 2 lần so với ngưỡng bình thường, kèm theo triệu chứng đau vùng hạ sườn phải, đây là dấu hiệu gan đang bị tổn thương nặng.

3.4. Đọc kết quả sàng lọc PIGF và sFlt-1

Đây là nhóm xét nghiệm tiên tiến giúp tiên lượng bệnh. Theo NHS trích dẫn:

Chỉ số PIGF (Placental Growth Factor): Nồng độ PIGF thấp cho thấy nhau thai phát triển kém, cảnh báo nguy cơ cao mắc tiền sản giật.
Tỷ số sFlt-1/PIGF: Tỷ số này tăng cao phản ánh sự mất cân bằng trong quá trình tạo mạch máu nuôi thai. Đây là phương pháp tối ưu để bác sĩ dự đoán các biến chứng thai kỳ trong ngắn hạn.

4. Những lưu ý quan trọng khi nhận kết quả

Dù đã hiểu cơ bản về cách đọc kết quả xét nghiệm tiền sản giật, mẹ bầu tuyệt đối không nên tự ý chẩn đoán hay tự mua thuốc điều trị.

Theo Mayo Clinic, một chỉ số bất thường đơn lẻ chưa chắc đã khẳng định bạn mắc bệnh (ví dụ: protein niệu có thể xuất hiện do nhiễm trùng đường tiết niệu). Chẩn đoán xác định thường yêu cầu huyết áp cao kết hợp với ít nhất một tổn thương cơ quan khác. Ngoài ra, các yếu tố như thuốc đang sử dụng, chế độ ăn uống hay vitamin bổ sung cũng có thể làm sai lệch kết quả xét nghiệm.

Do đó, khi nhận thấy bất kỳ chỉ số nào nằm ngoài ngưỡng an toàn, hoặc cơ thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu không dứt, mờ mắt, đau bụng dữ dội, mẹ bầu cần liên hệ ngay với bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và xử trí kịp thời.

Nguồn tham khảo: Preeclampsia, NHS, Mayo Clinic, Medical News Today