Tại sao lại nghiến răng khi ngủ?

Nghiến răng khi ngủ là tình trạng hai hàm răng siết chặt hoặc cọ xát vô thức trong lúc ngủ, thường gây mòn răng, đau hàm, nhức đầu và rối loạn khớp thái dương hàm nếu kéo dài. Không ít người chỉ phát hiện khi được người thân nhắc hoặc khi răng bắt đầu ê buốt, nứt vỡ. Vậy tại sao lại nghiến răng khi ngủ và làm sao để kiểm soát hiệu quả?

1. Giải thích tại sao lại nghiến răng khi ngủ

Nghiến răng khi ngủ là một dạng rối loạn vận động xảy ra trong lúc ngủ, khi cơ hàm hoạt động quá mức khiến răng siết chặt hoặc cọ xát liên tục. Để hiểu rõ nguyên nhân, cần nhìn nhận đây là kết quả của nhiều yếu tố kết hợp, bao gồm tâm lý, thói quen sinh hoạt, di truyền và một số vấn đề sức khỏe nền.

Theo Mayo Clinic, căng thẳng và áp lực tinh thần là yếu tố nguy cơ phổ biến nhất. Khi lo âu, bực bội hoặc stress kéo dài, hệ thần kinh dễ bị kích thích, làm tăng hoạt động không kiểm soát của cơ nhai trong lúc ngủ.

Một số yếu tố khác cũng góp phần lý giải nghiến răng khi ngủ do đâu, bao gồm:

Đặc điểm tính cách: Người có xu hướng hiếu thắng, căng thẳng cao độ hoặc hoạt động quá mức dễ gặp tình trạng nghiến răng hơn.
Thói quen miệng ban ngày: Cắn môi, cắn má trong, nhai kẹo cao su thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ nghiến răng khi ngủ.
Chất kích thích và thuốc: Hút thuốc lá, sử dụng nhiều cà phê, rượu bia hoặc một số thuốc (như thuốc chống trầm cảm, thuốc điều trị ADHD, động kinh) có thể liên quan đến việc nghiến răng.
Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình có người từng nghiến răng, nguy cơ gặp tình trạng này cũng cao hơn.
Bệnh lý đi kèm: Một số rối loạn như trào ngược dạ dày – thực quản, ngưng thở khi ngủ, Parkinson, động kinh hoặc rối loạn giấc ngủ có thể liên quan đến nghiến răng.

Như vậy, nguyên nhân tại sao lại nghiến răng khi ngủ không chỉ xuất phát từ một lý do đơn lẻ mà là sự tương tác phức tạp giữa tâm lý, sinh hoạt và sức khỏe toàn thân. Việc xác định đúng yếu tố nguy cơ sẽ giúp bác sĩ xây dựng hướng can thiệp phù hợp, hạn chế biến chứng lên răng, khớp hàm và chất lượng giấc ngủ.

2. Giải pháp cải thiện tình trạng nghiến răng khi ngủ

Nghiến răng nếu kéo dài có thể gây mòn men răng, đau khớp thái dương – hàm, rối loạn giấc ngủ và đau đầu mạn tính. Việc can thiệp sớm và đúng cách giúp kiểm soát triệu chứng, đồng thời hạn chế biến chứng lâu dài. Theo Cleveland Clinic, hướng điều trị nghiến răng phụ thuộc vào mức độ nặng nhẹ và nguyên nhân nền của từng người.

Với những trường hợp nghiến răng nhẹ hoặc chỉ xảy ra không thường xuyên, người bệnh có thể chưa cần can thiệp y tế chuyên sâu mà tập trung điều chỉnh thói quen sinh hoạt. Tuy nhiên, khi triệu chứng rõ rệt, bác sĩ có thể chỉ định một hoặc kết hợp nhiều giải pháp sau:

Mang máng bảo vệ răng (mouth guard): Máng được thiết kế riêng theo khuôn hàm giúp hạn chế răng cọ xát trực tiếp, đồng thời hỗ trợ đưa hàm về vị trí ổn định hơn, giảm căng cơ và áp lực lên khớp hàm.
Giảm căng thẳng tâm lý: Thư giãn tinh thần thông qua thiền, tập thể dục, liệu pháp hành vi nhận thức hoặc điều chỉnh nhịp sinh hoạt giúp giảm kích hoạt hệ thần kinh – một yếu tố liên quan mật thiết đến nghiến răng.
Thay đổi lối sống: Hạn chế cà phê, rượu bia, bỏ thuốc lá có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ và làm giảm tần suất nghiến răng.
Sử dụng thuốc: Với những trường hợp triệu chứng rõ rệt, bác sĩ có thể cân nhắc kê thuốc giúp thư giãn cơ hàm trong thời gian ngắn, nhằm hạn chế tình trạng siết chặt răng khi ngủ.
Tiêm botulinum toxin (Botox): Với tình trạng nghiến răng nặng, tiêm Botox có thể giúp làm giãn cơ nhai tạm thời, giảm đau và giảm lực siết răng.

Quan trọng nhất, người bệnh nên thăm khám chuyên khoa răng hàm mặt để được đánh giá mức độ tổn thương và lựa chọn phương pháp phù hợp. Việc kết hợp giữa bảo vệ răng, điều chỉnh lối sống và can thiệp y khoa sẽ giúp kiểm soát nghiến răng hiệu quả và bền vững.

Tóm lại, nguyên nhân tại sao lại nghiến răng khi ngủ thường liên quan đến stress, thói quen sinh hoạt và một số vấn đề sức khỏe. Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh có thể đối mặt với mòn răng, đau hàm và rối loạn khớp thái dương – hàm. Vì vậy, khi xuất hiện dấu hiệu nghiến răng, bạn nên thăm khám sớm để được tư vấn và can thiệp kịp thời, giúp bảo vệ răng miệng và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Nguồn tham khảo: Mayo Clinic; Cleveland Clinic;