Viêm màng não có mấy loại?

Viêm màng não là bệnh lý nguy hiểm, có thể diễn tiến nhanh và để lại nhiều biến chứng nếu không được phát hiện sớm. Để hiểu rõ mức độ rủi ro cũng như hướng điều trị phù hợp, việc tìm hiểu viêm màng não có mấy loại là điều rất cần thiết. Trên thực tế, bệnh được phân chia thành nhiều dạng khác nhau dựa theo nguyên nhân gây bệnh, mỗi loại sẽ có đặc điểm và mức độ nguy hiểm riêng.

1. Vì sao cần phân loại viêm màng não?

Việc tìm hiểu viêm màng não có mấy loại và phân loại bệnh đóng vai trò rất quan trọng trong chẩn đoán và điều trị. Mỗi thể viêm màng não có nguyên nhân và mức độ nguy hiểm khác nhau, nên cách xử trí cũng không giống nhau. Cụ thể, phân loại giúp:

Xác định nguyên nhân gây bệnh: Giúp phân biệt viêm màng não do nhiễm trùng hay không nhiễm trùng để bác sĩ có hướng điều trị đúng.
Lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp: Mỗi loại bệnh cần phương pháp điều trị riêng, như dùng kháng sinh với viêm màng não do vi khuẩn, thuốc kháng nấm, thuốc kháng virus hoặc tập trung điều trị bệnh nền nếu không do nhiễm trùng.
Dự đoán diễn tiến và biến chứng: Viêm màng não do vi khuẩn thường nặng, nguy cơ tử vong và biến chứng cao, trong khi viêm màng não do virus thường nhẹ hơn và có thể tự hồi phục. Phân loại giúp bác sĩ theo dõi diễn tiến bệnh.

2. Viêm màng não có mấy loại? Đặc điểm từng loại là gì?

Viêm màng não có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, vì vậy việc hiểu rõ có bao nhiêu loại viêm màng não và đặc điểm từng loại sẽ giúp người bệnh nhận biết mức độ nguy hiểm.

2.1. Viêm màng não do virus

Khi tìm hiểu viêm màng não có mấy loại, đây là nhóm bệnh phổ biến nhất và có tiên lượng tốt. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các virus đường hô hấp như enterovirus, ngoài ra còn có herpes simplex type 2, HIV, cúm, quai bị và varicella zoster.

Có thể lây truyền qua tiếp xúc với người hoặc đồ vật nhiễm virus
Triệu chứng thường nhẹ hơn so với viêm màng não do vi khuẩn
Điều trị chủ yếu là chăm sóc hỗ trợ và kiểm soát triệu chứng
Phần lớn người bệnh tự hồi phục trong khoảng 1 tuần.

2.2. Viêm màng não do vi khuẩn

Trong các loại viêm màng não, đây là thể nặng và nguy hiểm. Bệnh có thể tiến triển nhanh, gây suy sụp sức khỏe nghiêm trọng nếu không được điều trị kịp thời. Đặc điểm của loại này gồm:

Tác nhân thường gặp là Streptococcus pneumoniae, Neisseria meningitidis
Thể phế cầu khuẩn là phổ biến và nghiêm trọng nhất
Có nguy cơ gây tử vong hoặc di chứng lâu dài như mất thính lực, tổn thương não
Cần điều trị cấp cứu bằng kháng sinh đặc hiệu
Theo WHO, khoảng 1/6 người mắc có thể tử vong, 1/5 người sống sót gặp biến chứng nặng.

2.3. Viêm màng não do nấm

Viêm màng não do nấm là thể hiếm gặp, thường xảy ra khi nấm từ nơi khác trong cơ thể lan đến não hoặc tủy sống:

Tác nhân phổ biến là Cryptococcus neoformans, tồn tại tự nhiên trong môi trường
Thường ảnh hưởng đến người có hệ miễn dịch suy yếu như ung thư, HIV
Không lây từ người sang người
Điều trị cần thuốc kháng nấm, thời gian điều trị có thể kéo dài.

2.4. Viêm màng não do ký sinh trùng

Đây là một dạng viêm màng não nhiễm trùng ít gặp:

Thường liên quan đến ký sinh trùng như sán hoặc giun
Có thể mắc bệnh khi ăn thực phẩm nhiễm hoặc chưa nấu chín như cá nước ngọt, lươn, ếch, rắn, gà
Bệnh có thể diễn tiến nặng và cần điều trị sớm.

2.5. Viêm màng não do amip

Khi tìm hiểu viêm màng não có mấy loại, nhiều người bất ngờ vì có cả thể do amip. Tuy rất hiếm nhưng cực kỳ nguy hiểm. Nguyên nhân là do amip xâm nhập vào cơ thể qua mũi khi bơi hoặc lặn ở ao hồ, sông suối, hồ bơi bảo dưỡng kém. Amip sau đó tấn công não, bệnh tiến triển rất nhanh và có thể gây tử vong nếu không điều trị kịp thời

2.6. Viêm màng não không nhiễm trùng (Non-infectious meningitis)

Viêm màng não không nhiễm trùng không do vi khuẩn, virus hay ký sinh trùng và không lây lan. Nguyên nhân do ung thư như lymphoma, leukemia. Một số trường hợp do kích ứng hóa chất, tác dụng phụ của thuốc, bệnh tự miễn, chấn thương đầu hoặc sau phẫu thuật não. Triệu chứng tương tự như viêm màng não do nhiễm trùng.

3. Loại viêm màng não nào nguy hiểm nhất? Vì sao?

Sau khi biết được viêm màng não có mấy loại, bạn cũng nên tìm hiểu loại nào là nguy hiểm nhất để chủ động phòng tránh. Nhìn chung, các loại viêm màng não đều nguy hiểm, nhưng viêm màng não do vi khuẩn được đánh giá là nguy hiểm nhất với tỷ lệ tử vong lên đến 50%.

Viêm màng não do vi khuẩn nguy hiểm nhất là vì:

Diễn tiến rất nhanh và cấp tính: Bệnh có thể khiến người bệnh suy yếu nghiêm trọng chỉ trong thời gian ngắn nếu không được điều trị kịp thời.
Tỷ lệ tử vong và biến chứng cao: Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 1/6 người mắc viêm màng não do vi khuẩn có thể tử vong, và 1/5 người sống sót phải đối mặt với các di chứng nặng nề như mất thính lực, rối loạn vận động hoặc suy giảm nhận thức.
Gây tổn thương lâu dài cho hệ thần kinh: Vi khuẩn có thể gây viêm mạnh, làm tăng áp lực nội sọ và tổn thương não không hồi phục.
Cần điều trị khẩn cấp: Khác với viêm màng não do virus thường tự hồi phục, viêm màng não do vi khuẩn bắt buộc phải dùng kháng sinh sớm và đúng loại, nếu chậm trễ nguy cơ tử vong rất cao.

4. Hướng dẫn cách phòng ngừa viêm màng não theo loại

Phòng ngừa viêm màng não theo loại là cách hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nguy hiểm. Do viêm màng não có nhiều nguyên nhân khác nhau như vi khuẩn, virus, nấm, ký sinh trùng hoặc các yếu tố không nhiễm trùng, nên mỗi loại sẽ cần biện pháp phòng ngừa riêng.

Phòng ngừa viêm màng não do vi khuẩn:

Tiêm vắc xin đầy đủ: Các vắc xin quan trọng gồm vắc xin phế cầu, Hib và vắc xin não mô cầu. Đây là biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất.
Dùng kháng sinh dự phòng: Áp dụng cho người có nguy cơ cao hoặc người tiếp xúc gần với bệnh nhân viêm màng não do não mô cầu hoặc Hib.
Rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi để hạn chế lây lan vi khuẩn.

Với viêm màng não do virus, bạn nên:

Tiêm phòng các bệnh do virus liên quan như cúm, sởi, quai bị, thủy đậu.
Tránh tiếp xúc với người đang mắc bệnh truyền nhiễm, đặc biệt trong mùa dịch.
Vệ sinh tay và môi trường sống sạch sẽ để giảm nguy cơ lây nhiễm.

Cách phòng ngừa viêm màng não do nấm:

Hạn chế tiếp xúc với nấm trong môi trường (đất, bụi) ở người có hệ miễn dịch suy yếu.
Kiểm soát tốt các bệnh nền như HIV, ung thư để giảm nguy cơ nhiễm nấm lan lên hệ thần kinh.

Phòng ngừa viêm màng não do ký sinh trùng:

Ăn chín, uống sôi, tránh ăn thực phẩm sống hoặc chưa nấu kỹ.
Không sử dụng thực phẩm có nguy cơ nhiễm ký sinh trùng, đặc biệt là cá nước ngọt, lươn, ếch, rắn chưa được chế biến an toàn.

Phòng ngừa viêm màng não do amip:

Tránh bơi lội hoặc lặn ở ao, hồ, sông suối nước ngọt không đảm bảo vệ sinh.
Không để nước chưa xử lý xâm nhập vào mũi – họng, đặc biệt khi bơi hoặc rửa mũi.

Phòng ngừa viêm màng não không nhiễm trùng:

Điều trị và kiểm soát tốt bệnh nền.
Thận trọng khi dùng thuốc, nhất là kháng sinh và NSAIDs, theo đúng chỉ định của bác sĩ.
Phòng tránh chấn thương đầu và tuân thủ chăm sóc y tế sau phẫu thuật não – thần kinh.

Tóm lại, việc hiểu rõ viêm màng não có mấy loại giúp mỗi người nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe. Mỗi loại viêm màng não có nguyên nhân, mức độ nguy hiểm và cách điều trị khác nhau, vì vậy việc nhận biết đúng sẽ giúp xử trí kịp thời, hạn chế biến chứng nguy hiểm.

Nguồn tài liệu tham khảo: Clevelandclinic, Health