Uống rượu nhiều có hại thận không?

Uống rượu nhiều có hại thận không? Trên thực tế, rượu bia không chỉ ảnh hưởng đến gan mà còn gây áp lực lớn lên thận – cơ quan chịu trách nhiệm lọc máu, đào thải độc tố và cân bằng nước, điện giải trong cơ thể. Việc lạm dụng rượu kéo dài có thể làm suy giảm chức năng thận, tăng nguy cơ cao huyết áp và nhiều biến chứng nguy hiểm khác nếu không được kiểm soát kịp thời.

1. Uống rượu nhiều có hại thận không? 

Nhiều người băn khoăn “uống rượu có hại thận không?” hay “uống rượu bia nhiều có hại thận không?” vì nghĩ rằng rượu chủ yếu gây hại cho gan. Thực tế, rượu còn làm rối loạn khả năng cân bằng nước và điện giải của thận. Rượu gây mất nước, khiến các tế bào trong cơ thể, bao gồm cả tế bào thận, hoạt động kém hiệu quả. Tình trạng này kéo dài có thể làm suy giảm chức năng thận theo thời gian.

Thận có nhiệm vụ lọc chất thải và độc tố ra khỏi máu, trong đó có cồn. Khi bạn uống rượu, thận phải làm việc nhiều hơn để đào thải chất này. Nếu chỉ thỉnh thoảng uống một lượng nhỏ, cơ thể có thể tự điều chỉnh nhưng khi uống thường xuyên hoặc quá mức, chức năng lọc của thận sẽ bị ảnh hưởng rõ rệt.

2. Uống rượu gây tổn thương thận bằng cơ chế nào?

Rượu bia gây tổn thương thận thông qua cả cơ chế trực tiếp và gián tiếp.

Về cơ chế trực tiếp, khi uống rượu, thận phải tăng cường hoạt động để lọc và đào thải các chất độc sinh ra từ quá trình chuyển hóa cồn. Nếu uống quá nhiều trong thời gian ngắn (ví dụ từ 4-5 ly trở lên trong một lần), lượng độc chất tích tụ nhanh trong máu có thể khiến thận không kịp điều chỉnh cân bằng nước và điện giải. Hậu quả là xuất hiện tổn thương thận cấp tính – tình trạng suy giảm chức năng thận đột ngột. Dù có thể hồi phục sau điều trị, tổn thương cấp này làm tăng nguy cơ tiến triển thành bệnh thận mạn tính về sau.

Về cơ chế gián tiếp, rượu làm rối loạn nhiều hệ cơ quan khác, từ đó ảnh hưởng đến thận. Uống nhiều rượu làm tăng nguy cơ cao huyết áp và tiểu đường tuýp 2 – đây là hai nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn tính. Ngoài ra, rượu có thể làm tăng huyết áp, tăng nhịp tim, gây mất nước hoặc khiến người bệnh không kiểm soát tốt chế độ ăn và thuốc điều trị, tất cả đều làm thận bị quá tải.

Trong những trường hợp nặng, bệnh gan do rượu như xơ gan hoặc viêm gan có thể gây rối loạn huyết động và tuần hoàn trong cơ thể, từ đó làm giảm lưu lượng máu đến thận và dẫn đến suy thận.

3. Uống rượu nhiều có bị suy thận không?

Uống rượu nhiều có bị suy thận không? Điều này phụ thuộc vào mức độ và thời gian sử dụng rượu:

• Uống rượu cấp tính số lượng lớn có thể gây suy thận cấp do mất nước nặng hoặc tiêu cơ vân.
• Uống rượu kéo dài nhiều năm làm tăng nguy cơ tăng huyết áp và bệnh thận mạn tính.
• Người đã có bệnh nền như tiểu đường, cao huyết áp nếu uống rượu nhiều sẽ dễ tiến triển đến suy thận nhanh hơn.

Theo nghiên cứu đăng trên National Center for Biotechnology Information (NCBI), lạm dụng rượu có liên quan đến tổn thương cầu thận và làm giảm mức lọc cầu thận (GFR) theo thời gian.

4. Dấu hiệu thận bị ảnh hưởng do rượu

Dấu hiệu thận bị ảnh hưởng do rượu thường không xuất hiện ngay từ đầu. Ở giai đoạn sớm, người uống rượu nhiều có thể chưa cảm nhận được bất kỳ bất thường nào. Tuy nhiên, khi thận bắt đầu suy giảm chức năng do phải làm việc quá tải để lọc độc tố từ rượu, cơ thể sẽ dần xuất hiện các biểu hiện rõ ràng hơn.

Những dấu hiệu cảnh báo thận bị tổn thương do rượu bao gồm: Mệt mỏi kéo dài, chán ăn, phù ở chân, mắt cá chân hoặc bàn chân do ứ nước, thay đổi lượng nước tiểu (tiểu ít, tiểu nhiều bất thường hoặc nước tiểu sẫm màu), đau vùng thắt lưng – vị trí của thận. Một số trường hợp có thể tăng creatinine trong máu, cho thấy chức năng lọc của thận đang suy giảm.

Khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ kể trên, đặc biệt ở người có thói quen uống rượu, cần đi khám sớm để được đánh giá chức năng thận và can thiệp kịp thời.

5. Ai có nguy cơ cao bị hại thận do rượu?

Mặc dù không phải ai uống rượu cũng bị suy thận, nhưng nguy cơ sẽ cao hơn ở:

• Người uống rượu hàng ngày, số lượng lớn.
• Người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường.
• Người từng bị bệnh thận hoặc có chức năng thận suy giảm.
• Người kết hợp rượu với thuốc giảm đau, kháng viêm kéo dài.

6. Người bị bệnh thận có được uống rượu không?

Người mắc bệnh thận không bắt buộc phải kiêng rượu hoàn toàn trong mọi trường hợp, nhưng việc uống rượu cần được kiểm soát rất chặt chẽ và phải dựa trên tình trạng bệnh cụ thể. Với nhiều bệnh nhân, đặc biệt là bệnh thận mạn tính (CKD), rượu có thể khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn nếu sử dụng thường xuyên hoặc quá mức.

Nếu bệnh thận đang ở giai đoạn nhẹ và ổn định, người bệnh có thể uống ở mức rất hạn chế, tương đương mức “uống vừa phải” theo khuyến nghị chung (tối đa 1 đơn vị/ngày với nữ và 2 đơn vị/ngày với nam). Tuy nhiên, điều này chỉ nên thực hiện khi có sự đồng ý của bác sĩ điều trị.

Đối với người bệnh thận giai đoạn nặng, đang lọc máu, có tăng huyết áp chưa kiểm soát hoặc phải hạn chế lượng dịch mỗi ngày, các tổ chức như Kidney Care UK khuyến cáo nên tránh uống rượu vì có thể làm vượt quá lượng dịch cho phép và gây biến chứng tim mạch.

Nhìn chung, việc sử dụng rượu bia ở mức độ cao và kéo dài có thể âm thầm làm suy giảm chức năng thận mà nhiều người không nhận ra. Thận phải làm việc nhiều hơn để xử lý độc tố, lâu dần dễ dẫn đến tổn thương, suy giảm khả năng lọc máu và tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính. Vì vậy, nếu bạn vẫn đang thắc mắc “uống rượu nhiều có hại thận không?” thì câu trả lời là có, đặc biệt khi thói quen này diễn ra thường xuyên và thiếu kiểm soát. Hạn chế rượu bia, uống đủ nước và kiểm tra sức khỏe định kỳ là những bước cần thiết để bảo vệ thận một cách bền vững.