Siêu âm ổ bụng có biết suy thận không?

Siêu âm ổ bụng có biết suy thận không là băn khoăn của nhiều người khi kiểm tra sức khỏe định kỳ hoặc có dấu hiệu bất thường về đường tiết niệu. Trên thực tế, siêu âm là phương pháp chẩn đoán hình ảnh quan trọng giúp đánh giá cấu trúc thận và hỗ trợ phát hiện suy thận trong một số giai đoạn nhất định. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào siêu âm cũng cho kết quả rõ ràng, đặc biệt ở giai đoạn sớm của bệnh.

1. Siêu âm thận là gì?

Siêu âm thận là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng siêu âm để khảo sát hình thái, kích thước và cấu trúc của thận, đồng thời phát hiện những bất thường liên quan đến cơ quan này. Kỹ thuật này có vai trò quan trọng trong việc nhận diện các bệnh lý khu trú tại thận như sỏi thận, nang thận, áp xe thận, thận ứ nước cũng như hỗ trợ đánh giá tình trạng suy thận. Ưu điểm của siêu âm thận là không xâm lấn, không gây đau, đảm bảo an toàn cho người bệnh và cho độ tin cậy cao trong chẩn đoán.

Ở người khỏe mạnh, thận thường có hình dạng giống hạt đậu, rốn thận quay về phía trong ổ bụng. Kích thước hai thận có thể chênh lệch nhẹ, với chiều dài trung bình khoảng 9-12cm, bề ngang 4-6 cm và độ dày khoảng 3-4 cm. Đường viền thận đều, nhu mô thận bên trái thường có dạng tam giác do chịu tác động của lách.

Khi siêu âm, niệu quản thường không được quan sát thấy ở người bình thường. Trường hợp hình ảnh niệu quản xuất hiện rõ ràng có thể gợi ý tình trạng giãn niệu quản hoặc các bất thường về cấu trúc. Ngoài ra, siêu âm còn cho phép đánh giá hệ thống động mạch và tĩnh mạch thận, góp phần cung cấp cái nhìn tổng quan về tình trạng giải phẫu và tưới máu của thận.

2. Siêu âm ổ bụng có biết suy thận không?

Trong thực hành lâm sàng, siêu âm ổ bụng có phát hiện suy thận không còn phụ thuộc vào giai đoạn tiến triển của bệnh. Với các bệnh lý thận lan tỏa như viêm cầu thận cấp hoặc mạn, hội chứng thận hư hay bệnh thận do lắng đọng amyloid, hình ảnh siêu âm thường không mang tính đặc hiệu. Ở giai đoạn này, cấu trúc thận chưa biến đổi rõ nên việc đánh giá mức độ tổn thương qua siêu âm còn nhiều hạn chế.

Ngược lại, khi bệnh tiến triển đến suy thận, đặc biệt là suy thận mạn, các thay đổi về hình thái thận trở nên rõ ràng hơn. Lúc này, siêu âm có thể ghi nhận kích thước thận giảm so với bình thường, kèm theo biến đổi nhu mô, từ đó giúp bác sĩ định hướng chẩn đoán và đánh giá mức độ tổn thương.

Có thể thấy, với câu hỏi siêu âm có biết bị suy thận không, câu trả lời là có thể, nhất là trong các trường hợp suy thận giai đoạn muộn. Tuy nhiên, để đánh giá chính xác chức năng thận và theo dõi diễn tiến bệnh, người bệnh cần được siêu âm định kỳ kết hợp với các xét nghiệm chuyên sâu như xét nghiệm máu, nước tiểu.

Siêu âm cũng thường được chỉ định trong quá trình đánh giá suy thận cấp và suy thận mạn, đôi khi phối hợp với siêu âm Doppler để khảo sát tưới máu thận. Trong bối cảnh nhiều trường hợp suy thận không xác định rõ nguyên nhân ban đầu, phương pháp này giúp gợi ý một phần căn nguyên, hỗ trợ bác sĩ xây dựng hướng điều trị phù hợp.

Một số nguyên nhân gây suy thận có thể được phát hiện hoặc gợi ý qua siêu âm gồm:

Giãn đài bể thận do tắc nghẽn đường niệu: Khi thấy hình ảnh giãn đài bể thận, cần đánh giá kỹ để xác định hoặc loại trừ tình trạng bít tắc đường tiết niệu – yếu tố có thể làm suy giảm chức năng thận.

Bệnh thận giai đoạn cuối: Khi hai thận có chiều dài dưới 6 cm, thường được xem là dấu hiệu của bệnh thận mạn giai đoạn cuối. Lúc này, nhu mô thận tổn thương nặng, không còn đảm bảo chức năng lọc máu. Trên siêu âm, thận teo nhỏ, tủy thận tăng âm và mất ranh giới vỏ – tủy.

Thận đa nang: Là bệnh lý mang tính di truyền, đặc trưng bởi nhiều nang trong thận, tiến triển dần đến suy thận và có thể phải điều trị bằng các biện pháp thay thế chức năng thận.

Trong trường hợp thận vẫn có kích thước bình thường và không ghi nhận giãn đài bể thận, siêu âm có ra suy thận không thì câu trả lời là chưa đủ cơ sở để khẳng định. Khi đó, siêu âm chỉ mang tính định hướng, và người bệnh có thể cần thực hiện thêm sinh thiết thận để xác định chính xác nguyên nhân cũng như mức độ tổn thương. Thủ thuật sinh thiết thường được tiến hành an toàn dưới hướng dẫn của siêu âm.

3. Bao lâu nên siêu âm ổ bụng và kiểm tra chức năng thận? Ai nên tầm soát suy thận?

Siêu âm ổ bụng tầm soát suy thận nên được thực hiện định kỳ khoảng 6–12 tháng/lần đối với người trên 50 tuổi hoặc những người có nguy cơ cao. Đây là phương pháp không xâm lấn, giúp đánh giá cấu trúc thận và phát hiện sớm các bất thường như sỏi, u, nang, thận teo hoặc ứ nước.

Những đối tượng nên chủ động siêu âm ổ bụng để kiểm tra thận bao gồm người mắc bệnh nền như tiểu đường, tăng huyết áp, bệnh tim mạch; người có triệu chứng bất thường đường tiết niệu (tiểu buốt, tiểu khó, tiểu máu); người có tiền sử sỏi thận, thận đa nang; người cao tuổi; người có biểu hiện mệt mỏi kéo dài, phù nề hoặc từng chấn thương vùng bụng.

Siêu âm ổ bụng là công cụ quan trọng trong việc đánh giá cấu trúc thận và hỗ trợ phát hiện suy thận, đặc biệt ở giai đoạn muộn. Tuy nhiên, để chẩn đoán chính xác và theo dõi toàn diện chức năng thận, người bệnh cần kết hợp siêu âm với các xét nghiệm chuyên sâu trong một chương trình kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Tại Thu Cúc TCI, gói khám sức khỏe tổng quát định kỳ được thiết kế khoa học, bao gồm siêu âm ổ bụng, xét nghiệm đánh giá chức năng thận cùng nhiều hạng mục quan trọng khác. Việc thăm khám toàn diện giúp phát hiện sớm nguy cơ suy thận và nhiều bệnh lý tiềm ẩn, từ đó chủ động bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống lâu dài.