Rối loạn lo âu có gây khó thở không? Vì sao?

Rối loạn lo âu không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý mà còn có thể gây ra nhiều biểu hiện về thể chất, trong đó phổ biến là cảm giác hụt hơi, thở nông, thở gấp. Vậy rối loạn lo âu có gây khó thở không hay đây là dấu hiệu của một bệnh lý nguy hiểm khác? Hiểu rõ mối liên hệ giữa lo âu và triệu chứng khó thở sẽ giúp bạn nhận diện đúng nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

1. Rối loạn lo âu có gây khó thở không?

Rối loạn lo âu có gây khó thở không? Câu trả lời là có. Trên thực tế, khó thở do rối loạn lo âu là một triệu chứng khá thường gặp và khiến nhiều người nhầm lẫn với bệnh tim hoặc bệnh hô hấp.

Khi bạn rơi vào trạng thái lo âu hoặc hoảng sợ, não bộ sẽ kích hoạt phản ứng “chiến đấu hoặc bỏ chạy” – một cơ chế sinh tồn tự nhiên của cơ thể. Dù không có mối nguy hiểm thực sự, cơ thể vẫn phản ứng như thể bạn đang đối mặt với hiểm họa.

Cụ thể, não sẽ gửi tín hiệu làm nhịp tim tăng nhanh, đồng thời tăng tần suất thở để đưa nhiều oxy hơn đến cơ bắp. Việc thở nhanh và nông này khiến bạn có cảm giác tức ngực, hụt hơi, thở không đủ sâu, từ đó hình thành tình trạng rối loạn lo âu gây khó thở. Cảm giác này càng rõ rệt hơn khi người bệnh tập trung quá nhiều vào nhịp thở của mình.

Ngoài ra, lo âu còn làm căng cơ vùng ngực và cổ, khiến lồng ngực kém linh hoạt. Sự kết hợp giữa thở nhanh, căng cơ và tăng nhịp tim chính là cơ chế cốt lõi lý giải vì sao rối loạn lo âu có bị khó thở không thì câu trả lời vẫn là có.

Khó thở liên quan đến lo âu thường đi kèm các dấu hiệu khác như hồi hộp, tim đập nhanh, chóng mặt, vã mồ hôi hoặc cảm giác sợ hãi mơ hồ. Dù không nguy hiểm đến tính mạng, triệu chứng này có thể ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống nếu không được kiểm soát đúng cách.

2. Khó thở do rối loạn lo âu có đặc điểm gì?

Khó thở do rối loạn lo âu thường có những dấu hiệu khá đặc trưng và dễ nhận biết nếu chú ý kỹ. Trước hết, tình trạng này thường xuất hiện rất đột ngột. Bạn có thể đang thở hoàn toàn bình thường nhưng chỉ sau một khoảnh khắc đã cảm thấy hụt hơi, khó thở. Với những trường hợp rối loạn lo âu gây khó thở, cảm giác này đến nhanh, không báo trước và thường liên quan đến yếu tố tâm lý nhiều hơn là bệnh lý thực thể. Ngược lại, nếu khó thở tăng dần theo thời gian và ngày càng nặng, nguyên nhân có thể nghiêng về vấn đề sức khỏe thể chất.

Một đặc điểm phổ biến khác của khó thở do rối loạn lo âu là kiểu thở nông và nhanh. Người bệnh thường thở gấp, thở dồn dập, cảm giác như không hít đủ không khí hoặc sắp bị ngạt, dù trên thực tế phổi vẫn hoạt động bình thường. Chính kiểu thở này lại càng làm cảm giác hoảng sợ tăng lên.

Ngoài ra, rối loạn lo âu gây khó thở thường xảy ra trong hoặc ngay sau những tình huống gây căng thẳng, lo lắng hoặc sợ hãi. Đôi khi không phải một biến cố lớn, mà là sự tích tụ áp lực kéo dài khiến cơ thể “bùng phát” triệu chứng vào một thời điểm nhất định.

Về thời gian, khó thở do lo âu thường không kéo dài quá lâu. Phần lớn các cơn chỉ diễn ra trong khoảng 10 – 30 phút rồi tự giảm dần mà không cần can thiệp y tế. Tuy nhiên, nếu lo âu và căng thẳng tồn tại mạn tính, cảm giác khó thở có thể xuất hiện lặp đi lặp lại hoặc kéo dài hơn.

Một dấu hiệu giúp phân biệt rõ là các triệu chứng thường thuyên giảm khi áp dụng các biện pháp thư giãn. Nếu khó thở giảm rõ rệt khi bạn hít thở sâu, thả lỏng cơ thể hoặc thiền định, rất có thể nguyên nhân là khó thở do rối loạn lo âu chứ không phải bệnh lý hô hấp hay tim mạch.

3. Phân biệt khó thở do rối loạn lo âu và bệnh tim phổi

Phân biệt khó thở do rối loạn lo âu và khó thở do bệnh tim phổi cần dựa vào các dấu hiệu đi kèm và hoàn cảnh xuất hiện triệu chứng. Với khó thở do rối loạn lo âu, người bệnh thường cảm thấy lo lắng quá mức, khó kiểm soát suy nghĩ, cảm giác bồn chồn ngày càng tăng chứ không giảm. Nhịp tim có thể đập nhanh bất thường, hồi hộp kéo dài dù không vận động mạnh, và các triệu chứng này thường không có dấu hiệu cải thiện cho đến khi tâm lý được trấn an hoặc thư giãn.

Ngược lại, khó thở do bệnh tim hoặc bệnh phổi thường liên quan rõ ràng đến gắng sức. Người bệnh dễ bị hụt hơi khi đi bộ nhanh, leo cầu thang hoặc làm việc nặng, đồng thời có thể kèm theo các dấu hiệu thực thể như đau ngực, mệt mỏi kéo dài, phù chân hoặc cảm giác nặng ngực.

Ngoài các vấn đề tim mạch, nhiều bệnh lý hô hấp cũng là nguyên nhân phổ biến gây khó thở, chẳng hạn như bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc hen suyễn. Những bệnh này có thể gây khó thở từ mức độ nhẹ đến nặng và thường tái phát. Đặc biệt, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hay đi kèm ho kéo dài, thở khò khè và tình trạng khó thở tăng rõ khi vận động thể lực, khác với kiểu khó thở xuất hiện đột ngột do yếu tố lo âu.

4. Rối loạn lo âu gây khó thở có nguy hiểm không?

Rối loạn lo âu gây khó thở có nguy hiểm. Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh có thể đối mặt với nhiều hệ lụy đáng lo ngại. Trước hết, lo âu và căng thẳng kéo dài làm cơ thể liên tục tiết ra các hormone stress như cortisol và adrenaline. Điều này không chỉ khiến cảm giác khó thở xuất hiện thường xuyên hơn mà còn tác động tiêu cực đến tim mạch, gây rối loạn nhịp tim, hồi hộp kéo dài và thậm chí làm tăng nguy cơ đột quỵ ở những người có sẵn yếu tố nguy cơ.

Bên cạnh đó, rối loạn lo âu gây khó thở còn có thể làm trầm trọng thêm các bệnh mạn tính. Với những người đang mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn tuyến giáp hoặc các bệnh nền khác, tình trạng lo lắng kèm khó thở kéo dài dễ khiến bệnh tiến triển nặng hơn, kiểm soát kém và thời gian hồi phục cũng lâu hơn.

Một triệu chứng thường gặp khác là đau ngực. Khi lo âu, người bệnh có thể cảm thấy đau nhói, đau buốt hoặc đau âm ỉ vùng ngực. Cảm giác này đôi khi giống như có vật gì đó siết chặt lồng ngực, khiến việc hít thở sâu trở nên khó khăn và làm người bệnh càng thêm hoang mang.

Ngoài ra, rối loạn lo âu gây khó thở còn dễ đi kèm với cảm giác chóng mặt hoặc choáng váng. Người bệnh có thể thấy đầu óc quay cuồng, lâng lâng, thậm chí có cảm giác sắp ngất xỉu, nhất là trong những cơn lo âu dữ dội. Vì vậy, dù khó thở do lo âu không phải lúc nào cũng nguy hiểm tức thì, nhưng nếu chủ quan và không kiểm soát tốt, nó vẫn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tổng thể.

5. Khi bị khó thở do rối loạn lo âu nên làm gì?

Khi cơn lo âu hoặc hoảng loạn xuất hiện và gây khó thở, điều quan trọng là bạn cần giúp cơ thể lấy lại trạng thái bình tĩnh. Việc chủ động tập trung vào hơi thở, cảm nhận cơ thể hoặc chú ý đến môi trường xung quanh có thể hỗ trợ làm giảm nhanh triệu chứng.

Bạn nên:

• Bài tập hít thở sâu:  Hít thở sâu và đều đặn giúp làm chậm nhịp tim, tăng lượng oxy hấp thụ và làm dịu cơ thể cũng như tâm trí. Hít thở theo hình hộp là một bài tập hít thở sâu đơn giản. Để thử, hãy làm theo mẫu 4-4-4-4 sau: Hít vào trong bốn giây, giữ hơi thở trong bốn giây, thở ra trong bốn giây và sau đó giữ hơi thở trong bốn giây. Lặp lại mẫu này thêm 3-4 lần nữa.
• Hãy sử dụng các kỹ thuật định tâm: Các kỹ thuật định tâm giúp cơ thể chuyển sự tập trung khỏi những suy nghĩ lo lắng và trở lại với cơ thể hoặc môi trường xung quanh. Một số kỹ thuật định tâm phổ biến bao gồm gọi tên và mô tả các vật thể xung quanh, đếm ngược từ 100 hoặc cầm một vật rất lạnh như viên đá. Mục tiêu là để đánh lạc hướng bản thân khỏi những cảm xúc quá tải, vì vậy cũng có thể thử nghe một bài hát yêu thích hoặc xem những video hài hước về mèo hoặc trẻ em.
• Áp dụng phương pháp thư giãn cơ bắp từng bước: Giảm căng cơ có thể giúp làm dịu phản ứng “chiến đấu hay bỏ chạy” gây ra chứng khó thở. Trong quá trình thư giãn cơ bắp từng bước, cơ thể sẽ căng và sau đó thả lỏng từng nhóm cơ trên cơ thể, bắt đầu từ các ngón chân rồi dần dần lên trên. Để thử, hãy ngồi hoặc nằm xuống, sau đó căng từng nhóm cơ trong khoảng 5-10 giây trước khi thả lỏng trong 15-20 giây.

Tóm lại, khó thở có thể xuất phát từ yếu tố tâm lý và thường gặp ở người bị lo âu kéo dài. Việc thăm khám sớm sẽ giúp xác định chính xác rối loạn lo âu có gây khó thở không, từ đó lựa chọn được hướng điều trị và kiểm soát phù hợp, tránh để lo âu làm ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.

Nguồn thông tin tham khảo: Mayo Clinic, Healthline