Không đủ lượng nguyên tố nào gây bệnh suy giáp?

Không đủ lượng nguyên tố nào gây bệnh suy giáp? Thiếu i-ốt là nguyên nhân phổ biến hàng đầu dẫn đến suy giảm sản xuất hormone tuyến giáp. Bên cạnh đó, các nguyên tố vi lượng như selen và kẽm cũng đóng vai trò hỗ trợ chuyển hóa hormone tuyến giáp, nếu thiếu các vi chất này, tình trạng suy giáp có thể trở nên nghiêm trọng hơn nếu không được bổ sung kịp thời.

1. Vai trò của các nguyên tố vi lượng với tuyến giáp

Các nguyên tố vi lượng giúp tuyến giáp tạo ra, chuyển đổi và kiểm soát hormone một cách ổn định. Trong đó, i-ốt và selen là quan trọng nhất, ngoài ra còn có một số vi chất khác hỗ trợ chức năng tuyến giáp. Cụ thể:

I-ốt: Là nguyên liệu bắt buộc để tuyến giáp sản xuất hormone T3 và T4. Những hormone này giúp điều hòa chuyển hóa, thân nhiệt và sự phát triển của cơ thể. Thiếu i-ốt kéo dài dễ gây bướu cổ và suy giáp.
Selen: Tuyến giáp chứa lượng selen cao nhất trong cơ thể. Vi chất này giúp chuyển hormone T4 sang T3 – dạng hormone có tác dụng sinh học, đồng thời bảo vệ tuyến giáp khỏi tổn thương do oxy hóa.
Kẽm: Hỗ trợ hormone tuyến giáp phát huy tác dụng tại các cơ quan trong cơ thể. Khi thiếu kẽm, hormone tuyến giáp vẫn được tạo ra nhưng hoạt động kém hiệu quả.
Mangan: Tham gia vào quá trình chuyển hóa hormone tuyến giáp. Thiếu mangan có thể làm rối loạn chức năng tuyến giáp.
Đồng: Dù vai trò chưa được xác định đầy đủ, nhưng nồng độ đồng trong cơ thể vẫn ảnh hưởng đến sự cân bằng hormone tuyến giáp.

2. Không đủ lượng nguyên tố nào gây bệnh suy giáp?

I-ốt là nguyên tố vi lượng quan trọng nhất liên quan trực tiếp đến bệnh suy giáp. I-ốt là thành phần cấu tạo nên hai hormone tuyến giáp là T4 và T3. Khi cơ thể không đủ lượng nguyên tố này, tuyến giáp sẽ không thể tổng hợp hormone, từ đó làm suy giảm chức năng tuyến giáp và dẫn đến suy giáp.

Thiếu i-ốt kéo dài có thể gây bướu cổ, rối loạn phát triển trí tuệ, đặc biệt nguy hiểm ở thai nhi và trẻ nhỏ. Đây cũng là câu trả lời rõ ràng nhất cho thắc mắc không đủ lượng nguyên tố nào gây bệnh suy giáp được nhiều người quan tâm.

Ở mức thiếu i-ốt nhẹ, tuyến giáp có thể tạm thời thích nghi bằng cách phì đại và tăng hoạt động để duy trì hormone ở mức gần bình thường. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài, tuyến giáp dễ rối loạn chức năng, hình thành các nhân tuyến giáp và cuối cùng vẫn dẫn đến suy giáp.

Ngoài thiếu hụt, việc bổ sung i-ốt quá mức đột ngột cũng có thể gây rối loạn hoạt động tuyến giáp, đặc biệt ở người có bệnh tuyến giáp tự miễn. Tuy nhiên, xét về nguyên nhân nền tảng, không đủ nguyên tố nào ra gây bệnh suy giáp thì i-ốt vẫn là yếu tố phổ biến và quan trọng nhất cần được nhấn mạnh.

3. Thiếu i-ốt gây suy giáp như thế nào?

Thiếu i-ốt là nguyên nhân phổ biến nhất khiến tuyến giáp không thể hoạt động bình thường. Khi cơ thể không đủ lượng i-ốt, tuyến giáp sẽ thiếu nguyên liệu để tổng hợp hormone T3 và T4 – hai hormone giữ vai trò điều hòa trao đổi chất. Nồng độ hormone giảm khiến tuyến yên phải tăng tiết TSH để kích thích tuyến giáp, lâu dần làm tuyến giáp phì đại và hình thành bướu cổ.

Nếu tình trạng này kéo dài, chức năng tuyến giáp suy giảm rõ rệt, dẫn đến suy giáp với các biểu hiện như:

Mệt mỏi
Tăng cân
Da khô
Sợ lạnh
Rối loạn chuyển hoá
Biến chứng nguy hiểm như phù niêm, tăng nguy cơ suy tim, rối loạn lipid máu và gây đần độn
Khuyết tật trí tuệ ở trẻ sơ sinh nếu mẹ bị thiếu i-ốt trong thai kỳ.

4. Các nguyên tố vi lượng khác cũng ảnh hưởng đến suy giáp

Ngoài i-ốt, không đủ lượng nguyên tố nào gây bệnh suy giáp? Một số vi lượng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động của tuyến giáp cần phải lưu ý thêm đó là:

Selen: Là thành phần thiết yếu của các enzyme deiodinase giúp chuyển hormone T4 sang T3 có hoạt tính, đồng thời bảo vệ tuyến giáp khỏi tổn thương do oxy hóa. Thiếu selen khiến quá trình chuyển hóa hormone kém hiệu quả.
Kẽm: Tham gia vào quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp và hỗ trợ miễn dịch. Thiếu kẽm thường đi kèm với suy giáp, biểu hiện bằng mệt mỏi, rụng tóc.
Sắt: Cần cho hoạt động của enzyme peroxidase – enzyme quan trọng trong sản xuất hormone tuyến giáp. Thiếu sắt làm giảm hiệu quả tổng hợp hormone và đáp ứng điều trị.
Đồng và Mangan: Sự mất cân bằng hai vi chất này đã được ghi nhận ở người có rối loạn chức năng tuyến giáp, bao gồm cả các bệnh lý nặng hơn.
Magie: Hỗ trợ hoạt động chuyển hoá và giúp tuyến giáp vận hành ổn định hơn.
Các yếu tố khác: Thiếu vitamin D và vitamin B12 không trực tiếp gây suy giáp nhưng có thể làm triệu chứng nặng hơn và tăng nguy cơ rối loạn tự miễn.

5. Làm sao biết cơ thể thiếu các nguyên tố gây suy giáp?

Tuyến giáp cần i-ốt để sản xuất hormone điều hòa chuyển hóa và hoạt động của nhiều cơ quan. Vì vậy, khi tìm hiểu không đủ lượng nguyên tố nào gây bệnh suy giáp, việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường của cơ thể là rất quan trọng.

Một trong những biểu hiện dễ nhận thấy nhất là bướu cổ. Khi thiếu i-ốt, tuyến giáp phải tăng kích thước để cố gắng hoạt động hiệu quả hơn, dẫn đến vùng cổ to, có thể gây cảm giác vướng, khó nuốt. Một số dấu hiệu khác bao gồm:

Rối loạn cân nặng và chuyển hoá cũng thường gặp do quá trình trao đổi chất bị chậm lại khiến người bệnh dễ tăng cân, luôn cảm thấy mệt mỏi, yếu sức và hay bị lạnh.
Da và tóc thay đổi cũng là dấu hiệu cho thấy bạn có thể đang thiếu các nguyên tố gây suy giáp. Da trở nên khô, thô ráp, tóc dễ gãy rụng và lượng mồ hôi tiết ra ít hơn do hormone tuyến giáp suy giảm.
Ngoài ra, yếu cơ, đau khớp, mệt mỏi kéo dài, rối loạn giấc ngủ, khó tập trung hay suy giảm trí nhớ cũng có thể xuất hiện.

Khi cơ thể có nhiều biểu hiện trên, bạn nên đi khám sớm để kiểm tra tình trạng thiếu vi chất và chức năng tuyến giáp, từ đó có hướng điều chỉnh phù hợp.

6. Phòng ngừa suy giáp do thiếu nguyên tố vi lượng

Phòng ngừa suy giáp do thiếu vi chất cần bắt đầu từ việc bổ sung i-ốt đúng cách trong chế độ ăn hằng ngày. Thay vì dùng muối thường, nên ưu tiên muối i-ốt vì chỉ cần khoảng 1,5g muối đã đáp ứng gần một nửa nhu cầu i-ốt khuyến cáo mỗi ngày. Muối i-ốt không làm thay đổi mùi vị món ăn và an toàn nếu dùng với liều lượng hợp lý. Tuy nhiên, sử dụng quá nhiều có thể gây rối loạn chức năng tuyến giáp, vì vậy cần dùng vừa đủ, bảo quản muối trong lọ kín, để nơi khô ráo, tránh nhiệt và ánh nắng.

Bên cạnh i-ốt, bổ sung các nguyên tố vi lượng khác cũng rất quan trọng khi tìm hiểu không đủ lượng nguyên tố nào gây bệnh suy giáp. Selen có nhiều trong cá, thịt, trứng và các loại hạt; kẽm có trong hải sản, thịt đỏ, ngũ cốc nguyên hạt; sắt lấy từ gan, thịt đỏ và các loại rau xanh lá đậm. Ngoài ra, vitamin D và B12 từ cá béo, sữa, trứng cũng giúp hỗ trợ chức năng tuyến giáp.

Cuối cùng, đừng quên duy trì lối sống lành mạnh như khám sức khoẻ định kỳ để kiểm tra hormone tuyến giáp, hạn chế thuốc lá và tiếp xúc với hoá chất độc hại. Kiểm soát căng thẳng cũng là cách để góp phần phòng ngừa suy giáp hiệu quả và an toàn.

Từ những thông tin trên có thể thấy, câu trả lời cho vấn đề không đủ lượng nguyên tố nào gây bệnh suy giáp không chỉ dừng lại ở i-ốt mà còn liên quan đến nhiều vi chất khác như kẽm, sắt đồng,… Khi cơ thể thiếu các nguyên tố này, quá trình sản xuất và chuyển hóa hormone tuyến giáp bị gián đoạn. Do đó, bổ sung vi lượng hợp lý, tránh thiếu hoặc dư kéo dài chính là cách giúp duy trì chức năng tuyến giáp ổn định.