Khám sức khỏe cho người cao huyết áp cần kiểm tra gì?
Tăng huyết áp thường không gây triệu chứng rõ ràng nhưng nếu kiểm soát không tốt có thể âm thầm ảnh hưởng đến tim, não, thận và mắt. Vì vậy, khám sức khỏe cho người cao huyết áp không chỉ nhằm đo lại chỉ số huyết áp mà còn đánh giá hiệu quả điều trị, yếu tố nguy cơ tim mạch và những dấu hiệu tổn thương cơ quan đích.
1. Vì sao khám sức khỏe cho người cao huyết áp cần thực hiện định kỳ?
Huyết áp cao kéo dài làm tăng áp lực lên thành mạch và nhiều cơ quan trong cơ thể. American Heart Association cho biết tăng huyết áp không được phát hiện hoặc kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ, suy tim, bệnh thận và suy giảm thị lực. Khám định kỳ giúp bác sĩ:
– Đánh giá huyết áp đã được kiểm soát tốt hay chưa
– Kiểm tra hiệu quả và tác dụng không mong muốn của thuốc
– Đánh giá nguy cơ tim mạch tổng thể
– Phát hiện sớm tổn thương tim, thận, mắt hoặc các cơ quan khác
– Điều chỉnh chế độ ăn uống, vận động và thuốc nếu cần
Lưu ý: Tăng huyết áp là một trong những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi quan trọng đối với bệnh mạch vành, suy tim, rung nhĩ, đột quỵ, bệnh thận mạn và nhiều vấn đề sức khỏe khác. Vì vậy, người đã được chẩn đoán không nên chỉ tự đo huyết áp tại nhà rồi bỏ qua các lần tái khám.
2. Danh mục khám cho người cao huyết áp thường gồm những gì?
2.1. Đo và đánh giá huyết áp
Bác sĩ sẽ đo huyết áp đúng kỹ thuật, khai thác các chỉ số đo tại nhà và đánh giá khả năng kiểm soát bệnh. Trong một số trường hợp, đo huyết áp tại nhà hoặc huyết áp lưu động 24 giờ có thể được sử dụng để đánh giá tình trạng huyết áp áo choàng trắng, huyết áp ẩn giấu hoặc sự dao động huyết áp. AHA khuyến nghị người đã được chẩn đoán tăng huyết áp theo dõi huyết áp tại nhà để hỗ trợ đánh giá hiệu quả điều trị, nhưng việc này không thay thế tái khám với bác sĩ.
2.2. Xét nghiệm máu và nước tiểu
Theo NICE, đánh giá người tăng huyết áp có thể bao gồm:
– Creatinin và mức lọc cầu thận ước tính (eGFR) để đánh giá chức năng thận
– Điện giải đồ
– HbA1c để đánh giá đường huyết
– Cholesterol toàn phần và HDL-cholesterol
– Xét nghiệm albumin/creatinin nước tiểu
– Kiểm tra máu trong nước tiểu
Các xét nghiệm này giúp bác sĩ nhận diện bệnh thận, rối loạn chuyển hóa và những yếu tố làm tăng nguy cơ tim mạch.
2.3. Điện tim và kiểm tra tim mạch
Điện tâm đồ 12 chuyển đạo có thể được thực hiện để phát hiện một số bất thường về nhịp tim hoặc dấu hiệu liên quan đến ảnh hưởng của tăng huyết áp lên tim. NICE đưa ECG vào nhóm đánh giá tổn thương cơ quan đích ở người tăng huyết áp.
Siêu âm tim hoặc các kỹ thuật chuyên sâu hơn không nhất thiết cần thực hiện ở mọi lần khám. Bác sĩ có thể chỉ định khi nghi ngờ phì đại thất trái, suy tim, bệnh van tim hoặc có triệu chứng bất thường.
2.4. Khám mắt
Tăng huyết áp kéo dài có thể gây tổn thương các mạch máu võng mạc. Khám đáy mắt giúp đánh giá dấu hiệu bệnh võng mạc do tăng huyết áp và cũng được khuyến nghị trong đánh giá tổn thương cơ quan đích. Như vậy, khám sức khỏe cho người cao huyết áp cần đánh giá cả huyết áp và những cơ quan chịu ảnh hưởng của bệnh chứ không chỉ dừng lại ở việc đo huyết áp.
3. Người bị cao huyết áp bao lâu khám 1 lần?
Với câu hỏi người bị cao huyết áp bao lâu khám 1 lần, không có một mốc giống nhau cho tất cả người bệnh. NICE khuyến nghị người trưởng thành mắc tăng huyết áp cần được đánh giá chăm sóc ít nhất mỗi năm một lần để kiểm tra huyết áp, lối sống, triệu chứng và thuốc điều trị. Tuy nhiên, nhiều người cần tái khám thường xuyên hơn, chẳng hạn:
– Mới được chẩn đoán tăng huyết áp
– Vừa bắt đầu hoặc thay đổi thuốc
– Huyết áp chưa đạt mục tiêu điều trị
– Huyết áp dao động nhiều
– Có đái tháo đường, bệnh thận hoặc bệnh tim mạch
– Có tác dụng phụ của thuốc
– Đã phát hiện tổn thương cơ quan đích
Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể hẹn kiểm tra sau vài tuần hoặc vài tháng tùy tình trạng. Vì vậy, 1 năm/lần nên được hiểu là mốc đánh giá toàn diện tối thiểu ở người bệnh ổn định, không phải lịch tái khám chung cho tất cả người cao huyết áp.
4. Khi nào cần khám tầm soát biến chứng cao huyết áp sớm?
Khám tầm soát biến chứng cao huyết áp đặc biệt cần thiết khi bệnh kéo dài, kiểm soát chưa tốt hoặc có thêm các yếu tố nguy cơ như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc, béo phì hay bệnh thận. Những biến chứng cần được quan tâm gồm:
– Tim: phì đại thất trái, bệnh mạch vành, suy tim
– Não: đột quỵ, tổn thương mạch máu não
– Thận: suy giảm chức năng thận, albumin niệu
– Mắt: bệnh võng mạc do tăng huyết áp
– Mạch máu: xơ vữa và tổn thương động mạch
AHA ghi nhận tổn thương do tăng huyết áp thường tiến triển theo thời gian, vì vậy kiểm soát bệnh và theo dõi các cơ quan đích có ý nghĩa quan trọng trong giảm nguy cơ biến chứng. Đặc biệt, nếu huyết áp trên 180/120 mmHg và đi kèm đau ngực, khó thở, tê hoặc yếu tay chân, thay đổi thị lực, khó nói hoặc triệu chứng thần kinh bất thường, người bệnh cần được cấp cứu ngay thay vì chờ lịch khám thông thường.
5. Lưu ý khi đi khám bệnh tăng huyết áp gồm những gì?
Một số lưu ý khi đi khám bệnh tăng huyết áp giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn tình trạng kiểm soát bệnh. Trước khi đi khám, người bệnh nên:
– Mang theo danh sách hoặc vỏ các thuốc đang sử dụng
– Không tự ý bỏ thuốc trước ngày khám
– Mang kết quả xét nghiệm, điện tim, siêu âm tim hoặc hồ sơ cũ
– Ghi lại chỉ số huyết áp tại nhà nếu thường xuyên theo dõi
– Báo với bác sĩ nếu thường chóng mặt, đau đầu, hồi hộp, đau ngực hoặc khó thở
– Cung cấp thông tin về hút thuốc, rượu bia, chế độ ăn và vận động
– Thông báo các thuốc giảm đau, thuốc cảm, thực phẩm bổ sung đang sử dụng vì một số sản phẩm có thể ảnh hưởng huyết áp
Khi tự đo huyết áp tại nhà, nên sử dụng máy đo tự động dạng băng quấn cánh tay đã được kiểm định. AHA khuyến nghị người tăng huyết áp theo dõi tại nhà và ghi lại kết quả để trao đổi với nhân viên y tế. Nếu buổi khám có xét nghiệm máu, người bệnh nên hỏi trước có cần nhịn ăn hay không thay vì tự ý bỏ bữa. Không phải tất cả xét nghiệm của người tăng huyết áp đều yêu cầu nhịn ăn.
6. Khám tăng huyết áp ở đâu tốt và nên dựa vào tiêu chí nào?
Khi tìm hiểu khám tăng huyết áp ở đâu tốt, nên ưu tiên cơ sở có khả năng theo dõi bệnh lâu dài thay vì chỉ đo huyết áp và kê đơn. Một địa chỉ phù hợp nên có:
– Bác sĩ chuyên khoa Tim mạch/Nội khoa giàu kinh nghiệm
– Khả năng thực hiện xét nghiệm máu và nước tiểu
– Điện tim, siêu âm tim và chẩn đoán hình ảnh khi có chỉ định
– Khả năng đánh giá bệnh thận, đái tháo đường và các yếu tố nguy cơ đi kèm
– Bác sĩ theo dõi đáp ứng thuốc qua nhiều lần tái khám
– Quy trình khám và tư vấn kết quả rõ ràng
Chuyên khoa Tim mạch – Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI hiện tiếp nhận khám và điều trị tăng huyết áp cùng nhiều bệnh lý tim mạch. Hệ thống có các phương tiện hỗ trợ như xét nghiệm, điện tâm đồ, siêu âm tim và những kỹ thuật chẩn đoán chuyên sâu được bác sĩ chỉ định tùy từng trường hợp. Người bệnh có thể được thăm khám với Thầy thuốc Nhân dân, PGS.TS, BSCKII Nguyễn Văn Quýnh, chuyên gia Tim mạch với hơn 40 năm kinh nghiệm, nguyên Chủ nhiệm Khoa Nội cán bộ A1 – Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và hiện công tác tại Thu Cúc TCI.
Khách hàng có thể đặt lịch khám Tim mạch trực tiếp tại hệ thống hoặc qua ứng dụng TCI Hospital, hiện hỗ trợ đặt lịch khám nhanh và quản lý thông tin khám trên điện thoại. Khám sức khỏe cho người cao huyết áp không chỉ nhằm biết hôm nay huyết áp bao nhiêu. Quan trọng hơn là đánh giá mức độ kiểm soát bệnh, phát hiện sớm tổn thương tim, não, thận, mắt và điều chỉnh điều trị trước khi biến chứng xuất hiện.
