Khái niệm khu phong trừ thấp là gì và cách thực hiện trong Y học cổ truyền
“Khu phong trừ thấp” là khái niệm quen thuộc trong Y học cổ truyền, thường được nhắc đến trong điều trị đau nhức xương khớp, tê bì chân tay khi thời tiết thay đổi. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ khu phong trừ thấp là gì, trừ phong thấp là gì.
1. Khái niệm khu phong trừ thấp là gì?
Trong Y học cổ truyền, “phong”, “hàn” và “thấp” được xem là các yếu tố ngoại tà có thể xâm nhập cơ thể và gây bệnh.
- Phong thường liên quan đến tình trạng đau di chuyển, đau không cố định
- Hàn gây đau lạnh, co cứng, sợ lạnh
- Thấp liên quan cảm giác nặng nề, tê mỏi, sưng khớp hoặc vận động khó khăn
Vì vậy, “khu phong trừ thấp” là phương pháp giúp loại bỏ phong tà và thấp tà ra khỏi cơ thể nhằm giảm đau nhức, cải thiện lưu thông khí huyết và hỗ trợ vận động tốt hơn. Trong nhiều trường hợp, Y học cổ truyền còn kết hợp nguyên tắc “khu phong tán hàn trừ thấp” để vừa làm ấm cơ thể vừa giảm tình trạng đau nhức do lạnh ẩm.
2. Tác dụng của khu phong trừ thấp với sức khỏe
Theo Y học cổ truyền, phương pháp khu phong trừ thấp thường được áp dụng trong các trường hợp đau nhức cơ, gân, xương khớp do phong thấp gây ra. Mục tiêu là hỗ trợ lưu thông khí huyết, giảm tình trạng bế tắc tại kinh lạc và cải thiện vận động. Một số tác dụng thường gặp gồm:
- Hỗ trợ giảm đau nhức cơ xương khớp
- Giảm cảm giác tê mỏi, nặng người
- Hỗ trợ cải thiện tình trạng sưng nề khớp
- Giảm co cứng gân cơ, hạn chế tình trạng co rút
- Hỗ trợ vận động linh hoạt hơn khi khớp đau hoặc khó cử động
Phương pháp này thường được ứng dụng trong các tình trạng đau mỏi vai gáy, đau lưng, đau khớp, thoái hóa khớp hoặc đau nhức tăng khi thời tiết lạnh ẩm.
3. Cách thực hiện khu phong trừ thấp
Tùy tình trạng bệnh lý, bác sĩ Y học cổ truyền có thể áp dụng nhiều phương pháp khác nhau để khu phong trừ thấp.
3.1. Châm cứu và bấm huyệt
Trong Y học cổ truyền, bấm huyệt là một trong những phương pháp thường được áp dụng để hỗ trợ khu phong, tán hàn và trừ thấp. Tùy vị trí đau nhức và thể bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn các huyệt phù hợp nhằm hỗ trợ lưu thông khí huyết, giảm tê mỏi và cải thiện vận động. Một số huyệt trừ thấp và khu phong thường được sử dụng gồm:
- Âm lăng tuyền: Thường dùng trong các trường hợp thấp nặng, cơ thể nặng nề, đau nhức khớp hoặc phù nhẹ.
- Khúc trì: Hỗ trợ khu phong toàn thân, thường dùng khi đau nhức tăng lúc thay đổi thời tiết.
- Phong trì, Phong môn: Thường áp dụng với đau vai gáy, cứng cổ hoặc đau vùng cổ vai do phong hàn.
- Phong thị: Hỗ trợ giảm đau nhức vùng hông, chân hoặc chi dưới.
- Hợp cốc: Hay dùng trong các triệu chứng phong ở vùng đầu, mặt hoặc đau đầu.
- Túc tam lý: Hỗ trợ kiện tỳ vị, tăng lưu thông khí huyết và giảm cảm giác mệt mỏi, nặng người.
- Huyết hải, Cách du: Thường phối hợp trong các trường hợp đau nhức kèm khí huyết kém lưu thông.
Ngoài bấm huyệt, nhiều trường hợp còn được kết hợp châm cứu, cứu ngải, chườm ấm hoặc xoa bóp để tăng hiệu quả khu phong tán hàn trừ thấp, đặc biệt ở người đau nhức xương khớp mạn tính hoặc đau tăng khi thời tiết lạnh ẩm.
3.2. Dùng thuốc Y học cổ truyền
Trong Y học cổ truyền, các bài thuốc khu phong trừ thấp thường được sử dụng nhằm hỗ trợ giảm đau nhức, tê mỏi, co cứng gân cơ và cải thiện vận động xương khớp. Tùy thể bệnh mà bác sĩ có thể phối hợp nhóm thuốc:
- Khu phong tán hàn trừ thấp
- Thanh nhiệt trừ thấp
- Hoạt huyết thông lạc
- Bổ can thận, cường cân cốt
Một số vị thuốc thường gặp gồm độc hoạt, uy linh tiên, phòng kỷ, tang ký sinh, ngũ gia bì, cẩu tích… Các vị thuốc này thường được ứng dụng trong các trường hợp đau nhức xương khớp, tê bì chân tay, co cứng gân cơ hoặc đau tăng khi thời tiết lạnh ẩm.
Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc Đông y kéo dài vì một số vị thuốc có thể có độc tính hoặc cần gia giảm theo thể trạng và bệnh lý cụ thể. Việc sử dụng thuốc nên được thăm khám và hướng dẫn bởi bác sĩ Y học cổ truyền.
Khu phong trừ thấp là nguyên tắc điều trị phổ biến trong Y học cổ truyền nhằm hỗ trợ giảm đau nhức, tê mỏi và cải thiện vận động ở người mắc bệnh lý cơ xương khớp. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị sẽ phụ thuộc vào nguyên nhân bệnh, thể trạng cũng như phương pháp áp dụng ở từng người. Hiện nay, Thu Cúc TCI sở hữu Khoa YHCT – PHCN được đầu tư bài bản với hệ thống trang thiết bị hiện đại cùng đội ngũ bác sĩ, kỹ thuật viên giàu kinh nghiệm trong châm cứu, xoa bóp bấm huyệt và phục hồi vận động. Việc phối hợp nhiều phương pháp điều trị giúp hỗ trợ giảm đau, cải thiện chức năng vận động và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh cơ xương khớp.
