Cường giáp chuyển sang suy giáp có nguy hiểm không?

Biến chứng suy giáp sau điều trị cường giáp là một rủi ro hiện hữu nếu phác đồ điều trị không được kiểm soát chặt chẽ. Việc dùng thuốc quá liều lượng quy định mà không qua các xét nghiệm theo dõi định kỳ tại chuyên khoa Nội tiết sẽ làm ức chế tuyến giáp quá mức, chuyển bệnh nhân từ trạng thái dư thừa sang thiếu hụt hormone giáp. Vậy chi tiết của việc cường giáp chuyển sang suy giáp có nguy hiểm không là gì?

1. Cường giáp và suy giáp là gì? Cường giáp và suy giáp cái nào nguy hiểm hơn?

Cường giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động quá mức, làm tăng tốc độ chuyển hóa và gây ra các biểu hiện như sụt cân nhanh, rối loạn nhịp tim. Nếu không được phát hiện và điều trị sớm, bệnh có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm, tuy nhiên vẫn có thể kiểm soát tốt khi can thiệp y tế kịp thời.

Suy giáp là tình trạng tuyến giáp hoạt động kém, thường gặp ở phụ nữ lớn tuổi, diễn tiến âm thầm với các triệu chứng như mệt mỏi, táo bón, sợ lạnh và tăng cân. Bệnh chủ yếu được điều trị bằng liệu pháp bổ sung hormone.

Xét về mức độ nguy hiểm, cường giáp được đánh giá nghiêm trọng hơn do có nguy cơ gây biến chứng đe dọa tính mạng nếu không được kiểm soát kịp thời.

2. Vì sao cường giáp có thể chuyển sang suy giáp? 

Mặc dù cực kỳ hiếm gặp, một số người có thể trải qua tình trạng chức năng tuyến giáp dao động liên tục giữa suy giáp và cường giáp. Hiện tượng này xuất phát từ sự hiện diện và thay đổi cân bằng của hai loại kháng thể thụ thể hormone tuyến giáp (TSHR):

• Kháng thể kích thích tuyến giáp (TSAb): Kích hoạt các thụ thể TSHR, dẫn đến tình trạng cường giáp (tuyến giáp hoạt động quá mức).
• Kháng thể ngăn chặn hormone kích thích tuyến giáp (TBAb): Ngăn chặn hormone TSH liên kết với các TSHR, dẫn đến tình trạng suy giáp (tuyến giáp hoạt động kém).

Cả hai kháng thể này có thể cùng tồn tại trong cơ thể. Chức năng tuyến giáp của bệnh nhân phụ thuộc vào sự cân bằng giữa hai loại kháng thể này tại từng thời điểm. Sự chuyển đổi giữa hai trạng thái bệnh lý có thể xảy ra một cách tự phát hoặc do tác động của các phương pháp điều trị (ví dụ: dùng thuốc kháng giáp, liệu pháp thay thế hormone tuyến giáp).

Dưới đây là các trường hợp lâm sàng điển hình cho thấy cường giáp và suy giáp có thể xen kẽ, gây khó khăn trong điều trị:

• Nghiên cứu năm 2018 ghi nhận một bệnh nhân có chức năng tuyến giáp tự dao động suốt 15 năm, với các giai đoạn cường giáp và suy giáp luân phiên.
• Báo cáo năm 2019 mô tả ca hiếm gặp chuyển từ viêm tuyến giáp Hashimoto sang bệnh Graves.
• Một nam thanh niên 18 tuổi phải cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp sau khi trải qua 5 lần chuyển đổi giữa suy giáp và cường giáp chỉ trong 17 tháng do điều trị thuốc không hiệu quả.
• Năm 2021, y văn tiếp tục ghi nhận một thiếu niên có sự chuyển đổi qua lại giữa hai trạng thái bệnh do đồng thời mắc Graves và Hashimoto.

Phần lớn các trường hợp chuyển đổi giữa suy giáp và cường giáp liên quan đến bệnh lý tự miễn. Ngoài ra, một số nguyên nhân khác gồm:

• Do can thiệp y tế: Xạ trị hoặc dùng thuốc kháng giáp liều cao có thể làm tổn thương mô tuyến giáp, khiến khả năng sản xuất hormone suy giảm và dẫn đến suy giáp.
• Do không điều trị kịp thời: Cường giáp kéo dài khiến tuyến giáp hoạt động quá tải, lâu dần các tế bào bị suy kiệt, chức năng hormone giảm và chuyển sang suy giáp.

3. Cường giáp chuyển sang suy giáp có nguy hiểm không? Khi nào suy giáp sau cường giáp cần đặc biệt lưu ý?

Câu trả lời cho thắc mắc cường giáp chuyển sang suy giáp có nguy hiểm không là: có thể nguy hiểm nếu không được phát hiện và theo dõi đúng cách. Sau giai đoạn cường giáp, khi hormone tuyến giáp giảm quá mức, cơ thể rơi vào trạng thái suy giáp và gây ảnh hưởng trên nhiều cơ quan.

Suy giáp sau cường giáp cần đặc biệt lưu ý trong các trường hợp sau:

• Ảnh hưởng tim mạch: Thiếu hormone giáp làm tim đập chậm, giảm lực co bóp và rối loạn mỡ máu, từ đó tăng nguy cơ xơ vữa động mạch, cao huyết áp, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
• Rối loạn chuyển hóa: Quá trình trao đổi chất bị chậm lại khiến người bệnh dễ tăng cân, tích mỡ và nước, lâu dài làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường và ảnh hưởng xương khớp.
• Ảnh hưởng sinh sản: Nam giới có thể giảm chức năng sinh lý, nữ giới dễ rối loạn kinh nguyệt, khó thụ thai hoặc vô sinh.
• Nguy hiểm trong thai kỳ: Đây là tình huống cần cảnh giác nhất khi bàn đến cường giáp chuyển sang suy giáp có nguy hiểm không, vì suy giáp ở phụ nữ mang thai có thể gây suy dinh dưỡng thai nhi, ảnh hưởng phát triển trí tuệ, thậm chí sảy thai hoặc thai chết lưu.
• Tác động thần kinh và thể trạng: Người bệnh thường xuyên mệt mỏi, trầm cảm, giảm trí nhớ, mất ngủ và suy nhược kéo dài, làm giảm chất lượng cuộc sống.

4. Dấu hiệu nhận biết suy giáp sau cường giáp

Khi cơ thể chuyển từ trạng thái cường giáp sang suy giáp, các hoạt động trao đổi chất bị chậm lại đột ngột, dẫn đến sự xuất hiện của các dấu hiệu nhận biết đặc trưng sau:

• Suy nhược và mệt mỏi
• Biến đổi về cân nặng và ăn uống
• Thay đổi về ngoại hình như tóc rụng, da khô
• Nhạy cảm với nhiệt độ chịu lạnh kém
• Tình trạng táo bón kéo dài thường xuyên.

Nếu bạn nhận thấy những dấu hiệu này sau một thời gian điều trị cường giáp, cần liên hệ ngay với bác sĩ nội tiết để làm xét nghiệm máu (kiểm tra nồng độ TSH, T3, T4) và điều chỉnh liều lượng thuốc kịp thời.

5. Điều trị suy giáp sau cường giáp như thế nào? Những lưu ý khi cường giáp chuyển sang suy giáp?

5.1. Cách điều trị suy giáp sau cường giáp

Suy giáp không thể chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát tốt bằng liệu pháp thay thế hormone để đưa cơ thể về trạng thái bình thường:

• Sử dụng Hormone T4 (Phổ biến): Dùng các loại thuốc chứa Levothyroxine tổng hợp (như Levothyrox, Berlthyrox, Levosum, Disthyrox, Tamidan…). Các thuốc này thay thế trực tiếp lượng hormone T4 mà tuyến giáp đang thiếu hụt.
• Sử dụng Hormone T3 (Trường hợp nặng): Nếu dùng T4 không hiệu quả hoặc bệnh tiến triển nặng đe dọa tính mạng, bác sĩ có thể chỉ định thêm Liothyronin (T3), thường dùng là thuốc Cytomel, để cải thiện nhanh nồng độ hormone.

Lưu ý: Cần uống thuốc đúng liều và tái khám định kỳ để bác sĩ điều chỉnh lượng hormone phù hợp, tránh tình trạng dùng quá liều gây tác dụng phụ.

5.2. Lưu ý khi cường giáp chuyển sang suy giáp

Cường giáp chuyển sang suy giáp có nguy hiểm không? Câu trả lời là có nếu người bệnh không được theo dõi sát. Vì vậy, cần được bác sĩ nội tiết có kinh nghiệm theo dõi để xác định liều thuốc phù hợp. Việc tái khám định kỳ mỗi 4 – 8 tuần là rất cần thiết, giúp bác sĩ dựa vào kết quả xét nghiệm để đánh giá tiến triển bệnh và điều chỉnh điều trị kịp thời, từ đó duy trì sự ổn định cho tuyến giáp.

Như vậy, cường giáp chuyển sang suy giáp có nguy hiểm không? Là hoàn toàn có thể. Cả hai tình trạng này đều tác động xấu đến tim mạch, tâm lý, khả năng sinh sản và quá trình chuyển hóa, chỉ khác nhau về mức độ và cách biểu hiện. Do đó, người mắc bệnh tuyến giáp cần thăm khám định kỳ và theo dõi sát để kịp thời kiểm soát bệnh, hạn chế biến chứng do cường giáp hoặc suy giáp gây ra, tránh ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.