Cách giảm ngứa do dị ứng

Cơn ngứa do dị ứng thường xuất hiện đột ngột với cảm giác khó chịu, khiến người bệnh liên tục gãi và dễ làm tổn thương da. Việc tìm hiểu các phương pháp giảm ngứa do dị ứng một cách an toàn, hiệu quả ngay tại nhà là vô cùng cần thiết để tránh biến chứng và mau chóng phục hồi. Bài viết dưới đây sẽ gợi ý những cách đơn giản giúp xoa dịu làn da bị kích ứng

1. Vì sao dị ứng gây ngứa?

Ngứa ngáy là một trong những cảm giác khó chịu nhất mà cơ thể con người phải trải qua, đặc biệt là khi nó xuất phát từ các phản ứng dị ứng. Cảm giác bứt rứt, châm chích có thể xuất hiện ở một vùng da nhỏ hoặc lan rộng khắp toàn thân, làm gián đoạn giấc ngủ, ảnh hưởng đến công việc và suy giảm chất lượng cuộc sống hàng ngày.

Dị ứng gây ngứa là do hệ miễn dịch phản ứng quá mức với những chất vốn không gây hại như phấn hoa, bụi, lông thú, thực phẩm hoặc hóa chất. Khi cơ thể tiếp xúc với các dị nguyên này, hệ miễn dịch sẽ kích hoạt phản ứng bảo vệ và giải phóng một chất gọi là Histamin.

Histamin làm các mạch máu dưới da giãn ra, khiến da đỏ, sưng và kích thích trực tiếp các đầu dây thần kinh cảm giác trên da. Chính tín hiệu này tạo ra cảm giác ngứa ngáy khó chịu. Lượng Histamin được giải phóng càng nhiều thì cơn ngứa càng rõ rệt và kéo dài hơn.

Đây cũng là lý do nhiều phương pháp giảm ngứa do dị ứng hiện nay thường tập trung vào việc làm dịu phản ứng miễn dịch hoặc hạn chế Histamin để giúp da bớt ngứa, giảm đỏ và dễ chịu hơn.

2. Mức độ ngứa do dị ứng phụ thuộc các yếu tố nào?

Có bao giờ bạn thắc mắc tại sao cùng tiếp xúc với một lượng bụi giống nhau, nhưng có người chỉ hơi ngứa râm ran, trong khi người khác lại ngứa ngáy dữ dội đến mức trầy xước cả da? Để chọn đúng cách làm giảm ngứa do dị ứng, chúng ta cần biết rằng mức độ nghiêm trọng của cơn ngứa không giống nhau ở mỗi người và nó phụ thuộc vào một tổ hợp các yếu tố sau đây:

Mức độ nhạy cảm của hệ miễn dịch: Mỗi người có một hệ thống miễn dịch khác nhau. Ở một số người, hệ miễn dịch phản ứng cực kỳ mạnh mẽ, giải phóng ra một lượng Histamin khổng lồ chỉ với một lượng rất nhỏ chất gây dị ứng. Phản ứng càng mạnh, cơn ngứa càng dữ dội.
Thời gian và cường độ tiếp xúc với dị nguyên: Cơn ngứa sẽ tồi tệ hơn nếu bạn ở trong môi trường có chứa chất gây dị ứng quá lâu (ví dụ: ngủ trên chiếc giường có nhiều mạt bụi nhà) hoặc tiếp xúc với nồng độ dị nguyên quá đậm đặc.
Tình trạng rào cản của da: Da của chúng ta giống như một “bức tường” bảo vệ cơ thể. Ở những người có làn da khô, “bức tường” này xuất hiện những vết nứt nẻ, khiến các chất gây dị ứng và vi khuẩn từ môi trường bên ngoài dễ dàng xâm nhập sâu vào bên trong hơn. Da càng khô, đầu mút thần kinh càng nhạy cảm, khiến cơn ngứa bùng phát mạnh mẽ hơn.
Vòng lẩn quẩn “Ngứa và Gãi”: Đây là yếu tố làm cơn ngứa trở nên tồi tệ nhất. Khi bạn ngứa, phản xạ tự nhiên là gãi. Tuy nhiên, hành động gãi tạo ra ma sát, làm tổn thương các tế bào da, khiến hệ miễn dịch lầm tưởng cơ thể đang bị tấn công và tiếp tục tiết ra thêm nhiều Histamin. Càng gãi lại càng ngứa, tạo thành một vòng lẩn quẩn không có điểm dừng, thậm chí có thể dẫn đến rách da và nhiễm trùng.
Yếu tố tâm lý và căng thẳng: Khoa học đã chứng minh tâm trí và làn da có mối liên hệ mật thiết. Khi bạn lo âu hoặc căng thẳng, cơ thể tiết ra hormone cortisol làm tăng cường các phản ứng viêm. Stress không trực tiếp gây ra dị ứng, nhưng nó làm khuếch đại cảm giác ngứa, khiến bạn cảm thấy khó chịu hơn gấp nhiều lần so với bình thường.

3. Cách giảm ngứa do dị ứng?

Khi cơn ngứa bùng phát, việc đầu tiên cần làm là giữ bình tĩnh và áp dụng các biện pháp can thiệp đúng đắn. Việc chà xát hay gãi mạnh chỉ mang lại cảm giác dễ chịu trong vài giây ngắn ngủi nhưng lại để lại hậu quả lâu dài. Dưới đây là những phương pháp an toàn và khoa học bạn có thể áp dụng:

3.1. Cách giảm ngứa do dị ứng nhanh tại nhà

Với những trường hợp dị ứng nhẹ, bạn hoàn toàn có thể áp dụng một số biện pháp đơn giản tại nhà để làm dịu cảm giác ngứa ngáy và giảm khó chịu trên da. Dưới đây là những cách giảm ngứa do dị ứng phổ biến, dễ thực hiện và giúp cải thiện triệu chứng khá nhanh:

Tắm nước mát với bột yến mạch: Nếu bạn bị ngứa râm ran toàn thân, hãy ngâm mình trong bồn nước mát có pha bột yến mạch dạng keo (colloidal oatmeal) hoặc baking soda khoảng 15 phút. Yến mạch chứa các chất chống viêm tự nhiên, tạo ra một lớp màng bảo vệ làm dịu làn da đang bị kích ứng rất hiệu quả. Lưu ý tuyệt đối không tắm nước quá nóng, vì nước nóng sẽ làm trôi đi lớp dầu tự nhiên, khiến da khô và ngứa hơn.
Chườm lạnh: Một cách làm giảm ngứa do dị ứng nhanh chóng tại nhà là sử dụng nhiệt độ lạnh. Bạn có thể dùng một chiếc khăn sạch bọc vài viên đá lạnh, hoặc dùng túi chườm mát áp lên vùng da bị ngứa trong khoảng 10 đến 15 phút.

3.2. Sử dụng các loại thuốc hỗ trợ

Trong trường hợp các biện pháp tự nhiên không mang lại hiệu quả, bạn có thể cần đến sự hỗ trợ của y tế. Sử dụng các loại thuốc giảm ngứa do dị ứng không kê đơn là một lựa chọn phổ biến, tuy nhiên cần đọc kỹ hướng dẫn trước khi dùng:

Thuốc kháng Histamin đường uống: Histamin là chất chính gây ra cảm giác ngứa khi bị dị ứng. Vì vậy, các thuốc kháng Histamin như Loratadine hay Cetirizine có tác dụng ngăn Histamin hoạt động, từ đó giúp giảm ngứa, giảm nổi mẩn và cải thiện cảm giác khó chịu trên da.
Các loại kem bôi ngoài da: Với những vùng da bị ngứa khu trú nhỏ, bạn có thể dùng các loại kem bôi chứa Menthol (tinh dầu bạc hà) làm mát da, kem bôi chứa calamine hoặc kem bôi Corticosteroid nhẹ (như Hydrocortisone 1%). Tuy nhiên, bạn cần nhớ rằng không phải loại thuốc giảm ngứa do dị ứng nào cũng phù hợp với tất cả mọi người. Việc lạm dụng kem bôi chứa corticoid trong thời gian dài có thể làm teo da và gây ra nhiều tác dụng phụ nguy hiểm.

3.3. Chăm sóc da và thay đổi lối sống

Chăm sóc da đúng cách và điều chỉnh thói quen sinh hoạt cũng đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát cơn ngứa do dị ứng. Những thay đổi nhỏ hằng ngày có thể giúp da phục hồi tốt hơn và hạn chế tình trạng ngứa tái phát:

Dưỡng ẩm thường xuyên: Giữ ẩm cho da là một cách giảm ngứa khi dị ứng đơn giản nhưng thường bị bỏ qua. Việc thoa kem dưỡng ẩm dịu nhẹ, không chứa hương liệu ngay sau khi tắm (khi da còn hơi ẩm) sẽ giúp khóa nước lại trong da, phục hồi da, ngăn chặn các chất gây dị ứng xâm nhập từ bên ngoài.
Mặc quần áo rộng rãi, thoáng mát: Quần áo quá chật hoặc làm từ vải thô như len, sợi tổng hợp có thể cọ xát lên da và khiến cảm giác ngứa trở nên khó chịu hơn. Khi bị dị ứng, nên ưu tiên mặc đồ rộng, mềm và thoáng khí, đặc biệt là các loại vải cotton để da dễ chịu hơn.
Cách ly khỏi tác nhân gây dị ứng: Nếu vẫn tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng, tình trạng ngứa rất dễ tái phát dù đã dùng thuốc hay chăm sóc da. Vì vậy, nên giữ nhà cửa sạch sẽ, giặt chăn ga thường xuyên, hạn chế thực phẩm nghi ngờ gây dị ứng và tránh tiếp xúc với lông động vật nếu cơ thể nhạy cảm.

Tóm lại, để giảm ngứa do dị ứng hiệu quả, bạn nên kết hợp nhiều biện pháp như chườm lạnh, dùng kem dưỡng ẩm dịu nhẹ và uống thuốc kháng histamine theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không gãi mạnh hoặc tự ý đắp các nguyên liệu không rõ nguồn gốc lên da vì có thể khiến tình trạng viêm nặng hơn. Nếu tình trạng kéo dài, lan rộng hoặc kèm khó thở, sưng phù bất thường, người bệnh nên đi khám sớm để được xử lý kịp thời.