Các chỉ số xét nghiệm sán lá gan lớn

Khi nghi ngờ nhiễm Fasciola, bác sĩ sẽ dựa vào các chỉ số xét nghiệm sán lá gan lớn để đưa ra chẩn đoán. Những dấu hiệu thường gặp gồm tăng bạch cầu ái toan trong máu, xét nghiệm ELISA dương tính với kháng thể kháng Fasciola và hình ảnh tổn thương bất thường ở gan trên siêu âm hoặc CT. Nắm rõ ý nghĩa của các chỉ số này giúp người bệnh hiểu tình trạng của mình, không chủ quan và điều trị sớm để hạn chế biến chứng về sau.

1. Xét nghiệm sán lá gan lớn gồm những gì?

Xét nghiệm sán lá gan lớn cần phối hợp nhiều phương pháp để tăng độ chính xác. Trước hết là xét nghiệm máu tổng quát giúp phát hiện tăng bạch cầu ái toan – dấu hiệu gợi ý nhiễm ký sinh trùng. Tiếp theo, xét nghiệm huyết thanh học (ELISA) được sử dụng để tìm kháng thể đặc hiệu chống lại sán lá gan lớn, đặc biệt hữu ích ở giai đoạn sớm khi chưa có trứng trong phân.

Ngoài ra, chẩn đoán hình ảnh gan như siêu âm, chụp CT hay MRI cũng có thể phát hiện tổn thương nhu mô gan, ổ áp xe hoặc giãn đường mật. Trong một số trường hợp, xét nghiệm phân được thực hiện để tìm trứng sán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.

2. Các chỉ số xét nghiệm quan trọng trong xét nghiệm sán lá gan lớn

Các chỉ số xét nghiệm sán lá gan lớn đóng vai trò quan trọng trong việc phát hiện và đánh giá mức độ nhiễm ký sinh trùng. Đây cũng là cơ sở để bác sĩ chẩn đoán chính xác, lên phác đồ điều trị phù hợp và kiểm soát nguy cơ biến chứng gan mật.

2.1. Xét nghiệm huyết thanh học ELISA – tiêu chuẩn chẩn đoán

Trong số những chỉ số xét nghiệm sán lá gan lớn, công thức máu là bước đánh giá ban đầu cần thực hiện. Khi ấu trùng xâm nhập, tổng số bạch cầu thường tăng trên 10.000/mm³, có trường hợp lên tới 30.000/mm³. Đặc biệt, bạch cầu ái toan tăng rõ rệt, thường vượt 5% và có thể tăng rất cao trong giai đoạn cấp. Đây là dấu hiệu gợi ý nhiễm ký sinh trùng và giúp bác sĩ định hướng chẩn đoán sớm.

Ngoài ra, bác sĩ cũng chỉ định thêm xét nghiệm huyết thanh học ELISA nhằm tìm kháng thể kháng sán lá gan lớn trong huyết thanh người bệnh. Phương pháp này có thể phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm, ngay cả khi chưa có trứng sán trong phân. ELISA đóng vai trò quan trọng trong việc xác định chính xác nguyên nhân và hỗ trợ điều trị kịp thời.

2.2. Các xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh nếu cần

Bác sĩ có thể sử dụng siêu âm, chụp CT (cắt lớp vi tính) hoặc MRI (cộng hưởng từ) để tìm dấu hiệu nhiễm sán lá gan lớn. Các phương pháp này giúp quan sát cấu trúc gan và đường mật, từ đó phát hiện tổn thương nghi ngờ do ký sinh trùng gây ra.

Trên siêu âm hoặc CT/MRI, tổn thương gan thường biểu hiện là vùng giảm âm hoặc giảm tỉ trọng không đồng nhất, bờ không rõ. Một số trường hợp thấy hình ảnh nhiều ổ nhỏ tập trung thành đám, dạng tổ ong, thường gặp ở thùy gan phải. Ngoài ra, có thể ghi nhận giãn ống mật chứa sán hoặc dịch tụ dưới bao gan.

2.3. Xét nghiệm phân có phát hiện được sán lá gan lớn không?

Xét nghiệm phân vẫn có thể phát hiện ra sán lá gan, nhưng hiệu quả phụ thuộc nhiều vào thời điểm thực hiện. Trong các chỉ số xét nghiệm sán lá gan lớn, xét nghiệm phân là phương pháp chính để tìm trứng ký sinh trùng Fasciola dưới kính hiển vi.

Tuy nhiên, ở giai đoạn sớm (trước khoảng 3 – 4 tháng sau khi nhiễm), sán chưa đẻ trứng nên kết quả có thể âm tính dù người bệnh đã mắc bệnh. Ngoài ra, sán không đào thải trứng liên tục, vì vậy bác sĩ thường yêu cầu lấy nhiều mẫu phân vào các thời điểm khác nhau để tăng độ chính xác. Nếu nghi ngờ nhiễm bệnh, chỉ sử dụng xét nghiệm phân là chưa đủ cơ sở để kết luận.

3. Khi nào có thể kết luận nhiễm sán lá gan lớn?

Để đưa ra chẩn đoán chính xác, bác sĩ cần tổng hợp triệu chứng lâm sàng, yếu tố dịch tễ và kết quả xét nghiệm sán lá gan. Người bệnh được kết luận là nhiễm sán lá gan lớn khi có đủ các dữ liệu dưới đây:

Xét nghiệm miễn dịch (ELISA) dương tính: Cho thấy cơ thể đã tạo ra kháng thể chống lại sán lá gan lớn, có giá trị cao ở giai đoạn sớm.
Chẩn đoán hình ảnh: Ghi nhận tổn thương gan dạng ổ áp xe, cấu trúc không đồng nhất hoặc hình ảnh đường hầm trong nhu mô gan.
Phát hiện trứng sán trong phân hoặc dịch tá tràng: Là bằng chứng xác định khi sán đã trưởng thành, thường sau 3 – 4 tháng nhiễm.
Triệu chứng và tiền sử ăn uống: Đau hạ sườn phải, sốt, rối loạn tiêu hóa, sụt cân, ăn rau thủy sinh sống.
Bạch cầu ái toan tăng cao trong máu: Gợi ý nhiễm ký sinh trùng khi kết hợp với các chỉ số khác.

Khi đọc chỉ số xét nghiệm sán lá gan lớn, bạn cần hiểu rằng mỗi giai đoạn bệnh có thể cho kết quả khác nhau. Không phải lúc nào xét nghiệm cũng dương tính ngay từ đầu. Vì vậy, nếu có yếu tố nguy cơ hoặc triệu chứng nghi ngờ, người bệnh nên tái kiểm tra theo hướng dẫn bác sĩ để điều trị kịp thời và hạn chế tổn thương gan mật.