Vì sao tăng nhãn áp sau mổ Phaco?

Sau phẫu thuật đục thủy tinh thể bằng phương pháp Phaco, đa số người bệnh có thị lực cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, một số trường hợp lại gặp phải biến chứng tăng áp lực trong mắt khiến thị lực bị ảnh hưởng tạm thời hoặc kéo dài. Tình trạng tăng nhãn áp sau mổ Phaco vì thế trở thành vấn đề được nhiều người quan tâm, đặc biệt là trong những ngày đầu sau phẫu thuật. Nhiều tài liệu từ World Health Organization cho thấy việc theo dõi nhãn áp sau can thiệp nhãn khoa là bước không thể thiếu nhằm đảm bảo an toàn cho người bệnh.

1. Vì sao tăng nhãn áp sau mổ Phaco?

Tăng áp lực nội nhãn sau phẫu thuật Phaco không phải là hiện tượng hiếm gặp. Các nghiên cứu nhãn khoa quốc tế ghi nhận tình trạng này có thể xuất hiện trong 24 – 48 giờ đầu sau mổ, tùy thuộc vào cơ địa và kỹ thuật thực hiện.

1.1. Tồn dư chất nhầy trong mắt

Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ thường sử dụng chất nhầy (viscoelastic) để bảo vệ cấu trúc nội nhãn. Theo phân tích chuyên môn từ American Academy of Ophthalmology, nếu chất này không được loại bỏ hoàn toàn, nó có thể cản trở dòng lưu thông thủy dịch và làm tăng áp lực nội nhãn.

Tình huống này thường xuất hiện sớm sau mổ và là nguyên nhân phổ biến gây tăng nhãn áp tạm thời.

1.2. Phản ứng viêm sau phẫu thuật

Bất kỳ can thiệp ngoại khoa nào cũng có thể kích hoạt phản ứng viêm. Khi viêm xảy ra trong mắt, các tế bào viêm và protein tích tụ sẽ làm tắc nghẽn hệ thống dẫn lưu thủy dịch.

Các tài liệu giáo dục sức khỏe từ National Eye Institute chỉ ra rằng viêm nội nhãn nếu không được kiểm soát tốt có thể làm tăng áp lực nội nhãn trong giai đoạn hậu phẫu.

1.3. Tắc nghẽn góc tiền phòng

Ở một số người bệnh, đặc biệt là người có góc tiền phòng hẹp, phẫu thuật có thể làm thay đổi cấu trúc giải phẫu của mắt. Điều này khiến dòng chảy thủy dịch bị cản trở, từ đó làm tăng áp lực.

Trong các hướng dẫn chuyên môn do Bộ Y tế Việt Nam ban hành, việc đánh giá góc tiền phòng trước và sau mổ được nhấn mạnh nhằm hạn chế nguy cơ biến chứng này.

1.4. Tác động của thuốc sau mổ

Một số thuốc nhỏ mắt, nhất là corticosteroid, có thể làm tăng nhãn áp ở những người nhạy cảm. Đây là yếu tố thường bị bỏ qua trong quá trình theo dõi sau phẫu thuật.

Những tổng hợp nghiên cứu đăng tải trên hệ thống của National Institutes of Health đã ghi nhận mối liên hệ giữa việc sử dụng steroid và tình trạng tăng nhãn áp thứ phát.

1.5. Yếu tố cơ địa và bệnh lý nền

Người có tiền sử glaucoma hoặc rối loạn dẫn lưu thủy dịch sẽ có nguy cơ cao hơn so với người bình thường. Những trường hợp này cần được theo dõi sát sau mổ.

Giới chuyên môn quốc tế cũng nhấn mạnh rằng nhóm người bệnh có bệnh nền về mắt cần được quản lý chặt chẽ, điều này được đề cập trong nhiều báo cáo của World Health Organization.

2. Điều trị tăng nhãn áp sau mổ Phaco

Việc xử trí cần dựa vào mức độ tăng nhãn áp, thời điểm xuất hiện và nguyên nhân cụ thể. Mục tiêu chính là đưa áp lực nội nhãn về mức an toàn, tránh gây tổn thương thần kinh thị giác.

2.1. Khi nào cần điều trị?

Không phải tất cả các trường hợp đều cần can thiệp. Một số người bệnh chỉ tăng nhẹ và có thể tự ổn định sau vài ngày.

Theo khuyến cáo lâm sàng được công bố bởi American Academy of Ophthalmology, điều trị thường được chỉ định khi nhãn áp tăng cao rõ rệt, xuất hiện triệu chứng khó chịu hoặc có nguy cơ ảnh hưởng đến thần kinh thị giác.

2.2. Sử dụng thuốc hạ nhãn áp

Trong đa số trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định thuốc nhỏ mắt nhằm giảm áp lực nội nhãn. Đây là bước quan trọng trong điều trị tăng nhãn áp sau mổ Phaco.

Các nhóm thuốc thường được sử dụng gồm: Thuốc ức chế sản xuất thủy dịch, thuốc tăng thoát thủy dịch, thuốc phối hợp.

Theo quan điểm từ World Health Organization, việc sử dụng thuốc cần cá nhân hóa cho từng người bệnh để đảm bảo hiệu quả và hạn chế tác dụng phụ.

2.3. Cách dùng thuốc hạ nhãn áp

Người bệnh cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ: Nhỏ thuốc đúng liều và đúng giờ, không tự ý ngừng thuốc, giữ vệ sinh khi sử dụng.

Các hướng dẫn dành cho người bệnh do National Eye Institute cung cấp cũng nhấn mạnh rằng kỹ thuật nhỏ thuốc đúng đóng vai trò quan trọng trong hiệu quả điều trị.

2.4. Các biện pháp can thiệp khác

Nếu tình trạng không cải thiện bằng thuốc, bác sĩ có thể áp dụng thêm các biện pháp: Rửa tiền phòng để loại bỏ chất tồn dư, điều chỉnh phác đồ thuốc chống viêm, can thiệp bằng laser hoặc phẫu thuật.

Những phương án này thường chỉ áp dụng trong trường hợp đặc biệt và cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa.

Ngoài ra, trong bối cảnh tăng nhãn áp sau phẫu thuật Phaco, việc theo dõi liên tục trong những ngày đầu là yếu tố then chốt giúp quyết định hướng xử trí phù hợp.

3. Lưu ý chung 

Sau phẫu thuật Phaco, chăm sóc đúng cách không chỉ giúp hồi phục nhanh mà còn hạn chế nguy cơ biến chứng.

3.1. Tuân thủ lịch tái khám

Tái khám giúp kiểm tra nhãn áp và đánh giá tình trạng hồi phục của mắt. Hướng dẫn quản lý sau phẫu thuật của Bộ Y tế Việt Nam yêu cầu người bệnh tái khám đúng lịch, đặc biệt trong tuần đầu tiên.

3.2. Nhận biết dấu hiệu bất thường

Người bệnh nên chú ý các triệu chứng như đau nhức, nhìn mờ hoặc cảm giác căng tức trong mắt. Đây có thể là dấu hiệu của tăng nhãn áp sau mổ Phaco và cần được kiểm tra sớm.

3.3. Hạn chế các yếu tố làm tăng áp lực mắt

Một số thói quen sinh hoạt có thể làm tăng nhãn áp tạm thời:

• Cúi đầu thấp trong thời gian dài
• Mang vác vật nặng
• Dụi mắt mạnh

Các nghiên cứu y học do National Institutes of Health công bố cho thấy việc kiểm soát các yếu tố này giúp giảm nguy cơ biến chứng hậu phẫu.

3.4. Dùng thuốc đúng chỉ định

Thuốc cần được sử dụng đúng theo đơn của bác sĩ. Không nên tự ý thay đổi liều hoặc loại thuốc vì có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

3.5. Giữ vệ sinh và bảo vệ mắt

Môi trường ô nhiễm, khói bụi có thể làm tăng nguy cơ viêm, từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến nhãn áp. Vì vậy, người bệnh nên đeo kính bảo vệ khi ra ngoài và giữ vệ sinh mắt sạch sẽ.

3.6. Duy trì lối sống lành mạnh

Chế độ sinh hoạt hợp lý cũng góp phần hỗ trợ quá trình hồi phục: Ngủ đủ giấc, ăn uống đầy đủ dưỡng chất, hạn chế căng thẳng

Nhiều tài liệu sức khỏe cộng đồng từ World Health Organization nhấn mạnh vai trò của lối sống trong việc phục hồi sau các can thiệp y khoa.

Có thể thấy, tăng nhãn áp sau mổ Phaco là biến chứng không quá hiếm nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Hiểu rõ nguyên nhân, tuân thủ hướng dẫn điều trị, tất cả đều góp phần bảo vệ thị lực lâu dài. Các khuyến nghị từ World Health Organization cũng cho thấy vai trò quan trọng của theo dõi sau mổ trong phòng ngừa biến chứng. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh nên chủ động thăm khám để được xử trí kịp thời, đảm bảo việc phẫu thuật Phaco đạt hiệu quả tối ưu.