U máu lành tính trẻ em có chữa được không?

U máu ở trẻ thường lớn nhanh trong năm đầu đời rồi chậm lại và dần thu nhỏ, tự hết khi trẻ lớn lên. Việc điều trị phụ thuộc vào vị trí, kích thước, tốc độ phát triển và các biến chứng như loét, chảy máu hoặc ảnh hưởng chức năng, thẩm mỹ. Hiện nay có nhiều phương pháp hiệu quả như dùng propranolol, laser hoặc can thiệp khi cần. Nếu được theo dõi đúng cách, đa số trẻ có tiên lượng tốt.

1. U máu lành tính ở trẻ em là gì?

U máu (hemangioma) là khối tăng sinh lành tính của các tế bào nội mạc mạch máu nằm trên da. Khối u có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau như da, đầu, mặt, cổ, mắt, tay, chân và thậm chí ở các cơ quan nội tạng như gan hoặc thận. Ở trẻ em, khoảng 60% trường hợp u mạch máu tập trung tại vùng đầu, mặt và cổ. U máu lành tính trẻ em có thể gặp ở cả hai giới, tuy nhiên nhìn chung bé trai có nguy cơ mắc cao hơn bé gái.

u máu lành tính trẻ em — U máu trẻ em tại vùng mắt

U máu ở trẻ nhỏ thường được chia thành hai nhóm chính:

U tế bào nội mạc mạch máu: Là dạng u lành tính xuất hiện ngay từ khi trẻ chào đời và có xu hướng phát triển nhanh trong giai đoạn nhũ nhi. Ở thể này, bé gái có nguy cơ mắc cao gấp 3 – 5 lần bé trai.
U dị dạng mạch máu: Cũng hình thành từ khi mới sinh nhưng tốc độ tiến triển chậm hơn. Khối u thường tồn tại kéo dài và có thể tiếp tục phát triển cho đến khi trẻ trưởng thành.

2. Khi nào u máu lành tính ở trẻ em trở nên nguy hiểm?

Đa số u máu ở trẻ em là khối u lành tính, diễn tiến tự nhiên và ít khi đe dọa đến tính mạng. Nhiều trường hợp, u có thể tự thu nhỏ theo thời gian mà không cần can thiệp y tế. Tuy nhiên, không phải u máu nào cũng hoàn toàn vô hại. Khi khối u phát triển nhanh, có kích thước lớn hoặc xuất hiện tại những vị trí quan trọng trên cơ thể, nguy cơ biến chứng sẽ tăng lên. Do đó, mức độ nguy hiểm của u máu không chỉ phụ thuộc vào bản chất lành tính hay không, mà chủ yếu liên quan đến vị trí, kích thước và tốc độ phát triển của khối u.

Nếu u máu nằm ở các khu vực nhạy cảm, trẻ có thể đối mặt với một số vấn đề đáng lưu ý:

Vùng quanh mắt: U máu lành tính trẻ em tại mắt có thể chèn ép nhãn cầu hoặc các cấu trúc liên quan đến thị giác, làm giảm thị lực. Trong trường hợp nặng, trẻ có nguy cơ bị nhược thị hoặc tổn thương mắt nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Vùng cằm và cổ: Khi khối u phát triển ở khu vực này, nó có thể gây áp lực lên khí quản hoặc các mô xung quanh, dẫn đến hẹp đường thở. Trẻ có thể xuất hiện biểu hiện thở khò khè, khó thở, đặc biệt nguy hiểm nếu không được theo dõi sát.

Khu vực cột sống: U máu lành tính trẻ em nằm gần cột sống có khả năng chèn ép tủy sống. Điều này có thể gây rối loạn vận động, yếu chi hoặc ảnh hưởng đến cảm giác của trẻ.
Các cơ quan nội tạng: U máu ở gan, thận hoặc cơ quan nội tạng khác thường không biểu hiện rõ ràng bên ngoài. Tuy nhiên, nếu khối u có kích thước lớn hoặc xuất hiện đồng thời nhiều khối, chức năng của cơ quan bị ảnh hưởng, thậm chí có thể dẫn đến biến chứng nghiêm trọng.

Vì vậy, dù phần lớn u máu là lành tính, cha mẹ vẫn cần theo dõi sát sự thay đổi về kích thước, màu sắc và vị trí của khối u, đồng thời đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu bất thường để được đánh giá và hướng dẫn xử trí phù hợp.

3. U máu lành tính trẻ em có chữa được không?

U máu lành tính trẻ em có thể chữa được và trên thực tế nhiều trường hợp còn có thể tự thoái triển mà không cần can thiệp. Đây là khối u lành tính, thường phát triển nhanh trong những tháng đầu đời rồi dần nhỏ lại theo thời gian. Với những u nhỏ, không nằm ở vị trí nguy hiểm và không gây biến chứng, bác sĩ thường chỉ theo dõi định kỳ thay vì điều trị ngay.

Tuy nhiên, u máu sẽ cần được chữa khi khối u phát triển nhanh, kích thước lớn hoặc nằm ở những vị trí quan trọng như quanh mắt, miệng, cằm, cổ và đường thở. Ngoài ra, các trường hợp u bị loét, nhiễm trùng, chảy máu, gây giảm thị lực, khó thở, khó ăn uống hoặc có nguy cơ để lại sẹo xấu, biến dạng ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tâm lý của trẻ cũng cần được can thiệp sớm. Đặc biệt, u máu ở đường thở có thể gây khó thở kéo dài; u ở mi mắt có thể che lấp tầm nhìn; u lớn kèm rối loạn đông máu có nguy cơ chảy máu nhiều và đe dọa tính mạng.

Hiện nay có nhiều phương pháp chữa u máu ở trẻ sơ sinh hiệu quả, tùy thuộc vào loại u, vị trí và giai đoạn phát triển. Các phương pháp bao gồm:

Thuốc bôi tại chỗ (chẹn beta, corticoid, kháng sinh khi có loét)
Thuốc uống như propranolol hoặc prednisone
Phẫu thuật trong trường hợp u chèn ép cơ quan, không đáp ứng điều trị nội khoa hoặc để xử lý di chứng sẹo, da dư sau thoái triển.

Tiêm xơ hoặc can thiệp tắc mạch khi u lớn dễ chảy máu
Laser đối với u nông nhằm cải thiện kích thước và thẩm mỹ

Điều trị u máu lành tính trẻ em càng sớm, đặc biệt trước 3 tháng tuổi trong các trường hợp nguy cơ, thì hiệu quả càng cao và hạn chế được biến chứng lâu dài.

4. U máu trẻ em bao lâu thì hết?

U máu ở trẻ em thường có diễn tiến tự nhiên và phần lớn có thể tự thoái triển theo thời gian mà không cần can thiệp. Thông thường, khối u bắt đầu xuất hiện trong vài tuần đầu sau sinh, phát triển nhanh nhất trong 2–6 tháng đầu đời, sau đó chững lại và bước vào giai đoạn thoái triển.

Từ khoảng 1 – 5 tuổi, nhiều u máu bắt đầu nhỏ dần, nhạt màu và mềm hơn. Khoảng 50% trường hợp cải thiện rõ khi trẻ lên 5 tuổi. Đến 7 – 10 tuổi, đa số u máu sẽ thoái triển đáng kể, thậm chí gần như biến mất hoàn toàn. Tuy nhiên, dù khối u mờ đi, một số trẻ vẫn có thể còn lại da chùng nhẹ hoặc sẹo.

Nhìn chung, u máu lành tính trẻ em chữa được, nhiều trường hợp chỉ cần theo dõi vì khối u sẽ tự nhỏ dần khi trẻ lớn lên. Tuy nhiên, với những u phát triển nhanh, kích thước lớn, nằm ở vị trí quan trọng hoặc gây biến chứng, việc điều trị sớm sẽ giúp kiểm soát tốt tình trạng và hạn chế rủi ro. Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa để được đánh giá cụ thể và lựa chọn phương án xử trí phù hợp nhất.