Chỉ định chụp X-quang tuyến vú được đưa ra khi nào, cần lưu ý gì?

Chỉ định chụp X-quang tuyến vú thường được bác sĩ đưa ra trong các chương trình tầm soát định kỳ hoặc khi có dấu hiệu nghi ngờ bất thường tại tuyến vú. Việc hiểu rõ thời điểm cần thực hiện và các lưu ý quan trọng sẽ giúp phụ nữ chủ động bảo vệ sức khỏe, phát hiện sớm ung thư vú và tối ưu hiệu quả điều trị.

1. Chỉ định chụp X-quang tuyến vú

Chụp X-quang tuyến vú (mammography) là phương pháp sử dụng tia X liều thấp để ghi lại hình ảnh nhu mô vú, giúp phát hiện các tổn thương nhỏ mà thăm khám lâm sàng khó nhận biết. Theo khuyến cáo của Hiệp hội X-quang Hoa kỳ (American College of Radiology – ACR), phụ nữ có nguy cơ trung bình nên bắt đầu tầm soát từ tuổi 40 và thực hiện hàng năm. Nhiều trung tâm y tế học thuật hàng đầu Hoa Kỳ như Mayo Clinic hay Johns Hopkins Medicine cũng nhấn mạnh vai trò của mammogram trong phát hiện sớm ung thư vú, đặc biệt ở giai đoạn chưa có triệu chứng.

1.1. Chỉ định tầm soát ung thư vú định kỳ

Một trong những chỉ định chụp X-quang tuyến vú phổ biến nhất là tầm soát định kỳ ở phụ nữ không có triệu chứng.

Phụ nữ sau 40 tuổi, đặc biệt là sau mãn kinh, được khuyến cáo chụp X-quang mỗi năm hoặc theo tư vấn cá nhân hóa từ bác sĩ. Lý do là nguy cơ ung thư vú tăng dần theo tuổi và ở nhóm tuổi này, mô tuyến vú thường ít đặc hơn, giúp hình ảnh X-quang rõ ràng hơn.

Tài liệu từ trang Breastcancer.org cho thấy việc tầm soát đều đặn giúp giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú nhờ phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, khi khối u còn nhỏ và chưa di căn.

1.2. Chỉ định chụp X-quang tuyến vú khi có triệu chứng nghi ngờ

Bên cạnh tầm soát định kỳ, X-quang tuyến vú cũng thường được các bác sĩ chỉ định khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu bất thường như:

Sờ thấy khối u hoặc vùng cứng bất thường.
Đau vú kéo dài không rõ nguyên nhân.
Chảy dịch núm vú, đặc biệt là dịch máu.
Thay đổi hình dạng, kích thước hoặc da vùng vú.

Trong trường hợp này, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang chẩn đoán kết hợp siêu âm để làm rõ bản chất tổn thương.

1.3. Chỉ định chụp X-quang tuyến vú ở nhóm nguy cơ cao

Những nhóm phụ nữ có yếu tố nguy cơ cao mắc ung thư vú bao gồm:

Tiền sử gia đình có người mắc ung thư vú.
Đột biến gen BRCA1/BRCA2.
Từng xạ trị vùng ngực khi còn trẻ.
Tiền sử bệnh lý tăng sản tuyến vú không điển hình.

Ở nhóm này, bác sĩ có thể khuyến nghị bắt đầu tầm soát sớm hơn 40 tuổi hoặc kết hợp thêm cộng hưởng từ (MRI). Việc áp dụng chỉ định chụp X-quang tuyến vú cần được cá nhân hóa, dựa trên việc đánh giá nguy cơ tổng thể của người bệnh.

1.4. Chỉ định theo dõi sau điều trị bệnh lý tuyến vú

Sau phẫu thuật hoặc điều trị ung thư vú, người bệnh thường được chỉ định chụp X-quang trong quá trình theo dõi định kỳ. Trong trường hợp này, nhiều người đặt câu hỏi chụp X-quang vú để làm gì. Theo các chuyên gia, mục đích của việc chụp X-quang vú lúc này là nhằm kiểm tra sự ổn định của mô vú còn lại, đánh giá hiệu quả điều trị và phát hiện sớm biến chứng hoặc tái phát.

2. Chống chỉ định chụp X-quang tuyến vú?

Mặc dù là phương pháp an toàn với liều tia thấp, vẫn có một số trường hợp cần cân nhắc:

Phụ nữ đang mang thai (trừ khi thực sự cần thiết và có biện pháp bảo vệ).
Phụ nữ trẻ có mô vú quá đặc, khi đó siêu âm hoặc MRI có thể phù hợp hơn.
Người vừa phẫu thuật vú gần thời điểm chụp, cần trì hoãn theo hướng dẫn bác sĩ.

Trên thực tế, chống chỉ định tuyệt đối của X-quang tuyến vú không nhiều. Tuy nhiên, việc đánh giá lợi ích và nguy cơ luôn được đặt lên hàng đầu trước khi thực hiện.

3. Những lưu ý trước khi chụp X-quang tuyến vú

Để hình ảnh thu được có chất lượng tốt và hạn chế khó chịu, người bệnh cần lưu ý:

Không sử dụng lăn khử mùi, phấn hoặc kem dưỡng vùng ngực và nách trong ngày chụp vì có thể gây nhiễu hình ảnh.
Nên thực hiện chụp vào tuần đầu sau kỳ kinh nếu còn kinh nguyệt, vì lúc này mô vú mềm hơn và ít đau hơn.
Thông báo với bác sĩ nếu đang mang thai, nghi ngờ có thai hoặc có đặt túi độn ngực.

Ngoài ra, nếu từng chụp trước đó, nên mang theo kết quả cũ để so sánh. Điều này giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn sự thay đổi của mô vú theo thời gian.

4. Khi nào cần thay thế X-quang vú bằng phương pháp khác?

Không phải mọi trường hợp đều phù hợp với X-quang vú. Ở phụ nữ trẻ có mô vú dày, siêu âm vú thường được ưu tiên do khả năng phân biệt tốt hơn giữa mô đặc và nang dịch.

Ở nhóm nguy cơ rất cao, MRI tuyến vú có thể được chỉ định bổ sung nhằm tăng độ nhạy phát hiện tổn thương nhỏ.

Trong một số tình huống, bác sĩ sẽ kết hợp nhiều phương tiện chẩn đoán để tối ưu hiệu quả. Việc lựa chọn phương pháp nào phụ thuộc vào độ tuổi, yếu tố nguy cơ và đặc điểm lâm sàng cụ thể.

5. Nên thực hiện X-quang vú ở đâu?

Ung thư vú là một trong những bệnh ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ. Việc thực hiện đúng và đủ chỉ định chụp X-quang tuyến vú theo khuyến cáo giúp phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện tiên lượng.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, khách hàng có thể lựa chọn các gói khám và tầm soát ung thư vú toàn diện với:

Hệ thống máy chụp X-quang hiện đại, hình ảnh độ phân giải cao.
Đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm đọc kết quả chính xác.
Quy trình khép kín, nhanh chóng, bảo mật thông tin.
Kết hợp siêu âm, xét nghiệm và tư vấn chuyên sâu cá nhân hóa nguy cơ.

Gói khám khám tầm soát phát hiện sớm ung thư vú tại Thu Cúc TCI không chỉ giúp kiểm tra tình trạng tuyến vú mà còn đánh giá tổng thể sức khỏe phụ nữ, từ đó xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp theo từng độ tuổi. Liên hệ đặt lịch sớm nếu có nhu cầu kiểm tra và tầm soát các bệnh lý tuyến vú.