Các nguyên nhân ung thư cổ tử cung nữ

Ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh ung thư phổ biến ở nữ giới nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa và phát hiện sớm nếu chủ động tầm soát. Bài viết sau giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân ung thư cổ tử cung nữ và các yếu tố nguy cơ liên quan để bảo vệ sức khỏe hiệu quả, đồng thời giảm nguy cơ mắc bệnh trong tương lai.

1. Nguyên nhân ung thư cổ tử cung là gì? Yếu tố nguy cơ cao

1.1. Virus HPV 

Trong số các nguyên nhân ung thư cổ tử cung phụ nữ, nhiễm virus HPV (Human Papillomavirus) nguy cơ cao được xem là nguyên nhân quan trọng nhất. Đây là nhóm virus rất phổ biến, chủ yếu lây truyền qua quan hệ tình dục và tiếp xúc trực tiếp giữa vùng da hoặc niêm mạc sinh dục. Hiện nay có hơn 100 chủng HPV đã được xác định, trong đó khoảng 14 chủng thuộc nhóm nguy cơ cao có khả năng gây ung thư. Đặc biệt, hai chủng HPV 16 và HPV 18 là tác nhân gây ra khoảng 70% số ca ung thư cổ tử cung trên toàn thế giới.

Nguy cơ chỉ thực sự tăng lên khi virus HPV nguy cơ cao tồn tại dai dẳng trong cơ thể nhiều năm. Khi đó, virus có thể làm biến đổi các tế bào tại cổ tử cung, khiến chúng phát triển bất thường và hình thành các tổn thương tiền ung thư. Nếu những tổn thương này không được phát hiện và điều trị kịp thời, chúng có thể tiến triển thành ung thư cổ tử cung.

1.2. Hệ miễn dịch suy yếu

Ở người khỏe mạnh, phần lớn trường hợp nhiễm HPV sẽ được hệ miễn dịch đào thải tự nhiên sau một thời gian ngắn. Ngược lại, khi miễn dịch suy giảm, virus có thể tồn tại dai dẳng và làm tăng nguy cơ xuất hiện các tổn thương tiền ung thư. Những người nhiễm HIV, mắc bệnh suy giảm miễn dịch hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch sau ghép tạng, điều trị bệnh tự miễn hay ung thư đều thuộc nhóm có nguy cơ cao hơn.

1.3. Hút thuốc lá

Hút thuốc lá là yếu tố đã được chứng minh có liên quan đến sự gia tăng nguy cơ mắc nhiều loại ung thư, trong đó có ung thư cổ tử cung. Khói thuốc chứa hàng nghìn hóa chất độc hại có thể làm tổn thương tế bào, đồng thời làm suy giảm khả năng miễn dịch tại niêm mạc cổ tử cung. Ở những phụ nữ đã nhiễm HPV, việc hút thuốc khiến cơ thể khó đào thải virus hơn so với người không hút thuốc. Virus vì thế có xu hướng tồn tại lâu hơn, làm tăng khả năng gây ra những biến đổi bất thường trong tế bào cổ tử cung.

1.4. Tiếp xúc với thuốc phòng sảy thai DES và các yếu tố sinh sản

Một số nghiên cứu cho thấy phụ nữ có mẹ từng sử dụng thuốc Diethylstilbestrol (DES) trong thai kỳ có nguy cơ cao hơn mắc ung thư biểu mô tuyến tế bào sáng ở cổ tử cung hoặc âm đạo. Mặc dù hiện nay DES không còn được sử dụng, đây vẫn là yếu tố nguy cơ cần lưu ý khi khai thác tiền sử bệnh.

2. Vai trò của virus HPV trong quá trình biến đổi tế bào cổ tử cung 

2.1. HPV lây truyền thế nào? 

HPV lây chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp giữa da và niêm mạc vùng sinh dục trong quan hệ tình dục qua đường âm đạo, hậu môn hoặc đường miệng. Virus cũng có thể lây khi tiếp xúc thân mật dù không có quan hệ xâm nhập. Đa số người nhiễm không có triệu chứng nên khó phát hiện và có thể vô tình lây cho bạn tình.

2.2. HPV gây biến đổi tế bào cổ tử cung ra sao?

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, HPV nguy cơ cao có thể cư trú tại lớp tế bào biểu mô của cổ tử cung. Trong phần lớn trường hợp, hệ miễn dịch sẽ loại bỏ virus một cách tự nhiên mà không để lại tổn thương. Tuy nhiên, nếu virus tồn tại kéo dài trong nhiều năm, chúng có thể can thiệp vào vật chất di truyền của tế bào cổ tử cung. Quá trình này khiến tế bào mất dần khả năng kiểm soát sự phát triển, tăng sinh nhanh hơn bình thường và giảm khả năng tự chết theo chu kỳ sinh lý.

Theo thời gian, các tế bào bất thường tích tụ ngày càng nhiều, hình thành những tổn thương tiền ung thư. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, các tổn thương này có thể tiến triển thành ung thư xâm lấn và lan sang các mô lân cận hoặc những cơ quan khác.

3. Các thói quen sinh hoạt và yếu tố bệnh lý nền làm tăng khả năng nhiễm bệnh

3.1. Tiền sử quan hệ tình dục

Tiền sử quan hệ tình dục là một trong những yếu tố có liên quan mật thiết đến nguy cơ nhiễm HPV. Càng có nhiều cơ hội tiếp xúc với virus, nguy cơ xuất hiện các tổn thương tiền ung thư tại cổ tử cung càng cao. 

• Phụ nữ bắt đầu quan hệ tình dục khi còn quá trẻ, đặc biệt trước 18 tuổi
• Có nhiều bạn tình hoặc có bạn tình từng có nhiều mối quan hệ tình dục
• Chỉ có một bạn tình nhưng vẫn có thể nhiễm HPV nếu đối phương đã từng mang virus từ trước

3.2. Nhiễm Chlamydia

Chlamydia là một trong những bệnh lây truyền qua đường tình dục phổ biến. Các nhà khoa học cho rằng tình trạng viêm mạn tính do Chlamydia gây ra có thể làm thay đổi môi trường tại cổ tử cung, tạo điều kiện để HPV nguy cơ cao tồn tại lâu hơn trong cơ thể. Nếu không được điều trị kịp thời, Chlamydia có thể gây viêm cổ tử cung, viêm vùng chậu, tổn thương vòi trứng và làm tăng nguy cơ vô sinh.

3.3. Sinh nhiều con

Nhiều nghiên cứu cho thấy phụ nữ từng sinh từ ba con đủ tháng trở lên có nguy cơ mắc ung thư cổ tử cung cao hơn so với người sinh ít con hoặc chưa từng sinh con. các chuyên gia cho rằng việc mang thai nhiều lần có thể làm thay đổi nội tiết tố trong thời gian dài, đồng thời khiến cổ tử cung trải qua nhiều biến đổi về cấu trúc và chức năng. Ngoài ra, phụ nữ sinh nhiều con thường có thời gian hoạt động tình dục kéo dài hơn, từ đó làm tăng khả năng tiếp xúc với virus HPV

3.4. Tiền sử gia đình có người mắc ung thư cổ tử cung

Một số nghiên cứu ghi nhận ung thư cổ tử cung có xu hướng xuất hiện nhiều hơn ở những gia đình từng có người mắc bệnh. Nếu mẹ, chị gái hoặc em gái bị ung thư cổ tử cung, nguy cơ mắc bệnh của người phụ nữ có thể cao hơn. Các nhà khoa học cho rằng yếu tố di truyền có thể ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể trước virus HPV. Một số người có cơ địa khiến hệ miễn dịch khó loại bỏ virus hơn, từ đó làm tăng nguy cơ nhiễm HPV kéo dài và hình thành tổn thương tiền ung thư.

4. Khi nào cần tầm soát sớm ung thư cổ tử cung? 

Ung thư cổ tử cung có thể phòng ngừa hiệu quả nhờ tiêm vaccine HPV và tầm soát định kỳ. WHO khuyến cáo trẻ em gái từ 9 – 14 tuổi nên tiêm vacxin trước khi có quan hệ tình dục để đạt hiệu quả bảo vệ tối ưu. Phụ nữ trưởng thành chưa tiêm vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn. Người có hệ miễn dịch suy giảm hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao cần tuân thủ lịch tiêm và tầm soát theo hướng dẫn chuyên môn.

Hiểu rõ nguyên nhân ung thư cổ tử cung nữ giúp chị em chủ động phòng bệnh và tầm soát đúng thời điểm. Tại Thu Cúc TCI, gói khám sức khỏe và tầm soát ung thư toàn diện dành cho nữ bao gồm khám phụ khoa, xét nghiệm HPV DNA, Pap smear, xét nghiệm máu và hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại, hỗ trợ phát hiện sớm ung thư cổ tử cung và nhiều bệnh lý phụ khoa khác.