Khi nào cần nội soi tiêu hóa, những ai nên chủ động kiểm tra sớm?

Nhiều bệnh lý tiêu hóa như polyp đại trực tràng, viêm teo dạ dày hay ung thư đường tiêu hóa giai đoạn sớm thường tiến triển âm thầm và ít triệu chứng rõ ràng. Chính vì vậy, ngày càng nhiều người quan tâm đến việc khi nào cần nội soi tiêu hóa, ai nên nội soi tiêu hóa định kỳ và bao lâu nên kiểm tra một lần.

1. Nội soi tiêu hóa định kỳ là gì?

Nội soi tiêu hóa định kỳ là phương pháp kiểm tra đường tiêu hóa theo lịch theo dõi đều đặn nhằm phát hiện sớm các bất thường tại thực quản, dạ dày, tá tràng và đại trực tràng, ngay cả khi người bệnh chưa có triệu chứng rõ ràng

Thông qua hình ảnh nội soi, bác sĩ có thể quan sát trực tiếp niêm mạc ống tiêu hóa để phát hiện nhiều bệnh lý từ lành tính đến nguy hiểm như viêm loét dạ dày – đại tràng, nhiễm vi khuẩn HP, trào ngược dạ dày thực quản, polyp, viêm teo niêm mạc hay các tổn thương tiền ung thư và ung thư giai đoạn sớm.

Không chỉ giúp chẩn đoán bệnh, nội soi còn hỗ trợ sinh thiết, cắt polyp hoặc theo dõi tiến triển của các bệnh lý tiêu hóa mãn tính ở nhóm nguy cơ cao.

2. Vì sao nhóm nguy cơ cao cần nội soi định kỳ?

Ung thư đường tiêu hóa là nhóm bệnh lý có xu hướng tiến triển âm thầm trong thời gian dài và thường ít biểu hiện rõ ràng ở giai đoạn sớm. Bệnh có thể xuất hiện ở đường tiêu hóa trên như thực quản, dạ dày hoặc ở đường tiêu hóa dưới như đại trực tràng, gan mật…

Nhiều trường hợp, khối u đã hình thành và phát triển trong cơ thể nhưng người bệnh chỉ gặp các triệu chứng mơ hồ như đầy bụng, khó tiêu, chán ăn, rối loạn tiêu hóa hoặc thay đổi thói quen đại tiện nên dễ chủ quan bỏ qua.
Trong khi đó, tuổi tác, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh, hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, ít vận động hoặc tiền sử gia đình mắc ung thư tiêu hóa đều là những yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Chính vì vậy, nhóm nguy cơ cao cần nội soi tiêu hóa định kỳ để phát hiện sớm polyp, tổn thương tiền ung thư hoặc có nguy cơ tiến triển thành ung thư cao trước khi bệnh tiến triển nặng hơn. Việc phát hiện sớm có ý nghĩa rất quan trọng vì nếu điều trị ở giai đoạn đầu, hiệu quả điều trị và tỷ lệ sống thường cao hơn đáng kể so với khi phát hiện muộn.

Mặc dù nội soi hiện là phương pháp hiệu quả trong tầm soát bệnh lý tiêu hóa, thực tế vẫn tồn tại nguy cơ bỏ sót tổn thương nhỏ hoặc dạng phẳng khó quan sát. Một số nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ bỏ sót polyp đại trực tràng có thể dao động khoảng 20 – 47%, trong khi tỷ lệ bỏ sót ung thư tiêu hóa trên khoảng 6 – 11,3%. Điều này cho thấy việc nâng cấp công nghệ nội soi ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả phát hiện sớm tổn thương tiêu hóa.

Hiện nay, Thu Cúc TCI là đơn vị đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam ứng dụng thực tế công nghệ nội soi siêu phóng đại cấp độ tế bào Endocyto 520x. Công nghệ phóng đại hình ảnh ở mức rất cao, giúp quan sát rõ bất thường niêm mạc, vi mạch và những thay đổi vi thể khó phát hiện bằng nội soi thông thường. Chính khả năng “nhìn rõ” bất thường ở cấp độ tế bào này đã góp phần nâng cao khả năng phát hiện sớm polyp, tổn thương tiền ung thư và các dấu ấn ung thư tiêu hóa giai đoạn đầu chưa quá rõ ràng.

3. Những người có nguy cơ cao cần nội soi tiêu hóa định kỳ

Không phải ai cũng cần nội soi với tần suất giống nhau. Tuy nhiên, một số nhóm nguy cơ cao thường được khuyến nghị nên nội soi tiêu hóa định kỳ để phát hiện sớm tổn thương tiền ung thư và ung thư đường tiêu hóa.

3.1. Đối với trường hợp nội soi thực quản – dạ dày – tá tràng

Các trường hợp nên nội soi định kỳ gồm:

• Nam và nữ từ khoảng 40 – 45 tuổi trở lên, đặc biệt nếu từng nhiễm vi khuẩn HP
• Người bị viêm teo niêm mạc dạ dày hoặc dị sản ruột
• Người có tổn thương loạn sản cần theo dõi sau điều trị nội soi
• Có bố mẹ hoặc anh chị em ruột mắc ung thư dạ dày
• Người từng cắt bán phần dạ dày
• Người đã điều trị ung thư dạ dày sớm qua nội soi
• Người mắc hội chứng đa polyp tuyến gia đình
• Người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc thường xuyên sử dụng thực phẩm lên men, đồ hộp, thực phẩm chứa nhiều chất bảo quản

Tần suất nội soi sẽ phụ thuộc vào mức độ tổn thương niêm mạc. Ví dụ, viêm teo nhẹ có thể theo dõi khoảng 3 năm/lần, trong khi trường hợp viêm teo nặng hoặc có dị sản ruột thường cần nội soi sát hơn theo chỉ định của bác sĩ.

3.2. Đối với trường hợp nội soi đại trực tràng

Những người nên nội soi đại trực tràng định kỳ gồm:

• Người từ 40 – 45 tuổi trở lên
• Có tiền sử gia đình mắc polyp hoặc ung thư đại trực tràng
• Người từng cắt polyp hoặc điều trị ung thư đại trực tràng
• Người mắc bệnh viêm ruột mãn tính kéo dài như viêm loét đại tràng hoặc Crohn
• Người hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia hoặc có chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, ít chất xơ

Đây đều là những nhóm có nguy cơ cao xuất hiện polyp hoặc tổn thương ác tính đường tiêu hóa nên cần được theo dõi định kỳ để phát hiện sớm bất thường.

4. Bao lâu nên nội soi định kỳ?

Tần suất nội soi tiêu hóa sẽ phụ thuộc vào tuổi, triệu chứng, tiền sử bệnh lý và mức độ nguy cơ của từng người. Dưới đây là một số mốc tham khảo thường gặp, tuy nhiên lịch nội soi cụ thể vẫn nên được bác sĩ tư vấn sau khi thăm khám.

4.1. Đối với nội soi dạ dày

• Người khỏe mạnh, chưa có triệu chứng tiêu hóa: có thể nội soi khoảng 3 – 5 năm/lần để tầm soát sớm bệnh lý dạ dày.
  Người có biểu hiện như đau thượng vị, ợ nóng, đầy bụng, buồn nôn hoặc rối loạn tiêu hóa kéo dài nên đi nội soi sớm theo chỉ định bác sĩ.
• Người nhiễm vi khuẩn HP thường cần kiểm tra lại sau điều trị và có thể được theo dõi định kỳ khoảng 1 – 2 năm/lần tùy tình trạng niêm mạc dạ dày.
• Người có viêm loét dạ dày mạn tính, viêm teo niêm mạc hoặc tiền sử gia đình ung thư dạ dày thường cần nội soi sát hơn để theo dõi nguy cơ tiến triển bất thường.

4.2. Đối với nội soi đại trực tràng

• Người từ 40 – 45 tuổi trở lên, chưa có triệu chứng: có thể cân nhắc nội soi đại trực tràng định kỳ khoảng 5 năm/lần.
• Người từng cắt polyp đại trực tràng thường cần nội soi theo dõi lại sau khoảng 1 – 3 năm tùy loại polyp, kích thước và số lượng polyp trước đó.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư đại trực tràng có thể cần nội soi sớm hơn hoặc theo dõi thường xuyên hơn theo tư vấn của bác sĩ.
• Nếu xuất hiện các triệu chứng như đi ngoài ra máu, phân đen, táo bón hoặc tiêu chảy kéo dài, đau bụng, sụt cân không rõ nguyên nhân… nên nội soi càng sớm càng tốt để tìm nguyên nhân.

Khi nào cần nội soi tiêu hóa, ai cần nội soi tiêu hóa phụ thuộc vào tuổi, triệu chứng và các yếu tố nguy cơ cụ thể. Đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao, nội soi định kỳ có vai trò rất quan trọng trong phát hiện sớm polyp, tổn thương tiền ung thư và ung thư tiêu hóa giai đoạn đầu. Thu Cúc TCI không chỉ là đơn vị đầu tiên ứng dụng công nghệ nội soi siêu phóng đại cấp độ tế bào Endocyto 520x vào thực tiễn mà còn đầu tư đồng bộ Trung tâm Nội soi Công nghệ cao với hệ thống thiết bị hiện đại, đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng quy trình chăm sóc bài bản trước – trong – sau nội soi, góp phần nâng cao hiệu quả tầm soát và trải nghiệm cho người thăm khám.