Hội chứng ruột kích thích nên ăn gì và kiêng gì để giảm triệu chứng

Nhiều người băn khoăn hội chứng ruột kích thích nên ăn gì, nên kiêng gì để giảm triệu chứng và hạn chế các đợt bùng phát. Việc xây dựng thực đơn cho người bị hội chứng ruột kích thích phù hợp không chỉ giúp cải thiện tiêu hóa mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống.

1. Dinh dưỡng ảnh hưởng như thế nào đến hội chứng ruột kích thích?

Chế độ ăn uống có ảnh hưởng rõ rệt đến triệu chứng của hội chứng ruột kích thích. Theo Pubmed, một số nghiên cứu tổng hợp cho thấy, can thiệp dinh dưỡng, đặc biệt là chế độ low-FODMAP, giúp giảm mức độ triệu chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống ở người mắc IBS. 

Ngoài ra, Pubmed cũng cho rằng, lựa  chọn thực phẩm phù hợp góp phần cân bằng hệ vi sinh đường ruột – Một yếu tố quan trọng trong cơ chế bệnh học của hội chứng này

2. Người bị hội chứng ruột kích thích nên ăn gì?

Chế độ ăn phù hợp có thể giúp người mắc hội chứng ruột kích thích giảm triệu chứng đau bụng, đầy hơi và rối loạn đại tiện. Vậy người bị hội chứng ruột kích thích nên ăn gì

 để kiểm soát bệnh hiệu quả hơn? Tham khảo chi tiết dưới đây:

• Ưu tiên protein nạc: Đạm ít béo dễ tiêu hóa, hạn chế đầy hơi và khó chịu sau ăn. Người bệnh nên chọn thịt nạc, ức gà, cá nạc, tránh các loại thịt nhiều mỡ dễ làm triệu chứng ruột kích thích nặng hơn.
• Rau củ và trái cây dễ dung nạp: Rau quả cung cấp chất xơ và dưỡng chất cần thiết cho tiêu hóa. Nên ưu tiên rau nấu chín và các loại trái cây ít gây chướng bụng như chuối, bơ, đu đủ, kiwi.
• Chọn chất xơ hòa tan, ít FODMAP: Chất xơ hòa tan giúp điều hòa nhu động ruột và giảm rối loạn tiêu hóa. Các thực phẩm phù hợp gồm yến mạch, khoai lang, cam, chuối, bơ.
• Bổ sung thực phẩm giàu omega-3: Omega-3 có tác dụng chống viêm, hỗ trợ làm dịu niêm mạc ruột. Có thể tăng cường từ cá béo, dầu ô liu, hạt và các loại quả hạch.
• Thực phẩm lên men có lợi: Thực phẩm lên men cung cấp lợi khuẩn, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột. Sữa chua nguyên chất, không thêm đường là lựa chọn phù hợp cho người mắc hội chứng ruột kích thích.

3. Hội chứng ruột kích thích nên kiêng gì để tránh bùng phát triệu chứng

Người mắc hội chứng ruột kích thích có hệ tiêu hóa nhạy cảm, dễ bị kích thích bởi một số nhóm thực phẩm nhất định. Việc nhận biết và tránh các thực phẩm không phù hợp giúp hạn chế co thắt ruột, giảm đau bụng, đầy hơi và rối loạn đại tiện, từ đó hỗ trợ kiểm soát triệu chứng hiệu quả hơn. Nhóm thực phần cần lưu ý cụ thể như:
– Thực phẩm sống, lên men và cay nóng: Rau sống, tiết canh, gỏi cá, dưa cà muối, gia vị cay,..Có thể kích thích niêm mạc ruột, làm tăng nguy cơ viêm và rối loạn tiêu hóa.

• Đồ ăn nhiều dầu mỡ và chất béo động vật: Các món chiên rán, xào nhiều dầu, thịt chế biến sẵn, bánh kẹo béo dễ làm ruột co thắt mạnh hơn, gây đau bụng và khó chịu.
• Thực phẩm dễ sinh hơi: Đậu, bắp cải, hành và rau họ cải có thể gây chướng bụng, đầy hơi rõ rệt.
• Sản phẩm giàu đường và lactose: Trái cây khô, đồ hộp, sữa và chế phẩm từ sữa dễ gây tiêu chảy, đau quặn hoặc táo bón ở người không dung nạp tốt.
•  Chất kích thích và trái cây chua: Rượu bia, cà phê, thuốc lá và các loại quả nhiều axit có thể làm trầm trọng thêm triệu chứng.
• Ăn uống không điều độ: Ăn quá no, ăn tối muộn hoặc dùng nhiều chất xơ không hòa tan khi đang tiêu chảy đều khiến hệ tiêu hóa quá tải và dễ bùng phát triệu chứng.

4. Các lưu ý khác cho người mắc hội chứng ruột kích thích

Bên cạnh việc nắm rõ hội chứng ruột kích thích nên ăn gì, kiêng gì, người cũng cần duy trì thói quen sinh hoạt khoa học để kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động ổn định hơn. Một số nguyên tắc đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt gồm:

• Áp dụng chế độ ăn ít FODMAP: Theo Cleveland Clinic, chế độ ăn này giúp hạn chế các loại carbohydrate khó tiêu, nguyên nhân dễ gây đầy hơi, chướng bụng và rối loạn tiêu hóa. Đồng thời, vẫn đảm bảo cung cấp đầy đủ dưỡng chất thông qua các thực phẩm thay thế dễ dung nạp hơn.
• Uống đủ nước mỗi ngày: Bổ sung ít nhất 2 lít nước/ngày giúp làm mềm phân, hỗ trợ nhu động ruột và giảm nguy cơ táo bón, đặc biệt cần thiết với người thường xuyên rối loạn tiêu hóa.
• Duy trì bữa ăn điều độ: Ăn đủ ba bữa chính đúng giờ, hạn chế bỏ bữa hoặc ăn quá muộn vào ban đêm. Có thể chia nhỏ khẩu phần để giảm áp lực cho hệ tiêu hóa và hạn chế cơn đau bụng, đầy hơi.
• Ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên: Giấc ngủ chất lượng kết hợp với tập thể dục nhẹ nhàng giúp cải thiện nhu động ruột, giảm căng thẳng – yếu tố dễ làm trầm trọng triệu chứng hội chứng ruột kích thích.

Việc hiểu rõ hội chứng ruột kích thích nên ăn gì và kiêng gì đóng vai trò quan trọng trong kiểm soát triệu chứng và ngăn ngừa các đợt bùng phát. Chế độ ăn phù hợp kết hợp sinh hoạt khoa học giúp cải thiện tiêu hóa và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, mỗi người có mức độ dung nạp thực phẩm khác nhau, vì vậy nên theo dõi phản ứng của cơ thể và thăm khám chuyên khoa để được các bác sĩ thăm và tư vấn chính xác nhất. 

Nguồn tham khảo: Mayo Clinic; The association of uk dieticians; Cleveland Clinic