Hội chứng ruột kích thích gây tăng hoặc sút cân thế nào?

Hội chứng ruột kích thích (IBS) là rối loạn chức năng đường tiêu hóa phổ biến, ảnh hưởng trực tiếp đến thói quen ăn uống và khả năng tiêu hóa của người bệnh. Trên thực tế, IBS có thể khiến một số người tăng cân, nhưng cũng có không ít trường hợp hội chứng ruột kích thích gây sút cân hoặc hội chứng ruột kích thích sụt cân kéo dài. Vậy IBS tác động đến cân nặng như thế nào và làm sao để tăng cân cho người bị hội chứng ruột kích thích một cách an toàn?

1. Vì sao hội chứng ruột kích thích lại gây sút cân hoặc tăng cân?

Hội chứng ruột kích thích không trực tiếp làm rối loạn hấp thu dinh dưỡng như các bệnh viêm ruột, tuy nhiên bệnh lại ảnh hưởng rõ rệt đến hành vi ăn uống và tiêu hóa, từ đó tác động đến cân nặng. Theo Healthline, IBS có thể dẫn đến sụt cân khi người bệnh ăn ít hơn nhu cầu do sợ đau bụng, đầy hơi, tiêu chảy hoặc khó chịu sau ăn, khiến lượng calo nạp vào không đủ duy trì cân nặng ổn định.

Bên cạnh đó, theo Everyday Health, căng thẳng tâm lý, yếu tố thường gặp ở người mắc IBS, cũng góp phần làm giảm cảm giác thèm ăn. Nhiều người bị IBS tránh ăn hoặc loại bỏ quá nhiều nhóm thực phẩm để phòng triệu chứng, dẫn đến thiếu năng lượng kéo dài và gây hội chứng ruột kích thích sụt cân không chủ ý.

Ngoài ra, đối với tình trạng người bị tăng cân khi bị hội chứng ruột kích thích, gần đây, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng cũng có thể tồn tại mối liên hệ giữa béo phì và (IBS). Mối liên hệ này hiện vẫn chưa được hiểu rõ hoàn toàn, nhưng có thể liên quan đến sự khác biệt trong chế độ ăn uống hoặc trong quá trình chuyển hóa và hấp thu chất béo. 

Theo Medical News Today, mặc dù các thực phẩm kích thích triệu chứng IBS có thể khác nhau ở mỗi người, một số loại trái cây, rau củ và ngũ cốc nguyên hạt thường dễ gây triệu chứng. Vì vậy, nhiều người có xu hướng tránh những thực phẩm này nhằm hạn chế cảm giác khó chịu do IBS. Khi làm như vậy, họ có thể lựa chọn các thực phẩm dễ tiêu hóa hơn và tạo ít chất thải hơn. Tuy nhiên, những thực phẩm này có thể có hàm lượng calo cao hơn, nên nếu tiêu thụ với số lượng lớn có thể dẫn đến tăng cân. 

Một số trường hợp khác, IBS có thể liên quan đến tăng cân bởi việc giảm vận động do mệt mỏi, đau bụng hoặc sử dụng một số thuốc điều trị triệu chứng IBS có thể làm tăng cân ở một bộ phận người bệnh.

2. Một số gợi ý về tăng cân cho người bị hội chứng ruột kích thích 

2.1. Tăng cân cho người bị hội chứng ruột kích thích: Kết hợp khoa học giữa ăn uống và sinh hoạt để tăng cân bền vững

Để tăng cân cho người bị hội chứng ruột kích thích một cách an toàn và lâu dài, cần kết hợp đồng thời yếu tố khoa học trong chế độ ăn uống và sinh hoạt hằng ngày. Cách tiếp cận này giúp đảm bảo cân nặng được cải thiện mà không làm triệu chứng IBS nặng hơn. Quá trình tăng cân đòi hỏi sự kiên trì và theo dõi sát sao nhằm duy trì sức khỏe ổn định và đạt hiệu quả bền vững.

2.2. Tuân thủ chế độ ăn uống khoa học, phù hợp với IBS

Việc ăn uống ở người mắc hội chứng ruột kích thích thường gặp nhiều khó khăn, do có những món ăn yêu thích nhưng lại gây kích thích triệu chứng, trong khi một số thực phẩm khác tuy dễ ăn nhưng không đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu tăng cân, người bệnh cần tuân thủ chế độ ăn uống khoa học và hợp lý, được xây dựng một cách tỉ mỉ và phù hợp với tình trạng tiêu hóa của bản thân.

2.3. Lựa chọn thực phẩm có lợi và loại bỏ yếu tố gây kích thích đường ruột

Người bị hội chứng ruột kích thích cần chủ động lập kế hoạch ăn uống, ưu tiên lựa chọn những thực phẩm có lợi cho cơ thể và phù hợp với hệ tiêu hóa. Đồng thời, việc loại bỏ các thực phẩm không tốt cho đường ruột là yếu tố quan trọng giúp hạn chế triệu chứng IBS. Chỉ khi thực hiện chế độ ăn một cách chi tiết, cụ thể và tuân thủ nghiêm ngặt, người bệnh mới có thể cải thiện cân nặng hiệu quả, đồng thời giảm nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tiêu hóa.

3. Một số lưu ý về thực phẩm nên ăn cho người bị hội chứng ruột kích thích sụt cân

Người bị hội chứng ruột kích thích nên ưu tiên chế độ ăn low-FODMAP với các thực phẩm dễ tiêu, phù hợp đường tiêu hóa đang rối loạn. Chỉ khi tiêu hóa và hấp thu tốt, cơ thể mới có thể cải thiện cân nặng một cách bền vững.

Các nhóm thực phẩm thường được khuyến nghị gồm tinh bột, khoai lang, khoai tây, gạo lứt, chất xơ, protein và trái cây phù hợp.

• Tinh bột là nguồn năng lượng quan trọng cho quá trình tăng cân, trong đó khoai lang và khoai tây vừa cung cấp năng lượng vừa bổ sung vitamin và khoáng chất.
• Gạo lứt hỗ trợ đồng hóa thức ăn và cải thiện tình trạng táo bón hoặc tiêu chảy, dù không trực tiếp làm tăng cân nhanh.
• Chất xơ cần thiết để hỗ trợ tiêu hóa và kiểm soát triệu chứng, nhưng nên tăng từ từ với lượng phù hợp để tránh đầy bụng.

• Protein đóng vai trò thiết yếu trong tăng cân, người bệnh vẫn có thể ăn thịt nếu được chế biến đúng cách và dễ tiêu.
• Nên ưu tiên thực phẩm sạch, an toàn, hạn chế hóa chất và chất bảo quản để tránh kích thích đường ruột.
• Sữa chua giúp bổ sung lợi khuẩn, cân bằng hệ vi sinh đường ruột và giảm tiêu chảy hoặc táo bón.
• Không nên ăn quá nhiều trong một bữa, cần chia nhỏ bữa ăn và nhai kỹ để giảm đầy hơi, co thắt ruột và số lần đi ngoài.

Việc tăng cân ở người bị hội chứng ruột kích thích cần kiên trì, tuân thủ khuyến cáo chuyên môn và lựa chọn thực phẩm phù hợp để vừa giảm triệu chứng vừa cải thiện cân nặng.

Hội chứng ruột kích thích có thể ảnh hưởng đến cân nặng theo nhiều cách khác nhau, trong đó hội chứng ruột kích thích gây sút cân thường xuất phát từ rối loạn tiêu hóa, tâm lý sợ ăn và chế độ ăn kiêng quá mức. Tuy nhiên, nếu được kiểm soát đúng cách, người bệnh hoàn toàn có thể cải thiện cân nặng. Việc tăng cân cho người bị hội chứng ruột kích thích cần dựa trên nền tảng kiểm soát triệu chứng, lựa chọn thực phẩm phù hợp và duy trì lối sống khoa học. Khi hệ tiêu hóa hoạt động ổn định, khả năng hấp thu được cải thiện, quá trình tăng cân sẽ diễn ra an toàn và bền vững hơn, đồng thời giúp nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Nguồn tham khảo: Medical news today; Healthline; Everyday health