Hình ảnh nội soi của bệnh Crohn và tổn thương theo từng giai đoạn

Bệnh Crohn là một trong những bệnh lý viêm ruột mạn tính phức tạp, dễ nhầm lẫn với nhiều rối loạn tiêu hóa khác. Vì vậy, việc quan sát hình ảnh nội soi của bệnh Crohn đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán và đánh giá mức độ tổn thương.

1. Bệnh Crohn là bệnh gì?

Bệnh Crohn là một dạng viêm mạn tính của đường tiêu hóa, có thể gây tổn thương ở bất kỳ vị trí nào từ miệng đến hậu môn. Bệnh thường diễn tiến theo từng đợt, xen kẽ giữa giai đoạn ổn định và các đợt bùng phát triệu chứng.
Cơ chế bệnh thường liên quan đến rối loạn miễn dịch, tuy nhiên nguyên nhân cụ thể vẫn chưa được xác định rõ. Một số yếu tố được cho là có liên quan gồm di truyền, môi trường, sự mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, chế độ ăn uống (nhiều đạm, đồ uống có ga) và thói quen hút thuốc.

Bệnh Crohn là một dạng viêm mạn tính của đường tiêu hóa

2. Vai trò của nội soi trong chẩn đoán bệnh Crohn

Trong chẩn đoán bệnh, nội soi Crohn giữ vai trò then chốt vì cho phép quan sát trực tiếp tổn thương trên toàn bộ đường tiêu hóa, từ đó đánh giá chính xác vị trí, mức độ và tính chất viêm. Hiện nay, các phương pháp nội soi hiện đại giúp nâng cao hiệu quả chẩn đoán, ví dụ như:

Nội soi dạ dày/đại tràng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI): Giúp bác sĩ tiếp cận trực tiếp các tổn thương ở đường tiêu hóa trên và dưới. Hệ thống AI hỗ trợ không bỏ sót những vùng niêm mạc bất thường, từ đó định hướng sinh thiết chính xác các tổn thương nghi ngờ, góp phần nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán bệnh Crohn.
Nội soi viên nang (PillCam SB3) tích hợp AI: Cho phép khảo sát toàn bộ ống tiêu hóa, đặc biệt là ruột non – Khu vực khó tiếp cận bằng nội soi thông thường. Phương pháp này không xâm lấn, không gây đau và giúp phát hiện các tổn thương nhỏ một cách hiệu quả.

hình ảnh nội soi của bệnh crohn — Nội soi tiêu hóa trong chẩn đoán Crohn giữ vai trò then chốt vì cho phép quan sát trực tiếp tổn thương

3. Đặc điểm hình ảnh và mức độ tổn thương của bệnh Crohn qua nội soi

3.1. Các đặc điểm hình ảnh nội soi bệnh crohn điển hình

Bệnh Crohn thường xuất hiện ở vùng hồi – manh tràng (khoảng 50%), tiếp đến là ruột non (30%) và đại tràng (20%); một số ít trường hợp có thể tổn thương ở đường tiêu hóa trên. Ngoài ra, khoảng 25% người bệnh có thể kèm biến chứng quanh hậu môn như rò hoặc áp xe. Các dấu hiệu điển hình trên hình ảnh nội soi bệnh Crohn gồm:

Tổn thương rải rác (skip lesions): Các đoạn viêm không liên tục, xen kẽ vùng niêm mạc bình thường
Niêm mạc phù nề, xung huyết: Thành ruột đỏ, sưng, mất cấu trúc bình thường
Loét áp tơ giai đoạn sớm: Những vết loét nhỏ, nông, rải rác trên niêm mạc
Loét sâu dạng dọc: Khi bệnh tiến triển, các vết loét ăn sâu và kéo dài theo trục ruột
Niêm mạc dạng “đá cuội”: Bề mặt gồ ghề do sự xen kẽ giữa phù nề và loét – dấu hiệu đặc trưng của Crohn
Hẹp lòng ruột và đường rò: Xuất hiện ở giai đoạn muộn do viêm kéo dài và xơ hóa

3.2. Hình ảnh nội soi của bệnh crohn chia thành các mức độ nào?

Các cấp độ tổn thương của bệnh Crohn qua hình ảnh nội soi thường chia thành 3 mức độ

Mức độ nhẹ: Niêm mạc viêm nhẹ, có thể xuất hiện các vết loét nhỏ, rải rác; tổn thương còn khu trú
Mức độ trung bình: Tổn thương lan rộng hơn, niêm mạc phù nề rõ, xuất hiện nhiều vết loét sâu hơn
Mức độ nặng: Loét sâu lan rộng, niêm mạc bị phá hủy nhiều, có thể kèm theo hẹp lòng ruột, rò hoặc biến chứng quanh hậu môn

4. Khi nào cần nội soi để chẩn đoán bệnh Crohn?

Theo MSD Manuals, nội soi Crohn thường được chỉ định khi các triệu chứng lâm sàng chưa điển hình hoặc khó phân biệt với những bệnh lý viêm ruột khác. Ví dụ, người bệnh chỉ có biểu hiện tiêu chảy kéo dài nhưng ít đau bụng, bác sĩ sẽ cân nhắc nội soi để làm rõ nguyên nhân.

Trong những trường hợp này, nội soi đại tràng kết hợp sinh thiết là bước quan trọng nhằm quan sát trực tiếp niêm mạc, đồng thời lấy mẫu mô và xét nghiệm tìm tác nhân gây bệnh đường ruột. Khi có thể, bác sĩ cũng sẽ khảo sát đoạn cuối hồi tràng – Vị trí thường bị ảnh hưởng trong bệnh Crohn.

Hình ảnh nội soi của bệnh crohn là công cụ then chốt giúp phát hiện và đánh giá mức độ tổn thương của bệnh, đặc biệt ở những trường hợp triệu chứng chưa điển hình. Tuy nhiên, cũng như nhiều bệnh lý tiêu hoá khác, nguy cơ bỏ sót tổn thương trên nội soi vẫn hiện hữu, với tỷ lệ ghi nhận khoảng 6 – 11,3% đối với ung thư tiêu hoá và 20 – 47% với polyp đại trực tràng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các tổn thương kích thước rất nhỏ, khó quan sát bằng phương pháp nội soi thông thường. Tại Thu Cúc TCI, việc công bố công nghệ nội soi siêu phóng đại Endocyto 520x với khả năng phóng đại tới 520 lần cho phép bác sĩ quan sát niêm mạc ở cấp độ tế bào, hỗ trợ nhận diện sớm những tổn thương rất nhỏ. Nhờ đó, nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và góp phần tối ưu hiệu quả theo dõi, điều trị các bệnh tiêu hóa nói chung và bệnh Crohn nói riêng.