Cơ vòng hậu môn yếu: Vì sao và hậu quả?

Cơ vòng hậu môn yếu là tình trạng khiến nhiều người gặp khó khăn trong việc kiểm soát đại tiện, dễ gây són phân, xì hơi không tự chủ và ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt hằng ngày. Tuy không phải bệnh hiếm gặp, nhưng nếu không được phát hiện và can thiệp sớm, tình trạng này có thể làm giảm chất lượng cuộc sống cũng như tiềm ẩn nhiều vấn đề sức khỏe khác.

1. Cơ vòng hậu môn là gì? Chức năng của cơ vòng hậu môn?

Hậu môn là đoạn cuối của ống tiêu hóa, có cấu trúc khá phức tạp và được sắp xếp theo thứ tự từ ngoài vào trong gồm:

• Ống hậu môn: Nằm ngay dưới trực tràng, dài khoảng 2-3 cm.
• Van hậu môn: Nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa phần cuối của các cột trực tràng.
• Hang hậu môn: Được hình thành từ sự liên kết giữa trực tràng và van hậu môn.
• Đầu vú hậu môn: Nằm trong ống hậu môn, tại vị trí giao nhau với các cột trực tràng, bên dưới van hậu môn.

Cơ vòng hậu môn là bộ phận quan trọng cấu tạo nên ống hậu môn, gồm hai nhóm chính là cơ thắt trong và cơ thắt ngoài. Bình thường, ống hậu môn có dạng các nếp gấp dọc; khi đại tiện, các nếp này giãn ra để tạo thành một ống thông suốt cho phân đi qua.

• Cơ thắt trong hậu môn là cơ trơn, hoạt động không theo ý muốn. Nhóm cơ này tạo ra phần lớn áp lực đóng của hậu môn, giúp hậu môn luôn khép kín khi cơ thể ở trạng thái bình thường và chỉ giãn ra khi có phản xạ đi đại tiện.
• Cơ thắt ngoài hậu môn là cơ vân, chịu sự chi phối của hệ thần kinh vận động và cảm giác. Cơ này phối hợp với bó cơ mu – trực tràng để giữ phân, kiểm soát việc trung tiện và đại tiện theo ý muốn. Khi có vật lạ xâm nhập vào hậu môn, cơ thắt ngoài sẽ tự động co lại để bảo vệ. Ngoài ra, cơ thắt ngoài còn liên quan đến cơ dọc của thành ruột và cơ nâng hậu môn, góp phần tăng cường khả năng kiểm soát hậu môn.

2. Vì sao cơ vòng hậu môn yếu? Hậu quả nếu cơ vòng hậu môn yếu?

Suy yếu cơ vòng hậu môn là tình trạng một hoặc cả hai vòng cơ ở hậu môn hoạt động kém, không còn khả năng đóng – mở hiệu quả như bình thường. Trước hết cần hiểu cơ vòng hậu môn là gì: đây là hệ thống gồm cơ vòng trong (hoạt động không tự chủ) và cơ vòng ngoài (có thể chủ động co thắt). Hai cơ này phối hợp giúp giữ phân và kiểm soát việc đại tiện.

Tình trạng cơ vòng hậu môn yếu hay cơ hậu môn yếu thường xuất phát từ việc tổn thương hoặc suy giảm chức năng của một trong hai cơ vòng. Các nguyên nhân phổ biến gồm:

• Tổn thương cơ vòng hậu môn do phẫu thuật vùng trực tràng – hậu môn.
• Rặn nhiều khi đi đại tiện, táo bón kéo dài hoặc sự hao mòn theo tuổi tác.
• Tổn thương dây thần kinh chi phối cơ vòng, khiến cơ không còn nhận tín hiệu co thắt đúng cách.

Khi cơ vòng hậu môn yếu, các cơ không thể đóng kín hậu môn hiệu quả sau khi đi đại tiện. Phân hoặc khí còn sót lại trong ống hậu môn dễ bị rò rỉ ra ngoài, gây:

• Són hơi, són phân lỏng hoặc phân rắn.
• Mất kiểm soát đại tiện, đặc biệt khi tiêu chảy hoặc mót đi gấp.
• Ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt, tâm lý và chất lượng cuộc sống.

3. Làm gì để cải thiện tình trạng cơ vòng hậu môn yếu?

Để cải thiện tình trạng cơ hậu môn yếu, người bệnh có thể áp dụng một số bài tập cơ vòng hậu môn như sau:

• Bước 1: Ngồi trên ghế cao tư thể thoải mái, chân chạm sàn, hai đầu gối xa nhau.
• Bước 2: Siết chặt cơ hậu môn để ngăn khí từ bụng đi xuống.
• Bước 3: Cố gắng siết chặt và nâng cơ hậu môn, càng chặt càng tốt. Hiệu quả tốt nhất khi cảm thấy cơ hậu môn chuyển động, mông và bụng không cử động.
• Bước 4: Cố gắng tập trung để kéo cơ quanh hậu môn chuyển động ra khỏi vị trí ngồi và giữ chặt nó lại càng lâu càng tốt. 
• Quá trình tập luyện cần kiên trì, tập thường xuyên, liên tục và bền bỉ sẽ giúp cơ hậu môn khỏe hơn, thời gian siết chặt sẽ tăng lên và bài tập trở nên dễ dàng hơn. Sau khi kiểm soát được việc đi đại tiện cần kiểm soát cân nặng, tập thể dục thường xuyên để cơ thắt hậu môn làm việc tốt hơn. 

Tóm lại, cơ vòng hậu môn yếu không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt mà còn ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Việc chú ý các dấu hiệu bất thường, duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh và thăm khám sớm khi cần thiết sẽ giúp kiểm soát tình trạng này hiệu quả hơn. Chủ động chăm sóc sức khỏe hậu môn – trực tràng chính là cách bảo vệ sự thoải mái và tự tin lâu dài cho mỗi người.