Bị dạ dày gồm những bệnh gì? Các triệu chứng bị dạ dày và cách xử lý

Khi nhắc tới bị dạ dày, đây là nhóm bệnh lý tiêu hóa thường gặp, có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi với triệu chứng dễ nhầm lẫn giữa các bệnh khác nhau. Thói quen ăn uống thiếu cân bằng, sinh hoạt thất thường, căng thẳng kéo dài và nghỉ ngơi không hợp lý là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến sức khỏe dạ dày. Nhận biết đúng dấu hiệu, nguyên nhân và chủ động phòng ngừa sẽ giúp hạn chế nguy cơ bệnh tiến triển và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

1. Bị dạ dày bệnh nào thường gặp hiện nay?

Bị dạ dày bao gồm nhiều tình trạng khác nhau, từ rối loạn tiêu hóa chức năng đến các bệnh lý thực thể tại niêm mạc dạ dày. Một số bệnh có biểu hiện tương đối giống nhau như đau thượng vị, đầy bụng, buồn nôn hoặc ợ nóng nên dễ bị nhầm lẫn. Việc nhận diện đúng nguyên nhân có ý nghĩa quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Một số bệnh lý thường gặp gồm:

1.1. Viêm loét dạ dày – tá tràng

Viêm loét dạ dày – tá tràng xảy ra khi lớp niêm mạc bảo vệ dạ dày hoặc tá tràng bị viêm, tổn thương và có thể hình thành ổ loét. Nhiều yếu tố có thể góp phần gây bệnh, trong đó thường gặp là nhiễm Helicobacter pylori (HP), sử dụng thuốc chống viêm không steroid, uống nhiều rượu bia và chế độ ăn uống, sinh hoạt chưa phù hợp.

Người bệnh bị dạ dày dạng viêm loét tá tràng có thể xuất hiện đau hoặc nóng rát vùng thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, ợ hơi, ợ chua, buồn nôn hoặc ăn uống kém. Nếu không được xử trí đúng, tổn thương có thể tiến triển và gây các biến chứng như xuất huyết hoặc thủng đường tiêu hóa.

1.2. Trào ngược dạ dày thực quản

Trào ngược dạ dày – thực quản (GERD) là tình trạng dịch vị hoặc một phần thức ăn từ dạ dày di chuyển ngược lên thực quản. Nguyên nhân thường liên quan đến sự suy giảm chức năng của cơ thắt thực quản dưới, khiến dịch axit dễ tiếp xúc với niêm mạc thực quản.

Các biểu hiện thường gặp gồm:

• Ợ nóng, ợ chua.

• Cảm giác nóng rát sau xương ức.

• Dịch hoặc thức ăn trào lên miệng.

• Buồn nôn, khó chịu vùng thượng vị.

• Ho kéo dài, khàn giọng hoặc cảm giác vướng ở họng ở một số trường hợp.

Nếu kéo dài, bệnh có thể gây viêm và tổn thương thực quản, hình thành hẹp thực quản hoặc các biến đổi niêm mạc cần được theo dõi.

1.3. Viêm hang vị dạ dày

Hang vị là phần nằm ở đoạn cuối của dạ dày, tiếp giáp với tá tràng. Viêm hang vị dạ dày là tình trạng niêm mạc tại khu vực này bị viêm do nhiều nguyên nhân, trong đó nhiễm HP là một yếu tố thường gặp.

Bị dạ dày ở hang vị có thể gây đau vùng thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn hoặc cảm giác nóng rát sau ăn. Nếu tình trạng viêm kéo dài mà không được điều trị, tổn thương niêm mạc có thể tiến triển thành loét và làm tăng nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.

1.4. Xuất huyết dạ dày

Xuất huyết dạ dày là tình trạng chảy máu xảy ra tại dạ dày, thường liên quan đến ổ loét hoặc tổn thương niêm mạc. Đây là biến chứng cần được xử trí y tế kịp thời vì mất máu nhiều có thể gây thiếu máu cấp, tụt huyết áp và đe dọa tính mạng.

Dấu hiệu cảnh báo gồm:

• Nôn ra máu hoặc chất nôn có màu nâu đen.

• Đi ngoài phân đen, có thể có mùi hôi thối, tanh hay mùi kim loại trong máu.

• Đau vùng thượng vị.

• Da niêm mạc nhợt, mệt lả, chóng mặt.

• Tim đập nhanh hoặc tụt huyết áp trong trường hợp mất máu nhiều.

1.5. Nhiễm vi khuẩn HP

Bị dạ dày dạng nhiễm khuẩn Helicobacter pylori (HP) là loại vi khuẩn có khả năng cư trú trong lớp nhầy bảo vệ niêm mạc dạ dày. Nhiễm HP có thể không gây triệu chứng rõ ràng nhưng lại liên quan đến viêm dạ dày mạn tính, loét dạ dày – tá tràng và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.

Do biểu hiện thường không đặc hiệu, người bệnh có thể cần thực hiện các xét nghiệm như test hơi thở, xét nghiệm phân hoặc nội soi có sinh thiết để xác định tình trạng nhiễm HP theo chỉ định của bác sĩ.

1.6. Ung thư dạ dày

Ung thư dạ dày thường khó phát hiện ở giai đoạn sớm vì triệu chứng ban đầu có thể khá mơ hồ và tương tự các bệnh tiêu hóa thông thường. Người bệnh có thể gặp đầy bụng, khó tiêu, đau thượng vị, nhanh no hoặc chán ăn.

Khi bệnh tiến triển, một số dấu hiệu đáng lưu ý có thể xuất hiện như:

• Sụt cân không chủ ý.

• Nôn ói kéo dài hoặc nôn ra máu.

• Đi ngoài phân đen.

• Đau bụng tăng dần.

• Mệt mỏi, thiếu máu.

Những triệu chứng này không chỉ gặp ở ung thư nên cần thăm khám và thực hiện các phương pháp chẩn đoán cần thiết để xác định nguyên nhân.

1.7. Hội chứng Zollinger – Ellison

Zollinger – Ellison là hội chứng bị dạ dày hiếm gặp, đặc trưng bởi sự xuất hiện của một hoặc nhiều u gastrin có khả năng tiết hormone gastrin quá mức. Gastrin kích thích dạ dày tăng tiết axit, từ đó có thể dẫn đến nhiều ổ loét tái phát hoặc khó điều trị.

Các khối u này thường xuất hiện tại tụy hoặc tá tràng, nhưng cũng có thể phát triển ở những vị trí khác. Người bệnh có thể gặp đau bụng, tiêu chảy, ợ nóng hoặc các biểu hiện liên quan đến tình trạng tăng tiết axit kéo dài.

1.8. Giãn tĩnh mạch dạ dày

Giãn tĩnh mạch dạ dày thường liên quan đến tình trạng tăng áp lực tĩnh mạch cửa, đặc biệt ở người mắc bệnh gan mạn tính hoặc xơ gan. Khi áp lực trong hệ thống tĩnh mạch tăng, các tĩnh mạch ở dạ dày có thể giãn lớn và trở nên dễ vỡ.

Biến chứng đáng lo ngại nhất là xuất huyết tiêu hóa, có thể gây mất máu nhanh và đe dọa tính mạng. Người bệnh có biểu hiện nôn ra máu, đi ngoài phân đen, chóng mặt hoặc choáng cần được cấp cứu ngay.

Nhìn chung, các bị dạ dày có thể có biểu hiện tương tự nhau nhưng nguyên nhân và mức độ nguy hiểm lại rất khác biệt. Vì vậy, khi triệu chứng tiêu hóa kéo dài, tái phát hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, người bệnh không nên tự chẩn đoán và điều trị tại nhà mà cần thăm khám để xác định chính xác bệnh lý.

2. Các bệnh bị dạ dày ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

Dạ dày đảm nhiệm vai trò tiêu hóa thức ăn và hỗ trợ cơ thể hấp thu dưỡng chất. Khi bị dạ dày, người bệnh có thể gặp một số ảnh hưởng như:

• Rối loạn tiêu hóa: Buồn nôn, ợ hơi, đầy bụng hoặc khó tiêu có thể xuất hiện do niêm mạc dạ dày bị viêm, tổn thương.

• Chán ăn, suy giảm thể trạng: Cảm giác ăn không ngon, nhanh no khiến người bệnh giảm lượng thức ăn, lâu ngày có thể dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng, mệt mỏi và sụt cân.

• Ảnh hưởng sinh hoạt: Các cơn đau hoặc triệu chứng tiêu hóa kéo dài có thể gây khó chịu, làm giảm khả năng tập trung và chất lượng cuộc sống.

• Nguy cơ biến chứng: Một số bệnh lý dạ dày nếu kéo dài hoặc không được điều trị phù hợp có thể gây loét, xuất huyết và làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày trong một số trường hợp.

Vì vậy, khi các triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

3. Làm gì để phòng ngừa các bệnh về dạ dày?

Để giảm nguy cơ mắc và tái phát bệnh dạ dày, bạn có thể duy trì những thói quen sau:

• Xây dựng chế độ ăn uống hợp lý: Ăn đa dạng thực phẩm, đảm bảo đủ chất và năng lượng; hạn chế món nhiều đường, muối, chất béo hoặc dễ kích thích niêm mạc dạ dày. Ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu, chia thành nhiều bữa nhỏ và tránh ăn quá no.

• Sử dụng thuốc đúng hướng dẫn: Chỉ dùng thuốc theo chỉ định, không tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian điều trị. Với những thuốc có thể gây kích ứng dạ dày, cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ và thông báo ngay nếu xuất hiện triệu chứng bất thường.

• Hạn chế thiết bị điện tử trước khi ngủ: Giảm thời gian sử dụng điện thoại, máy tính vào buổi tối để tạo điều kiện cho cơ thể thư giãn và ngủ ngon hơn.

• Tránh ăn quá no vào buổi tối: Hạn chế các món ăn khó tiêu và đồ uống kích thích gần giờ đi ngủ, đặc biệt khi thường xuyên gặp triệu chứng khó chịu ở dạ dày.

• Duy trì không gian ngủ thoải mái: Giữ phòng ngủ yên tĩnh, dễ chịu và tạo thói quen nghỉ ngơi đúng giờ.

• Hạn chế rượu bia và không hút thuốc: Rượu bia có thể kích thích niêm mạc dạ dày và khiến các triệu chứng tiêu hóa rõ rệt hơn. Không hút thuốc, đồng thời hạn chế tối đa đồ uống có cồn; nếu sử dụng, không nên uống khi bụng đói và cần kiểm soát lượng tiêu thụ.

Bị dạ dày có thể được kiểm soát hiệu quả nếu phát hiện sớm và điều trị đúng cách. Khi xuất hiện đau bụng, đầy hơi, buồn nôn hoặc các triệu chứng bất thường kéo dài, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc, đặc biệt là thuốc giảm đau. Chủ động thăm khám giúp xác định nguyên nhân, có hướng điều trị phù hợp và xây dựng chế độ ăn uống, sinh hoạt khoa học, từ đó hạn chế biến chứng và nguy cơ tái phát.