Vô kinh là gì? Nguyên nhân, chẩn đoán và cách điều trị

Chu kỳ kinh nguyệt phản ánh sức khỏe sinh sản và hoạt động nội tiết của phụ nữ. Tuy nhiên, nhiều người gặp tình trạng mất kinh kéo dài, gây lo lắng về khả năng sinh sản. Vậy vô kinh là gì, nguyên nhân do đâu và điều trị thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ tình trạng này. Đồng thời, bạn có thể tìm hiểu cách chẩn đoán và hướng xử trí phù hợp.

1. Vô kinh là gì? Có những loại nào phổ biến?

Vô kinh là tình trạng không xuất hiện kinh nguyệt trong một khoảng thời gian nhất định. Dựa vào thời điểm khởi phát, bác sĩ phân loại vô kinh thành hai nhóm chính:

Vô kinh nguyên phát: Bé gái chưa có kinh nguyệt khi đủ 15 tuổi, dù các đặc điểm sinh dục thứ phát đã phát triển. Ngoài ra, trẻ 13 tuổi chưa có dấu hiệu dậy thì cũng cần được kiểm tra.
Vô kinh thứ phát: Phụ nữ đã từng có kinh nhưng mất kinh từ 3 tháng trở lên nếu chu kỳ trước đó đều đặn. Với người có kinh không đều, thời gian mất kinh thường tính từ 6 tháng.

Vô kinh gồm hai loại chính: vô kinh nguyên phát (chưa từng có kinh nguyệt) và vô kinh thứ phát (mất kinh sau khi đã có kinh nguyệt).

2. Nguyên nhân gây vô kinh thường gặp ở phụ nữ là gì?

Có nhiều nguyên nhân gây vô kinh, từ thay đổi sinh lý đến các vấn đề sức khỏe. Trong đó, những yếu tố thường gặp bao gồm:

Thay đổi sinh lý: Mang thai, cho con bú hoặc mãn kinh có thể khiến kinh nguyệt tạm ngừng hoặc chấm dứt.
Thói quen sinh hoạt: Căng thẳng kéo dài, thiếu dinh dưỡng, giảm cân quá mức hoặc vận động cường độ cao có thể gây rối loạn nội tiết.
Rối loạn hormone: Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS), bệnh tuyến giáp, khối u tuyến yên hoặc suy buồng trứng nguyên phát có thể ảnh hưởng đến chu kỳ kinh.
Bất thường cơ quan sinh sản: Dính buồng tử cung, hẹp cổ tử cung hoặc dị tật bẩm sinh có thể cản trở đường thoát máu kinh.
Tác dụng của thuốc: Một số thuốc tránh thai nội tiết, thuốc chống trầm cảm, thuốc chống loạn thần hoặc thuốc hóa trị có thể gây mất kinh.

Như vậy, không phải trường hợp mất kinh nào cũng do bệnh lý. Tuy nhiên, phụ nữ cần thăm khám nếu kinh nguyệt ngừng bất thường hoặc kéo dài.

3. Chẩn đoán vô kinh được thực hiện như thế nào?

Để tìm nguyên nhân, bác sĩ cần đánh giá triệu chứng và tiền sử sức khỏe. Sau đó, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh khi cần.

3.1. Bác sĩ khai thác triệu chứng và tiền sử ra sao?

Trước tiên, bác sĩ sẽ hỏi về chu kỳ kinh nguyệt và thời điểm bắt đầu dậy thì. Bên cạnh đó, những thay đổi về cân nặng cũng được ghi nhận.

Tiếp theo, bác sĩ tìm hiểu chế độ ăn uống, mức độ vận động và thói quen sinh hoạt. Những thông tin này giúp đánh giá các yếu tố có thể ảnh hưởng đến kinh nguyệt.

Ngoài ra, người bệnh cần thông báo những biểu hiện bất thường như:

Tiết sữa dù không mang thai hoặc cho con bú.
Rụng tóc hoặc mọc nhiều lông mặt.
Bốc hỏa, khô âm đạo.
Đau vùng chậu.

Trong quá trình khám, bác sĩ có thể đo chỉ số BMI và đánh giá sự phát triển tuyến vú. Việc kiểm tra vùng chậu cũng được thực hiện khi cần thiết.

Bác sĩ khai thác tiền sử kinh nguyệt, thói quen sinh hoạt và các triệu chứng đi kèm để đánh giá tình trạng vô kinh.

3.2. Những xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh nào có thể được chỉ định?

Tùy biểu hiện của người bệnh, bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp kiểm tra phù hợp. Một số chỉ định thường gặp gồm:

Thử thai: Giúp loại trừ khả năng mang thai ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản.
Xét nghiệm hormone: Đánh giá các chỉ số FSH, LH, prolactin, TSH và testosterone để phát hiện rối loạn nội tiết.
Siêu âm vùng chậu: Kiểm tra cấu trúc tử cung, buồng trứng và những bất thường liên quan.
Chụp MRI: Được cân nhắc khi nghi ngờ tổn thương tuyến yên hoặc cần kiểm tra chuyên sâu.

Thông qua kết quả thăm khám, bác sĩ có cơ sở xác định nguyên nhân và tư vấn hướng điều trị.

4. Điều trị vô kinh như thế nào để đạt hiệu quả?

Điều trị vô kinh cần dựa vào nguyên nhân và tình trạng sức khỏe của từng người. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý dùng thuốc khi chưa được thăm khám.

4.1. Các phương pháp điều trị vô kinh theo nguyên nhân là gì?

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, bác sĩ thăm khám và tư vấn hướng xử trí phù hợp. Tùy từng trường hợp, phương pháp điều trị có thể bao gồm:

Điều chỉnh dinh dưỡng và sinh hoạt: Với người mất kinh do rối loạn chức năng vùng dưới đồi, bác sĩ có thể khuyến nghị ăn uống đầy đủ. Đồng thời, người bệnh cần giảm tập luyện quá sức và hạn chế căng thẳng.
Liệu pháp hormone: Có thể áp dụng cho người bị suy buồng trứng nguyên phát. Phương pháp này giúp cải thiện triệu chứng và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe xương.
Kiểm soát buồng trứng đa nang: Người bệnh có thể cần điều chỉnh chế độ ăn, vận động và sử dụng thuốc theo chỉ định. Ngoài ra, bác sĩ sẽ tư vấn kiểm soát cân nặng tùy thể trạng.
Can thiệp ngoại khoa: Được cân nhắc khi phát hiện bất thường cấu trúc cơ quan sinh sản hoặc tắc nghẽn đường thoát máu kinh.

4.2. Người bị vô kinh cần lưu ý gì trong sinh hoạt?

Bên cạnh điều trị, người bệnh nên duy trì chế độ sinh hoạt khoa học. Trước hết, thực đơn hằng ngày cần cung cấp đầy đủ dưỡng chất. Đặc biệt, người có nguy cơ giảm mật độ xương cần chú ý bổ sung canxi và vitamin D phù hợp.

Ngoài ra, phụ nữ nên ngủ đủ giấc, hạn chế căng thẳng và vận động vừa sức. Đồng thời, việc ghi chép chu kỳ giúp nhận biết sớm những thay đổi bất thường.

Lưu ý: Không tự ý sử dụng thuốc nội tiết hoặc thay đổi phác đồ khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

5. Vô kinh gây biến chứng gì và phòng ngừa như thế nào?

Vô kinh kéo dài do bệnh lý có thể ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản và chất lượng cuộc sống. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng còn phụ thuộc vào nguyên nhân và thời gian mắc bệnh.

Một số biến chứng vô kinh có thể gặp gồm:

Khó thụ thai: Rối loạn hoặc không phóng noãn có thể làm giảm khả năng mang thai tự nhiên.
Giảm mật độ xương: Thiếu hụt estrogen kéo dài có thể làm tăng nguy cơ loãng xương.
Đau vùng chậu: Một số bất thường cấu trúc khiến máu kinh không thoát ra ngoài, từ đó gây đau và khó chịu.
Ảnh hưởng tâm lý: Mất kinh kéo dài có thể khiến người bệnh lo âu, căng thẳng về sức khỏe sinh sản.

Vô kinh kéo dài có thể ảnh hưởng đến khả năng sinh sản, sức khỏe xương và tâm lý người bệnh.

Để phòng ngừa vô kinh liên quan đến các yếu tố có thể điều chỉnh, phụ nữ nên duy trì những thói quen sau:

Ăn uống cân đối và kiểm soát cân nặng phù hợp với thể trạng.
Tránh ăn kiêng quá mức hoặc tập luyện cường độ cao kéo dài.
Ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng.
Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt để phát hiện dấu hiệu bất thường.
Khám phụ khoa khi cần và kiểm tra sức khỏe theo hướng dẫn của bác sĩ.

Việc duy trì lối sống lành mạnh giúp hỗ trợ sức khỏe sinh sản. Tuy nhiên, không phải mọi nguyên nhân gây vô kinh đều có thể phòng tránh.

Kết luận: Vô kinh có thể xuất phát từ thay đổi sinh lý hoặc các vấn đề sức khỏe cần điều trị. Do đó, phụ nữ không nên chủ quan khi mất kinh kéo dài. Thăm khám sớm giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp xử trí phù hợp. Đồng thời, việc điều trị đúng hướng còn góp phần hạn chế nguy cơ biến chứng.