Vì sao có cảm giác nghẹn ở dạ dày và liệu có liên quan đến trào ngược?

Cảm giác nghẹn ở dạ dày có thể khiến người bệnh khó chịu, đầy tức hoặc như có vật mắc lại trong vùng thượng vị. Triệu chứng này có thể xuất phát từ rối loạn tiêu hóa, bệnh lý dạ dày hoặc liên quan đến trào ngược dạ dày thực quản. Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp lựa chọn cách xử lý phù hợp và hạn chế nguy cơ triệu chứng kéo dài.

1. Trào ngược dạ dày nghẹn cổ họng là gì?

Cảm giác nghẹn ở dạ dày có thể xuất hiện kèm cảm giác vướng từ vùng thượng vị lên đến ngực hoặc cổ họng ở người bị trào ngược dạ dày thực quản. Nguyên nhân là dịch vị trào ngược lên thực quản, gây kích thích, viêm và tổn thương niêm mạc, từ đó ảnh hưởng đến quá trình nuốt.

Mức độ khó nuốt ở mỗi người không giống nhau. Một số trường hợp chủ yếu khó nuốt thức ăn rắn nhưng vẫn uống chất lỏng bình thường. Khi tình trạng nặng hơn, người bệnh có thể khó nuốt cả chất lỏng hoặc cảm thấy vướng ngay cả khi nuốt nước bọt.

Ngoài cảm giác nghẹn, trào ngược dạ dày nghẹn ở cổ họng có thể đi kèm nhiều triệu chứng khác, chẳng hạn:

• Đau hoặc khó chịu khi nuốt.

• Đau, rát hoặc kích ứng vùng cổ họng.

• Ho kéo dài, dễ xuất hiện sau khi ăn hoặc khi nằm.

• Cảm giác nghẹt thở, vướng ở vùng họng.

• Thức ăn hoặc dịch axit từ dạ dày trào ngược lên miệng.

• Cảm giác thức ăn mắc lại phía sau xương ức sau khi nuốt.

• Nóng rát vùng ngực, đặc biệt là phía sau xương ức.

• Khàn tiếng hoặc thay đổi giọng nói.

2. Nguyên nhân gây cảm giác nghẹn ở dạ dày

Trào ngược dạ dày nghẹn cổ họng thường liên quan đến sự suy giảm chức năng của cơ vòng thực quản dưới (LES). Đây là cơ nằm giữa thực quản và dạ dày, có nhiệm vụ mở ra để thức ăn đi xuống và đóng lại sau đó, giúp ngăn dịch vị trào ngược. Khi cơ vòng này bị yếu hoặc giãn không đúng thời điểm, axit và thức ăn trong dạ dày có thể trào lên thực quản, gây kích ứng niêm mạc và dẫn đến khó nuốt, vướng nghẹn hoặc cảm giác nghẹn ở dạ dày.

Tình trạng cảm giác nghẹn ở dạ dày có thể xuất hiện hoặc trở nên rõ rệt hơn khi người bệnh có các yếu tố làm tăng áp lực ổ bụng, ảnh hưởng đến cơ vòng thực quản dưới hoặc làm chậm quá trình tiêu hóa. Những nguyên nhân và yếu tố thường gặp gồm:

2.1. Tăng áp lực trong ổ bụng

Áp lực trong ổ bụng tăng có thể tạo điều kiện để dịch vị và thức ăn trào ngược lên thực quản. Phụ nữ mang thai là một trong những đối tượng thường gặp tình trạng này do tử cung phát triển gây chèn ép các cơ quan trong ổ bụng. Ngoài ra, thừa cân, béo phì cũng có thể làm tăng áp lực ổ bụng, khiến triệu chứng trào ngược và cảm giác nghẹn ở dạ dày dễ xuất hiện hơn.

2.2. Thói quen ăn uống không khoa học

Chế độ ăn uống không hợp lý có thể làm các triệu chứng trào ngược trở nên nghiêm trọng hơn. Việc thường xuyên sử dụng thực phẩm nhiều chất béo, đồ chiên rán, món cay hoặc ăn quá nhiều trong một bữa có thể làm tăng áp lực trong dạ dày và ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa. Một số người cũng có thể nhận thấy cảm giác nghẹn ở dạ dày, ợ nóng hoặc khó chịu vùng thượng vị sau khi sử dụng sữa và các sản phẩm từ sữa.

2.3. Chứng khó tiêu

Chứng khó tiêu thường gặp khi bạn đã ăn quá nhiều ở bữa ăn gần nhất hay sử dụng nhiều loại thực phẩm cay, nhiều dầu mỡ gây ra tình trạng đầy bụng hoặc sử dụng nhiều bia, rượu cũng có thể gây ra tình trạng này. Khó tiêu thường sẽ tự hết sau 3 – 4 tiếng nghỉ ngơi, tuy nhiên, nếu lặp lại tình trạng này, cảm giác nghẹn ở dạ dày sẽ xuất hiện nhiều hơn và có nguy cơ dẫn tới trào ngược dạ dày thực quản kèm các bệnh dạ dày khác gây ảnh hưởng đến tiêu hóa và chất lượng cuộc sống.

2.4. Tác dụng phụ của một số loại thuốc

Một số thuốc có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cơ vòng thực quản dưới hoặc quá trình làm rỗng dạ dày, từ đó làm tăng nguy cơ trào ngược. Các nhóm thuốc có thể liên quan gồm:

• Thuốc điều trị hen suyễn.

• Một số thuốc điều trị tăng huyết áp.

• Thuốc chống dị ứng.

• Một số thuốc giảm đau.

• Thuốc an thần.

• Một số thuốc chống trầm cảm.

Nếu cảm giác nghẹn ở dạ dày hoặc các triệu chứng trào ngược xuất hiện sau khi bắt đầu dùng thuốc, người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc. Thay vào đó, cần thông báo với bác sĩ để được đánh giá nguyên nhân và cân nhắc điều chỉnh thuốc nếu cần thiết.

2.5. Thoát vị hoành

Thoát vị hoành xảy ra khi một phần phía trên của dạ dày di chuyển qua lỗ của cơ hoành lên vùng ngực. Tình trạng này có thể làm thay đổi cấu trúc vùng nối giữa thực quản và dạ dày, ảnh hưởng đến khả năng ngăn dịch vị trào ngược. Người bệnh có thể gặp ợ nóng, ợ chua, khó nuốt, đau hoặc nóng rát vùng ngực và cảm giác nghẹn ở dạ dày.

3. Cảm giác nghẹn ở dạ dày có nguy hiểm không?

Cảm giác nghẹn ở dạ dày có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân, trong đó trào ngược dạ dày thực quản là một khả năng cần lưu ý. Nếu trào ngược kéo dài, axit dạ dày có thể thường xuyên tiếp xúc với niêm mạc thực quản, gây viêm và tổn thương. Tình trạng viêm tái diễn có thể dẫn đến hẹp thực quản, khiến người bệnh ngày càng khó nuốt hoặc thường xuyên cảm thấy thức ăn bị vướng.

Một số biến chứng có thể liên quan đến trào ngược và tình trạng khó nuốt kéo dài gồm:

• Hẹp thực quản: Viêm thực quản tái diễn có thể hình thành mô sẹo, làm lòng thực quản thu hẹp. Người bệnh thường khó nuốt thức ăn đặc, thậm chí có thể nôn ói, ăn uống kém và suy dinh dưỡng nếu tình trạng nặng.

• Viêm phổi hít: Khi khả năng nuốt bị ảnh hưởng, thức ăn, nước uống, nước bọt hoặc dịch trào ngược có thể đi vào đường hô hấp thay vì xuống thực quản, làm tăng nguy cơ viêm phổi hít.

• Barrett thực quản và ung thư thực quản: Trào ngược kéo dài có thể gây tổn thương niêm mạc thực quản và dẫn đến Barrett thực quản ở một số người. Barrett thực quản được xem là tình trạng tiền ung thư, có thể làm tăng nguy cơ ung thư biểu mô tuyến thực quản.

4. Phòng ngừa cảm giác nghẹn ở dạ dày bằng cách nào?

Thay đổi chế độ ăn uống và lối sống là một trong những biện pháp quan trọng giúp kiểm soát trào ngược dạ dày nghẹn cổ họng, đồng thời hạn chế tình trạng khó nuốt hoặc cảm giác nghẹn ở dạ dày tái diễn. Người bệnh nên duy trì những thói quen sinh hoạt lành mạnh và chú ý đến các yếu tố có khả năng làm triệu chứng trào ngược trở nên nghiêm trọng hơn.

Một số biện pháp phòng ngừa có thể áp dụng gồm:

• Chia nhỏ các bữa ăn: Thay vì ăn quá nhiều trong một lần, nên chia khẩu phần thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để hạn chế tình trạng dạ dày bị căng quá mức.

• Không nên ăn đêm: Không nên ăn quá nhiều hoặc ăn sát thời điểm đi ngủ. Việc duy trì khoảng cách phù hợp giữa bữa ăn và thời gian nằm có thể giúp giảm nguy cơ dịch vị trào ngược.

• Hạn chế thực phẩm làm tăng triệu chứng nghẹn ở dạ dày: Người thường xuyên có cảm giác nghẹn ở dạ dày nên theo dõi phản ứng của cơ thể với các thực phẩm như socola, trái cây và nước ép họ cam quýt, bạc hà, cà chua, tỏi, hành, món chiên hoặc nướng. Nếu nhận thấy triệu chứng tăng lên sau khi sử dụng, nên hạn chế những thực phẩm này.

• Hạn chế đồ uống có cồn và các thức uống có hại cho dạ dày: Rượu bia, cà phê và nước uống có gas có thể khiến tình trạng trào ngược trở nên rõ rệt hơn ở một số người.

• Bỏ thuốc lá: Hút thuốc có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cơ vòng thực quản dưới và làm tăng nguy cơ trào ngược. Từ bỏ thuốc lá cũng góp phần bảo vệ sức khỏe đường hô hấp và tiêu hóa.

Nhìn chung, cảm giác nghẹn ở dạ dày có thể liên quan đến tình trạng trào ngược dạ dày lên thực quản, đặc biệt khi đi kèm khó nuốt, ợ nóng, đau họng hoặc nóng rát sau xương ức. Nếu triệu chứng kéo dài, người bệnh nên thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp. Bên cạnh đó, duy trì chế độ ăn uống khoa học, hạn chế thực phẩm dễ kích thích trào ngược, kiểm soát cân nặng và căng thẳng cũng góp phần giảm triệu chứng, phòng ngừa biến chứng.