Triệu chứng Parkinson điển hình, cách chẩn đoán và chữa bệnh

Parkinson là bệnh lý thần kinh tiến triển mạn tính, thường gặp ở người cao tuổi, gây ảnh hưởng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Nhận biết sớm các triệu chứng, thăm khám chuyên khoa và điều trị phù hợp giúp người bệnh kiểm soát biểu hiện, duy trì khả năng sinh hoạt và hạn chế nguy cơ biến chứng.

1. Triệu chứng bệnh Parkinson

Bệnh Parkinson thường khởi phát âm thầm, tiến triển chậm với các biểu hiện rối loạn vận động đặc trưng. Nguyên nhân trực tiếp gây ra các biểu hiện vận động là sự suy giảm tế bào thần kinh sản xuất dopamine ở vùng chất đen thuộc não giữa. Theo Cẩm nang MSD, có 4 nhóm triệu chứng Parkinson điển hình cần chú ý:

1.1. Run khi nghỉ

Run thường xuất hiện ở một bên tay hoặc chân khi cơ thể đang nghỉ ngơi, đặc biệt ở các ngón tay với động tác giống như “vê viên thuốc”. Triệu chứng có thể giảm khi vận động có chủ ý và tăng lên khi căng thẳng, lo âu.

Run khi nghỉ là triệu chứng điển hình của bệnh Parkinson.

1.2. Cứng cơ

Các cơ trở nên căng cứng, gây khó khăn khi co duỗi tay chân, xoay người hoặc thay đổi tư thế. Tình trạng này có thể gây đau mỏi, hạn chế phạm vi vận động và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

1.3. Vận động chậm

Người bệnh thực hiện các động tác chậm hơn bình thường, gặp khó khăn khi bắt đầu di chuyển, cài cúc áo hoặc viết chữ. Một số biểu hiện đặc trưng gồm giảm biểu cảm khuôn mặt, ít chớp mắt, chữ viết nhỏ dần.

1.4. Rối loạn tư thế và thăng bằng

Người bệnh có thể xuất hiện dáng đi khom về phía trước, bước chân ngắn, giảm đánh tay khi đi lại. Ở giai đoạn tiến triển, khả năng giữ thăng bằng suy giảm, làm tăng nguy cơ té ngã.

1.5. Các triệu chứng khác

Ngoài những biểu hiện điển hình, bệnh còn có thể gây ra các rối loạn khác:

Rối loạn giấc ngủ: Khó ngủ, ngủ không sâu giấc, cử động bất thường khi ngủ.
Giảm khứu giác: Khả năng nhận biết mùi suy giảm, đôi khi xuất hiện trước triệu chứng vận động.
Táo bón: Nhu động ruột chậm, gây khó khăn khi đại tiện.
Rối loạn tâm trạng: Lo âu, trầm cảm hoặc giảm động lực sinh hoạt.
Rối loạn thần kinh tự chủ: Hạ huyết áp tư thế, tiểu gấp, rối loạn tiết mồ hôi.

Các triệu chứng trên không xuất hiện đồng thời ở tất cả người bệnh. Khi có dấu hiệu bất thường kéo dài, cần thăm khám chuyên khoa Nội thần kinh để được đánh giá và chẩn đoán chính xác.

2. Bệnh Parkinson có chữa được không?

Hiện nay, chưa có phương pháp điều trị khỏi Parkinson hoàn toàn. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp nhiều biến chứng Parkinson như té ngã gây chấn thương, rối loạn nuốt dẫn đến

viêm phổi hít, suy giảm nhận thức hoặc sa sút trí tuệ. Những biến chứng này ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận động, sinh hoạt và tự chăm sóc.

Tuy nhiên, việc phát hiện sớm, điều trị đúng phác đồ và theo dõi định kỳ có thể giúp kiểm soát triệu chứng, cải thiện khả năng vận động, nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm thiểu biến chứng.

Người bệnh có thể bị chấn thương do té ngã.

3. Chẩn đoán và điều trị bệnh Parkinson

3.1. Chẩn đoán bệnh Parkinson bằng phương pháp nào?

Theo Cẩm nang MSD, chẩn đoán chủ yếu dựa trên bệnh sử và thăm khám lâm sàng. Bác sĩ có thể thực hiện:

Khám Nội thần kinh: Đánh giá tình trạng run khi nghỉ, cứng cơ, vận động chậm, dáng đi, phản xạ tư thế và khả năng phối hợp vận động.
Khai thác tiền sử: Xác định thời điểm khởi phát, mức độ tiến triển, tiền sử gia đình và các loại thuốc đang sử dụng.
Chẩn đoán hình ảnh: Chụp MRI hoặc CT não khi cần thiết nhằm loại trừ những bệnh lý khác có biểu hiện tương tự.
Đánh giá đáp ứng thuốc: Trong một số trường hợp, đáp ứng với levodopa có thể hỗ trợ bác sĩ xác định chẩn đoán.

Không có một xét nghiệm đơn lẻ nào đủ để khẳng định tất cả trường hợp mắc bệnh. Vì vậy, người bệnh cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá toàn diện.

3.2. Các phương pháp điều trị bệnh Parkinson

Tùy theo mức độ triệu chứng, tuổi tác và tình trạng sức khỏe, bác sĩ sẽ lựa chọn cách chữa Parkinson phù hợp.

Điều trị bằng thuốc

Thuốc là phương pháp chủ yếu nhằm cải thiện khả năng vận động. Một số nhóm thuốc thường được sử dụng gồm:

Levodopa kết hợp carbidopa hoặc benserazide, giúp bổ sung dopamine cho não.
Thuốc chủ vận dopamine, hỗ trợ kích thích các thụ thể dopamine.
Thuốc ức chế MAO-B hoặc COMT, giúp kéo dài tác dụng của dopamine hoặc levodopa.

Người bệnh cần sử dụng thuốc đúng chỉ định, không tự ý tăng giảm liều hoặc ngừng thuốc đột ngột.

Can thiệp kích thích não

Phương pháp kích thích não sâu (DBS) có thể được cân nhắc ở một số trường hợp có biến động vận động, loạn động hoặc run khó kiểm soát bằng thuốc. Tuy nhiên, phẫu thuật không chữa khỏi bệnh và không phù hợp với tất cả người bệnh.

Phục hồi chức năng và chăm sóc hỗ trợ

Vật lý trị liệu, hoạt động trị liệu và âm ngữ trị liệu giúp duy trì khả năng đi lại, giữ thăng bằng, giao tiếp và thực hiện sinh hoạt hằng ngày. Đồng thời, người bệnh cần được hỗ trợ dinh dưỡng, giấc ngủ và sức khỏe tinh thần.

3.3. Người mắc Parkinson cần theo dõi những gì?

Do bệnh tiến triển mạn tính, việc tái khám định kỳ đóng vai trò quan trọng trong quản lý lâu dài. Bác sĩ cần đánh giá mức độ vận động, khả năng đáp ứng thuốc, tác dụng phụ và các triệu chứng ngoài vận động.

Đặc biệt, người bệnh cần thông báo khi xuất hiện té ngã, khó nuốt, ảo giác, suy giảm trí nhớ hoặc các đợt giảm hiệu quả thuốc để được điều chỉnh phương pháp điều trị kịp thời.

Chẩn đoán và điều trị bệnh Parkinson tại cơ sở y tế uy tín để kiểm soát hiệu quả, phòng ngừa biến chứng.

4. Phòng ngừa Parkinson bằng cách nào?

Bệnh thường được cho là kết quả của sự tương tác giữa yếu tố di truyền, môi trường và quá trình lão hóa. Hiện chưa có phương pháp phòng ngừa Parkinson hoàn toàn. Tuy nhiên, duy trì lối sống lành mạnh và hạn chế các yếu tố nguy cơ có thể góp phần bảo vệ sức khỏe thần kinh, bao gồm các biện pháp:

Tập thể dục thường xuyên: Duy trì đi bộ, đạp xe, bơi lội hoặc các bài tập phù hợp để tăng cường sức khỏe và khả năng vận động.
Ăn uống khoa học: Bổ sung rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt; hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và chất béo không lành mạnh.
Hạn chế tiếp xúc hóa chất độc hại: Sử dụng đồ bảo hộ khi tiếp xúc với thuốc trừ sâu, dung môi công nghiệp và các hóa chất có nguy cơ ảnh hưởng đến hệ thần kinh.
Chủ động thăm khám: Khi xuất hiện run tay chân, cứng cơ, vận động chậm hoặc thay đổi dáng đi kéo dài, cần khám chuyên khoa Nội thần kinh để xác định nguyên nhân.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, chuyên khoa Nội thần kinh tiếp nhận thăm khám các trường hợp có dấu hiệu rối loạn vận động, nghi ngờ bệnh lý thoái hóa thần kinh. Người bệnh được bác sĩ đánh giá triệu chứng, kiểm tra chức năng thần kinh và chỉ định các phương pháp cận lâm sàng phù hợp khi cần thiết. Liên hệ Thu Cúc TCI để đặt lịch khám Nội thần kinh, được tư vấn chuyên sâu và định hướng theo dõi, điều trị phù hợp.