Các lý do thiếu máu lên não thường gặp

Lưu lượng máu lên não đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp oxy và dưỡng chất cho tế bào thần kinh. Khi quá trình này bị gián đoạn, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, giảm trí nhớ và mất tập trung. Vậy đâu là lý do thiếu máu lên não và tình trạng này có nguy hiểm không?

1. Các lý do thiếu máu lên não phổ biến

Thiếu máu não là tình trạng lượng máu cung cấp đến não không đáp ứng đủ nhu cầu chuyển hóa của mô não. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân liên quan đến mạch máu, tim mạch và các bệnh lý toàn thân.

1.1. Xơ vữa động mạch – Lý do thiếu máu lên não thường gặp nhất

Một trong những lý do phổ biến nhất khiến lưu lượng máu lên não suy giảm là xơ vữa động mạch. Khi cholesterol và các chất béo tích tụ trong thành mạch, lòng mạch bị thu hẹp khiến máu lưu thông khó khăn hơn.

Động mạch cảnh là hệ thống mạch máu chính đưa máu từ tim lên não. Khi động mạch cảnh bị hẹp do xơ vữa, lượng máu nuôi não giảm đáng kể, làm tăng nguy cơ thiếu máu não và đột quỵ.

Người cao tuổi, người hút thuốc lá, mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu thường có nguy cơ cao gặp tình trạng này.

1.2. Huyết áp thấp kéo dài

Huyết áp đóng vai trò tạo áp lực để máu được đưa đến các cơ quan trong cơ thể, bao gồm não bộ. Khi huyết áp giảm quá thấp hoặc kéo dài, lượng máu lên não có thể không đủ để đáp ứng nhu cầu hoạt động của các tế bào thần kinh.

Đây là một lý do bị thiếu máu lên não thường gặp ở người cao tuổi, người suy nhược cơ thể, phụ nữ sau sinh hoặc những người sử dụng thuốc hạ huyết áp không phù hợp.

Người bệnh thường xuất hiện các biểu hiện như hoa mắt, chóng mặt, choáng váng khi thay đổi tư thế hoặc cảm giác mất thăng bằng.

1.3. Hẹp hoặc tắc động mạch cảnh

Động mạch cảnh có nhiệm vụ vận chuyển phần lớn lượng máu nuôi dưỡng não. Khi động mạch này bị hẹp hoặc tắc nghẽn, lưu lượng máu đến não sẽ suy giảm rõ rệt.

Tình trạng hẹp động mạch cảnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm. Khi mức độ hẹp nặng, người bệnh có thể xuất hiện các cơn thiếu máu não thoáng qua với biểu hiện tê yếu tay chân, nói khó hoặc nhìn mờ trong thời gian ngắn.

Đây được xem là một trong những lý do thiếu máu não có liên quan mật thiết đến nguy cơ đột quỵ thiếu máu não.

1.4. Bệnh lý tim mạch – Lý do thiếu máu lên não thường liên quan đến đột quỵ

Hoạt động bơm máu của tim ảnh hưởng trực tiếp đến lượng máu cung cấp cho não. Các bệnh lý như suy tim, bệnh van tim, rối loạn nhịp tim hoặc rung nhĩ có thể làm giảm hiệu quả tuần hoàn máu.

Khi tim không thể bơm đủ máu đến các cơ quan, não là một trong những cơ quan chịu ảnh hưởng sớm nhất. Ngoài ra, các cục huyết khối hình thành trong tim còn có thể di chuyển lên não gây tắc mạch.

Đây là một lý do gây thiếu máu lên não cần được phát hiện và điều trị sớm để hạn chế biến chứng nguy hiểm.

1.5. Thiếu máu toàn thân

Máu không chỉ có nhiệm vụ vận chuyển oxy mà còn mang các chất dinh dưỡng đến mô não. Khi số lượng hồng cầu hoặc nồng độ hemoglobin giảm, khả năng vận chuyển oxy của máu cũng giảm theo.

Người mắc thiếu máu do thiếu sắt, mất máu kéo dài hoặc các bệnh lý huyết học thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, đau đầu, giảm tập trung và chóng mặt.

Trong nhiều trường hợp, lưu lượng máu lên não vẫn bình thường nhưng lượng oxy cung cấp cho tế bào thần kinh không đủ, dẫn đến các triệu chứng tương tự thiếu máu não.

1.6. Đái tháo đường

Đái tháo đường làm tổn thương thành mạch máu trên toàn cơ thể, bao gồm cả các mạch máu nuôi não. Đường huyết tăng cao kéo dài thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và làm giảm tính đàn hồi của thành mạch.

Theo thời gian, các tổn thương này khiến dòng máu lưu thông đến não bị suy giảm, làm tăng nguy cơ thiếu máu não và đột quỵ.

1.7. Béo phì và lối sống ít vận động

Béo phì là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý tim mạch và chuyển hóa. Người thừa cân thường có nguy cơ cao mắc tăng huyết áp, rối loạn lipid máu và đái tháo đường.

Những yếu tố này làm gia tăng nguy cơ xơ vữa mạch máu và giảm lưu lượng máu đến não. Đồng thời, lối sống ít vận động cũng khiến tuần hoàn máu kém hiệu quả hơn.

1.8. Thói quen hút thuốc lá và sử dụng rượu bia quá mức

Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc gây tổn thương lớp nội mạc mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.

Bên cạnh đó, lạm dụng rượu bia kéo dài cũng ảnh hưởng đến chức năng tim mạch, huyết áp và quá trình lưu thông máu, từ đó làm gia tăng nguy cơ thiếu máu não.

2. Thiếu máu não có nguy hiểm không?

Mức độ nguy hiểm của thiếu máu não phụ thuộc vào nguyên nhân và thời gian kéo dài của tình trạng giảm tưới máu não.

2.1. Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống

Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể thường xuyên đau đầu, chóng mặt, mất ngủ, giảm trí nhớ và khó tập trung trong công việc.

Các triệu chứng này tuy không đe dọa tính mạng ngay lập tức nhưng có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu suất lao động và sinh hoạt hàng ngày.

2.2. Tăng nguy cơ suy giảm nhận thức

Não bộ cần được cung cấp oxy liên tục để duy trì hoạt động của hàng tỷ tế bào thần kinh. Nếu tình trạng thiếu máu não kéo dài, chức năng nhận thức có thể bị ảnh hưởng.

Người bệnh có thể gặp tình trạng suy giảm trí nhớ, giảm khả năng tư duy và tăng nguy cơ sa sút trí tuệ ở tuổi cao.

2.3. Nguy cơ đột quỵ

Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất của thiếu máu não. Khi lưu lượng máu đến một vùng não giảm đột ngột hoặc bị ngừng hoàn toàn, các tế bào não có thể bị tổn thương không hồi phục chỉ trong thời gian ngắn.

Những người có hẹp động mạch cảnh, xơ vữa mạch máu hoặc rung nhĩ cần đặc biệt lưu ý nguy cơ này.

3. Làm sao để phòng ngừa và kiểm soát thiếu máu não?

Việc hiểu rõ lý do thiếu máu lên não là cơ sở để phòng ngừa và kiểm soát tình trạng này, tránh các biến chứng nguy hiểm. Phòng ngừa thiếu máu não cần bắt đầu từ việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ và xây dựng lối sống lành mạnh.

3.1. Kiểm soát tốt các bệnh lý nền 

Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu hoặc bệnh tim mạch cần tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ.

Việc kiểm soát tốt các bệnh lý này giúp giảm nguy cơ tổn thương mạch máu và duy trì lưu lượng máu ổn định đến não.

3.2. Xây dựng chế độ ăn khoa học

Nên tăng cường rau xanh, trái cây, cá biển, các loại hạt và hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, đường tinh luyện hoặc đồ ăn chế biến sẵn.

Chế độ ăn hợp lý giúp kiểm soát cholesterol máu, huyết áp và cân nặng hiệu quả.

3.3. Tăng cường vận động thể chất

Hoạt động thể lực đều đặn giúp cải thiện tuần hoàn máu, tăng cường sức khỏe tim mạch và giảm nguy cơ xơ vữa động mạch.

Người trưởng thành nên duy trì ít nhất 150 phút vận động mức độ vừa mỗi tuần.

3.4. Khám sức khỏe và tầm soát não – thần kinh định kỳ

Nhiều nguyên nhân gây thiếu máu não diễn tiến âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ rệt. Vì vậy, việc thăm khám định kỳ đóng vai trò quan trọng trong phát hiện sớm các bất thường về mạch máu não, động mạch cảnh và hệ tim mạch.

Khi xuất hiện các triệu chứng như đau đầu kéo dài, chóng mặt thường xuyên, giảm trí nhớ, mất thăng bằng hoặc tê yếu tay chân, người bệnh nên được thăm khám chuyên khoa Nội thần kinh để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.

Tại Hệ thống Y tế Thu Cúc TCI, chuyên khoa Nội thần kinh quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại, hỗ trợ đánh giá toàn diện nguy cơ thiếu máu não, đột quỵ và các bệnh lý thần kinh.

Ngoài khám chuyên khoa, khách hàng có thể tham khảo các gói khám Não – Thần kinh từ cơ bản đến chuyên sâu, giúp phát hiện sớm các bất thường về tuần hoàn não, mạch máu não và chức năng thần kinh, từ đó xây dựng kế hoạch theo dõi và điều trị hiệu quả.